Ankara Asbest Sökümünde Saha Sorumlusu ve Plan Onayı: 2025 Güncel Rehber

Asbestli malzemelerin sökümü, insan sağlığı ve çevre güvenliği açısından son derece hassas bir süreçtir. Bu süreçte yetkin bir saha sorumlusu ve önceden onaylanmış bir söküm planı, olası riskleri minimize etmek ve yasal mevzuata uyum sağlamak için hayati önem taşımaktadır. ASBEST SÖKÜM DENETİM HİZMETLERİ kapsamında sunulan bu hizmetler, özellikle 2025 ve sonrası dönemde, asbestle mücadelede standartları yükseltmeyi hedeflemektedir. Bu rehber, asbest söküm projelerinizde saha sorumlusu ve plan onayının ne anlama geldiğini, neden gerekli olduğunu ve nasıl bir süreç izlenmesi gerektiğini 2025 güncel bilgileriyle ele alacaktır. Hedef kitlemiz, asbest söküm projeleri yürüten veya bu tür projelere hizmet veren tüm firmalar, proje yöneticileri, iş güvenliği profesyonelleri ve ilgili tüm paydaşlardır.

Asbest Sökümünde Saha Sorumlusu ve Plan Onayı Nedir?

Asbest söküm projelerinde saha sorumlusu, söküm faaliyetlerinin yürütüldüğü alanda, İş Sağlığı ve Güvenliği (İSG) mevzuatına, proje planına ve asbest sökümüne ilişkin özel düzenlemelere tam uyumun sağlanmasından sorumlu, yetkin ve deneyimli kişidir. Bu kişi, söküm öncesinde, sırasında ve sonrasında alınması gereken tüm önlemleri denetler, risk değerlendirmelerini yapar ve işçilerin güvenliğini en üst düzeyde tutar. Sorumlu, genellikle asbestle ilgili özel eğitim almış ve belgelendirilmiş bir İSG uzmanı veya bu alanda deneyimli bir mühendistir.

Söküm planı onayı ise, asbestli malzemelerin söküm işlemine başlamadan önce, projenin detaylarını, kullanılacak yöntemleri, alınacak önlemleri, atık yönetimini, acil durum prosedürlerini ve diğer tüm kritik bilgileri içeren kapsamlı bir dokümanın, ilgili kurumlar (örneğin, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'na bağlı ilgili birimler veya yetkilendirilmiş denetim kuruluşları) tarafından incelenerek onaylanması sürecidir. Bu onay, söküm faaliyetlerinin yasalara uygun, güvenli ve çevreye duyarlı bir şekilde gerçekleştirileceğinin bir güvencesidir. 2025 itibarıyla bu süreçlerin dijitalleşmesi ve daha sıkı denetim mekanizmalarının devreye girmesi beklenmektedir.

Asbest Sökümünde Saha Sorumlusu ve Plan Onayı Nasıl Çalışır?

Asbest söküm sürecinde saha sorumlusu ve plan onayının işleyişi, belirli aşamalardan oluşur:

1. Planlama ve Hazırlık Aşaması:

• Asbest Tespit ve Analizi: Söküm yapılacak alanda asbest varlığının tespiti ve türünün belirlenmesi.
• Risk Değerlendirmesi: Asbest maruziyeti, çevresel etkiler ve iş kazaları risklerinin detaylı analizi.
• Söküm Planının Hazırlanması: Uzmanlar tarafından, tespit edilen asbest türüne, miktarına ve alanın özelliklerine göre detaylı bir söküm planı hazırlanır. Bu plan; güvenli çalışma alanlarının oluşturulması, havalandırma sistemleri, kişisel koruyucu donanımlar (KKD), atık toplama ve bertaraf yöntemleri, acil durum müdahale planları gibi unsurları içermelidir.
• Saha Sorumlusunun Belirlenmesi: Proje başlamadan önce, bu alanda yetkin ve deneyimli bir saha sorumlusu atanır.

2. Plan Onayı Süreci:

• Hazırlanan söküm planı, ilgili yasal mevzuata uygunluğu açısından değerlendirilmek üzere yetkili mercilere sunulur.
• Yetkili merciler, planın eksiksizliğini, güvenlik önlemlerinin yeterliliğini ve çevresel etkilerin minimize edilip edilmediğini inceler.
• Gerekli görülen düzeltmeler yapıldıktan sonra plan onaylanır. Bu onay, söküm faaliyetlerinin başlaması için yasal bir ön koşuldur.

3. Saha Uygulama ve Denetim Aşaması:

• Onaylanan plana uygun olarak söküm faaliyetleri başlar.
• Saha Sorumlusunun Görevleri:
• Planın sahada eksiksiz ve doğru uygulanmasını sağlamak.
• İşçilerin uygun KKD kullandığından emin olmak.
• Çalışma alanının güvenliğini sürekli denetlemek.
• Asbest liflerinin çevreye yayılmasını önleyici tedbirleri kontrol etmek.
• Atıkların usulüne uygun toplanıp bertaraf edildiğini takip etmek.
• Acil durumlara karşı hazırlıklı olmak ve müdahale etmek.
• Günlük, haftalık raporlar hazırlamak ve süreci belgelemek.
• Denetim: Saha sorumlusu, proje boyunca sürekli denetim yapar. Ayrıca, bağımsız denetim kuruluşları veya resmi denetçiler tarafından da periyodik denetimler gerçekleştirilebilir. 2025 itibarıyla, gerçek zamanlı izleme teknolojileri ve dijital denetim sistemlerinin kullanımı yaygınlaşacaktır.

4. Söküm Sonrası ve Kapatma:

• Söküm işlemleri tamamlandıktan sonra alanın temizliği ve asbest kalıntısı açısından son kontroller yapılır.
• Atıkların usulüne uygun olarak bertaraf edildiğine dair belgeler ilgili mercilere sunulur.
• Proje tamamlanma raporu hazırlanır ve dosya kapatılır.

Yasal Zorunluluklar ve Mevzuat

Türkiye'de asbestli malzemelerin sökümü, 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ile bu kanuna bağlı olarak çıkarılan ilgili yönetmelikler kapsamında sıkı düzenlemelere tabidir. 2025 itibarıyla güncellenen veya eklenen mevzuat hükümleri de bu süreci daha da kapsamlı hale getirmektedir.

Temel Yasal Mevzuat:

• 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu: İşverenlerin, çalışanların sağlığını ve güvenliğini sağlamakla yükümlü olduğunu belirten temel kanundur. Asbest gibi tehlikeli maddelerle çalışmada özel önlemler alınmasını zorunlu kılar.
• Asbestle Çalışmalarda Sağlık ve Güvenlik Önlemleri Hakkında Yönetmelik: Asbestin kullanımının yasaklanması ve asbestli malzemelerin sökümü, bertarafı gibi konularda detaylı düzenlemeler içerir. Bu yönetmelik, söküm planının hazırlanması, saha sorumlusunun görevlendirilmesi ve gerekli izinlerin alınması gibi süreçleri detaylandırır.
• Çevre Mevzuatı: Asbestli atıkların yönetimi ve bertarafı konusunda Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'nın ilgili düzenlemeleri geçerlidir. Atıkların tehlikeli atık olarak sınıflandırılması ve özel depolama alanlarında bertaraf edilmesi esastır.
• ISO 45001:2018 (İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetim Sistemleri): Asbest söküm projelerinde İSG yönetim sistemlerinin kurulması ve etkinliğinin sağlanması, ISO 45001 standartlarına uyumu gerektirir. Bu standart, risklerin sistematik olarak yönetilmesini ve sürekli iyileştirmeyi hedefler.

2025 Güncel Durum ve Beklentiler:

2025 ve sonrası için asbest söküm mevzuatında:

• Dijitalleşme: Söküm planlarının ve izin başvurularının dijital platformlar üzerinden yapılması, denetimlerin elektronik ortamda raporlanması yaygınlaşacaktır.
• Sıkı Denetimler: Asbest söküm faaliyetlerine yönelik denetim sıklığı ve derinliği artırılacaktır.
• Yetkilendirme: Asbest söküm firmaları ve saha sorumluları için daha sıkı yetkilendirme ve belgelendirme süreçleri getirilebilir.
• Teknolojik Entegrasyon: Asbest lifi ölçüm cihazları, izleme sistemleri ve atık takip sistemleri gibi teknolojik çözümlerin kullanımı zorunlu hale gelebilir.

Asbest Sökümünde Saha Sorumlusu ve Plan Onayı Kimler İçin Gereklidir?

Asbest sökümünde saha sorumlusu ve plan onayı, aşağıdaki durumlarda ve paydaşlar için zorunludur:

Proje Tipleri:

• Her Türlü Asbestli Malzeme Sökümü: Binalarda, gemilerde, endüstriyel tesislerde, altyapı projelerinde bulunan asbestli çatı kaplamaları, yalıtım malzemeleri, borular, döşemeler vb. malzemelerin sökümü.
• Yıkım ve Tadilat Projeleri: Asbest içeren yapıların yıkımı veya kapsamlı tadilat öncesinde, asbestli malzemelerin güvenli bir şekilde sökülerek uzaklaştırılması.
• Sanayi Tesisleri: Endüstriyel ekipmanlarda veya tesislerde bulunan asbestli parçaların bakımı veya değişimi.
• Denizcilik Sektörü: Gemi inşa ve söküm faaliyetlerinde asbestli malzemelerin güvenli yönetimi.

Sorumlu Taraflar:

• Asbest Söküm Firmaları: Asbest söküm hizmeti veren tüm profesyonel firmalar, sözleşme yaptıkları her proje için yetkin bir saha sorumlusu atamak ve söküm planını onaylatmak zorundadır.
• İşverenler/Proje Sahipleri: Asbestli bir yapıda veya tesiste söküm faaliyeti gerçekleştirecek olan tüm kurum ve kuruluşlar, bu sürecin yasalara uygun yürütülmesinden sorumludur ve ilgili denetimleri sağlamalıdır.
• Müteahhitler: İnşaat ve yıkım projelerinde asbest söküm işlerini üstlenen müteahhitler, gerekli izinleri almak ve saha sorumlusu atamakla yükümlüdür.
• Kamu Kurumları: Kamu binaları, okullar, hastaneler gibi kamuya ait alanlarda yapılacak asbest söküm projelerinde de aynı standartlar geçerlidir.

2025 itibarıyla, özellikle küçük ölçekli veya rutin olmayan asbest söküm işlerinde dahi bu prosedürlerin titizlikle uygulanması beklenmektedir. Yetersiz planlama veya saha sorumlusu atamadan yapılan işlemler, ciddi hukuki ve cezai yaptırımlara yol açabilir.

Asbest Sökümünde Saha Sorumlusu ve Plan Onayının Avantajları ve Faydaları

Asbest söküm sürecinde saha sorumlusu ve plan onayının titizlikle uygulanması, projenin başarısı ve tüm paydaşların güvenliği açısından sayısız avantaja sahiptir:

Sağlık ve Güvenlik Avantajları:

• Çalışan Güvenliği: Saha sorumlusu, işçilerin asbest liflerine maruz kalmasını önleyici tedbirleri denetleyerek meslek hastalıklarının ve akut zehirlenmelerin önüne geçer.
• Toplum Sağlığı: Söküm sırasında asbest liflerinin çevreye yayılmasının engellenmesi, bölge halkının sağlığını korur.
• Risk Azaltma: Detaylı planlama ve risk değerlendirmesi sayesinde olası kazalar, yangınlar veya çevresel sızıntılar gibi riskler minimize edilir.

Yasal ve Finansal Avantajlar:

• Yasal Uyumluluk: Mevzuata tam uyum, olası idari para cezaları, faaliyet durdurma kararları ve hukuki süreçlerden kaçınmayı sağlar.
• Proje Sürekliliği: Onaylanmış bir plan ve yetkin bir saha sorumlusu ile proje aksamadan, sorunsuz bir şekilde ilerler.
• Mali Kayıpların Önlenmesi: İş kazaları, çevre kirliliği veya yasal yaptırımlar nedeniyle ortaya çıkabilecek yüksek maliyetler engellenir.
• İtibar ve Güvenilirlik: Yasalara uygun ve güvenli bir şekilde yürütülen projeler, firmanın itibarını ve sektördeki güvenilirliğini artırır.

Çevresel Avantajlar:

• Atık Yönetimi: Asbestli atıkların çevreye zarar vermeyecek şekilde usulüne uygun toplanması, taşınması ve bertaraf edilmesi sağlanır.
• Kirliliğin Önlenmesi: Asbest liflerinin toprak, su ve hava kirliliğine neden olması engellenir.

2025 itibarıyla, bu avantajların daha da ön plana çıkması ve asbest söküm projelerinde sürdürülebilirlik ve çevresel sorumluluk bilincinin artması beklenmektedir. Güvenli bir asbest söküm süreci, sadece yasal bir zorunluluk değil, aynı zamanda etik bir sorumluluktur.