Çankırı Dekontaminasyon Ünitesi (Kirli-Duş-Temiz): Asbest Sökümünde Güvenli Geçiş Noktası

Asbest söküm çalışmaları, hem çalışanların hem de çevrenin sağlığını korumak adına son derece hassas süreçler gerektirir. Bu süreçlerin ayrılmaz bir parçası olan dekontaminasyon ünitesi (kirli-duş-temiz), asbestli materyallerin bulunduğu alandan çıkış yapan personelin ve ekipmanın kontaminasyondan arındırılmasını sağlayan kritik bir bariyerdir. 2025 yılı itibarıyla, iş sağlığı ve güvenliği mevzuatındaki güncellemeler ve artan farkındalıkla birlikte, bu ünitelerin standartlara uygunluğu ve etkin kullanımı büyük önem taşımaktadır. Özellikle ISO 45001:2018 gibi uluslararası standartlar ve 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu çerçevesinde, asbest söküm projelerinde dekontaminasyon ünitelerinin doğru kurulması ve işletilmesi zorunlu hale gelmiştir. Bu bilgiler ışığında, isgteklif.com olarak, asbest söküm denetim hizmetlerimiz kapsamında dekontaminasyon ünitelerinin tanımını, işleyişini, yasal gerekliliklerini ve faydalarını detaylı bir şekilde ele alacağız.

Dekontaminasyon Ünitesi (Kirli-Duş-Temiz) Nedir?

Dekontaminasyon ünitesi (kirli-duş-temiz), asbestli tozların ve liflerin kontrollü bir şekilde bertaraf edilmesini sağlamak amacıyla tasarlanmış, genellikle üç ana bölümden oluşan portatif veya sabit bir yapıdır: kirli alan, duş alanı ve temiz alan. Bu üniteler, asbest söküm sahasından çıkan personelin, üzerindeki potansiyel asbest partiküllerinden arınmasını sağlayarak, bu zararlı liflerin çalışma alanının dışına taşınmasını engeller. 2025 yılı itibarıyla, modern dekontaminasyon üniteleri, yüksek verimli partikül hava (HEPA) filtreli havalandırma sistemleri, negatif basınç oluşturma mekanizmaları ve ergonomik tasarım özellikleriyle donatılmaktadır. Bu sayede, asbest söküm sürecinin en hassas aşamalarından biri olan kişisel hijyen ve saha izolasyonu etkin bir şekilde sağlanır.

Dekontaminasyon Ünitesi (Kirli-Duş-Temiz) Genel Yapısı ve İşleyişi

Dekontaminasyon ünitesi, genellikle aşağıdaki bölümlerden oluşur ve bu bölümler arasında kontrollü bir geçiş sağlanır:

• Kirli Alan (Contaminated Area): Asbest söküm çalışması yapılan alandan çıkan personelin ilk giriş yaptığı bölümdür. Bu alanda, asbestli tozları içeren iş kıyafetleri ve ekipmanlar çıkarılır. Genellikle kirli çamaşırlar ve atıklar için özel toplama torbaları bulunur.
• Duş Alanı (Shower Area): Kirli alandan sonra geçilen bu bölümde, personel vücutlarını ve saçlarını yıkamak suretiyle üzerlerindeki asbest partiküllerinden arındırılır. Duş suyu, genellikle atık toplama sistemlerine yönlendirilerek kontaminasyonun yayılması engellenir. 2025'te kullanılan ünitelerde, suyun sıcaklığı ve basıncı ayarlanabilir özellikte olabilir.
• Temiz Alan (Clean Area): Duş sonrası geçilen bu son bölümde, personel temiz giysilerini giyer ve çalışma alanından tamamen arınmış olur. Bu alan, dış dünyaya tam bir izolasyon sağlayacak şekilde tasarlanır.

Üniteler, genellikle negatif basınç prensibiyle çalışır. Bu, havanın dışarıdan içeriye doğru değil, içeriden dışarıya doğru akmasını sağlayarak asbest liflerinin ortama yayılmasını engeller. HEPA filtreli havalandırma sistemleri, dışarı atılan havanın da filtrelenmesini garanti eder.

Dekontaminasyon Ünitesi (Kirli-Duş-Temiz) Nasıl Çalışır?

Dekontaminasyon ünitesinin işleyişi, asbest söküm personeli için adım adım bir temizlenme süreci öngörür:

1. Çıkış ve Soyunma (Kirli Alan): Asbestli çalışma alanından çıkan personel, ilk olarak kirli alana giriş yapar. Burada, iş tulumları, eldivenler, maskeler gibi tüm koruyucu ekipmanlar dikkatlice çıkarılarak özel olarak işaretlenmiş atık torbalarına konulur.
2. Kişisel Temizlik (Duş Alanı): Kirli alandaki kıyafetlerini çıkardıktan sonra personel, duş alanına geçer. Burada, vücutlarını ve saçlarını iyice yıkayarak üzerlerindeki toz ve lif kalıntılarından arınırlar. Duş suyu, özel drenaj sistemleri ile toplanır.
3. Giyinme ve Ayrılma (Temiz Alan): Duş sonrası personel, temiz alana geçer. Burada, yanlarında getirdikleri temiz kıyafetlerini giyerler. Bu aşamada, personelin tamamen temizlendiğinden emin olunur ve çalışma alanından güvenli bir şekilde ayrılması sağlanır.

Her bir alan arasındaki geçişler, hava akışının tek yönlü olmasını sağlayacak şekilde tasarlanmış kapılar veya perdeler aracılığıyla kontrol edilir. 2025 standartlarında, bu geçişler ve basınç dengesi sürekli olarak izlenir ve kayıt altına alınır.

Yasal Zorunluluklar ve Mevzuat

Türkiye'de asbest söküm faaliyetleri ve bu faaliyetler sırasında kullanılan dekontaminasyon üniteleri, 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ve ilgili yönetmelikler ile sıkı bir şekilde düzenlenmiştir. Özellikle Asbestle Çalışmalarda Sağlık ve Güvenlik Önlemleri Hakkında Yönetmelik, bu konuda temel çerçeveyi oluşturur. 2025 itibarıyla bu yönetmeliklerde yapılan güncellemeler ve uluslararası standartlara uyum, dekontaminasyon ünitelerinin kullanımını daha da zorunlu hale getirmiştir.

6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu

Bu kanun, işverenlerin çalışanların sağlığını ve güvenliğini sağlamakla yükümlü olduğunu belirtir. Asbest gibi tehlikeli maddelerle çalışmalarda, işverenlerin risk değerlendirmesi yapması, gerekli önleyici tedbirleri alması ve çalışanları bilgilendirmesi esastır. Dekontaminasyon ünitelerinin kullanımı, bu önleyici tedbirlerin başında gelir.

İlgili Yönetmelikler ve ISO Standartları

• Asbestle Çalışmalarda Sağlık ve Güvenlik Önlemleri Hakkında Yönetmelik: Bu yönetmelik, asbest söküm işlerinde uyulması gereken teknik ve idari şartları belirler. Dekontaminasyon ünitelerinin kurulumu, işleyişi ve denetimi bu yönetmelik kapsamında zorunludur. Ünitelerin hijyenik olması, hava akışının kontrollü sağlanması ve atıkların güvenli bir şekilde bertaraf edilmesi gibi detaylar burada yer alır.
• ISO 45001:2018 (İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetim Sistemleri): Bu uluslararası standart, işverenlerin iş sağlığı ve güvenliği risklerini sistematik bir şekilde yönetmeleri için bir çerçeve sunar. Asbest söküm projelerinde dekontaminasyon ünitelerinin kullanımı, ISO 45001 gerekliliklerini yerine getirmenin önemli bir parçasıdır. Standart, risklerin belirlenmesi, kontrol altına alınması ve sürekli iyileştirme prensiplerini vurgular. 2025'te bu standardın uygulanması, dekontaminasyon süreçlerinin daha profesyonelce yönetilmesini teşvik etmektedir.

Bu yasal düzenlemeler ve standartlar, dekontaminasyon ünitelerinin sadece bir ekipman olmanın ötesinde, asbest söküm projelerinde bir zorunluluk olduğunu net bir şekilde ortaya koymaktadır.

Kimler İçin Gereklidir?

Dekontaminasyon üniteleri (kirli-duş-temiz), öncelikli olarak asbest içeren malzemelerin bulunduğu alanlarda gerçekleştirilen tüm söküm, yıkım, bakım, onarım ve temizlik faaliyetlerinde görev alan personel için gereklidir. Bu kapsamda:

• Asbest Söküm Firmaları: Asbestli yapıların sökümünü profesyonelce gerçekleştiren firmalar, operasyonlarının her aşamasında dekontaminasyon ünitelerini kullanmak zorundadır.
• İnşaat ve Yıkım Sektörü: Eski binaların yıkımı veya tadilatı sırasında asbestli malzemelerle karşılaşılması ihtimali bulunan durumlarda, çalışanların güvenliği için bu üniteler kullanılmalıdır.
• Bakım ve Onarım Ekipleri: Asbestli yalıtım malzemeleri, borular veya diğer yapı elemanları bulunan endüstriyel tesislerde bakım veya onarım yapan ekipler için de zorunludur.
• Denetim ve Gözetim Personeli: Asbest söküm sahasını denetleyen iş güvenliği uzmanları ve diğer yetkililer de, alana girip çıkarken bu üniteleri kullanarak kontaminasyon riskini en aza indirmelidir.

2025 itibarıyla, asbestin potansiyel tehlikeleri hakkındaki genel farkındalığın artmasıyla birlikte, bu tür ünitelerin kullanımı daha geniş bir yelpazedeki projeler için de önerilmekte ve talep görmektedir.

Avantajları ve Faydaları

Dekontaminasyon ünitelerinin (kirli-duş-temiz) kullanımı, asbest söküm projelerine pek çok önemli avantaj ve fayda sağlar:

• Çalışan Sağlığının Korunması: En temel faydası, asbest liflerinin solunmasını engelleyerek çalışanların akciğer sağlığını korumasıdır. Bu, meslek hastalıklarının önlenmesinde hayati rol oynar.
• Çevresel Kontaminasyonun Önlenmesi: Üniteler, asbestli tozların çalışma alanı dışına taşınmasını engelleyerek çevrenin ve toplum sağlığının korunmasına katkı sağlar.
• Yasal Uyumluluk: Mevzuata tam uyum sağlayarak işverenlerin yasal yaptırımlardan kaçınmasına yardımcı olur. 2025'te denetimlerin sıkılaşmasıyla bu uyum daha da önem kazanmıştır.
• Profesyonel İmaj ve Güvenilirlik: Standartlara uygun dekontaminasyon üniteleri kullanmak, firmanın iş sağlığı ve güvenliğine verdiği önemi gösterir ve müşterilere karşı güvenilirlik algısını artırır.
• Proje Verimliliği: Çalışanların sağlığının güvence altında olması, iş kazalarının ve hastalık izinlerinin azalmasına, dolayısıyla proje verimliliğinin artmasına yol açar.
• Atık Yönetimi: Kirli kıyafetlerin ve ekipmanların kontrollü bir şekilde toplanıp bertaraf edilmesini sağlayarak atık yönetimini kolaylaştırır.

ISO 45001 gibi yönetim sistemleri ile entegre edildiğinde, dekontaminasyon üniteleri, kapsamlı bir iş sağlığı ve güvenliği programının ayrılmaz bir parçası haline gelir.