Ordu Lisanslı Asbest Taşıma ve Bertaraf Hizmetleri

Asbest, geçmişte yalıtım ve yapı malzemelerinde yaygın olarak kullanılan ancak günümüzde insan sağlığı ve çevre için ciddi tehdit oluşturan lifli bir mineraldir. Özellikle eski binalarda, gemilerde ve endüstriyel tesislerde bulunan asbestin sökümü, taşınması ve bertarafı son derece hassas ve uzmanlık gerektiren bir süreçtir. Bu süreç, hem çalışanların hem de toplumun sağlığını korumak, çevresel kirliliği önlemek ve yasal mevzuata tam uyum sağlamak adına büyük önem taşır. Lisanslı asbest taşıma ve bertaraf hizmetleri, bu tehlikeli atıkların güvenli bir şekilde yönetilmesini sağlayan yasal bir zorunluluktur. 2025 yılı itibarıyla Türkiye'de asbest yönetimi konusunda farkındalık ve yasal denetimler artmış olup, bu alanda profesyonel destek almak her zamankinden daha kritik hale gelmiştir. Bu rehber, lisanslı asbest taşıma ve bertaraf hizmetlerinin ne anlama geldiğini, neden zorunlu olduğunu, nasıl yürütüldüğünü ve bu alanda dikkat edilmesi gerekenleri 2025 güncel bilgileriyle detaylandırmaktadır.

Lisanslı Asbest Taşıma ve Bertaraf Nedir?

Lisanslı asbest taşıma ve bertaraf, asbest içeren tehlikeli atıkların, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından yetkilendirilmiş, özel donanım ve bilgi birikimine sahip firmalar tarafından yasalara uygun olarak toplanması, paketlenmesi, taşınması ve nihai olarak güvenli bir şekilde bertaraf edilmesidir. Bu süreç, asbest liflerinin havaya karışarak solunum yoluyla insanlara bulaşmasını ve ciddi sağlık sorunlarına (asbestoz, mezotelyoma, akciğer kanseri vb.) yol açmasını engellemeyi hedefler.

2025 yılı itibarıyla asbestli malzemelerin tespiti, sökümü ve atık yönetimi konusunda ulusal ve uluslararası standartlar daha sıkı uygulanmaktadır. Bu kapsamda:

• Lisanslı Firmalar: Sadece Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'ndan 'Tehlikeli Atık Taşıma Lisansı' ve 'Tehlikeli Atık Bertaraf Lisansı' almış firmalar bu hizmeti verebilir. Bu lisanslar, firmanın gerekli teknik altyapıya, uzman personele ve güvenlik prosedürlerine sahip olduğunu belgelemektedir.
• Özel Paketleme ve Etiketleme: Asbestli atıklar, liflerin sızmasını önleyecek şekilde özel olarak tasarlanmış, sızdırmaz ve dayanıklı ambalajlarda paketlenir. Ambalajlar üzerinde 'Asbest İçerir' gibi uyarıcı etiketler bulunur.
• Güvenli Taşıma: Taşıma işlemleri, özel olarak donatılmış, tehlikeli madde taşıma standartlarına uygun araçlarla, yetkili ve eğitimli personel tarafından gerçekleştirilir. Rota planlaması ve acil durum müdahale prosedürleri titizlikle hazırlanır.
• Yasal Bertaraf: Asbestli atıklar, yalnızca lisanslı bertaraf tesislerinde, çevresel riskleri minimize edecek özel yöntemlerle (örneğin, özel dolgularla gömülerek veya inert hale getirilerek) bertaraf edilir. Bu tesisler, bakanlık denetiminde olup, atıkların takibi ve kayıt altına alınması esastır.

2025’te bu süreçlerin şeffaflığı ve denetlenebilirliği daha da artırılmıştır.

Lisanslı Asbest Taşıma ve Bertaraf Nasıl Çalışır?

Lisanslı asbest taşıma ve bertaraf süreci, bir projenin başlangıcından sonuna kadar dikkatli bir planlama ve uygulama gerektirir. 2025 yılındaki güncel işleyiş aşağıdaki gibidir:

1. Risk Değerlendirmesi ve Planlama:
• Asbestli malzeme bulunan alanın tespiti ve risk analizi yapılır.
• Söküm ve bertaraf süreci için detaylı bir iş planı oluşturulur.
• Gerekli yasal izinler ve bildirimler (Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, yerel belediyeler vb.) yapılır.
2. Asbest Söküm İşlemleri:
• Çalışma alanı izole edilir ve negatif basınç sistemi kurulur.
• Personel, özel koruyucu giysi (tam kapanan tulum, maske, eldiven vb.) ve solunum cihazları kullanır.
• Asbestli malzemeler, özel nemlendirme teknikleri ve ekipmanlarla sökülür.
• Sökülen malzemeler, çift katlı özel asbest torbalarına veya konteynerlere konulur.
3. Paketleme ve Etiketleme:
• Torbalar veya konteynerler, hava sızdırmaz şekilde kapatılır.
• Her paket üzerine 'Asbest', 'Tehlikeli Atık' ve ilgili diğer uyarıcı etiketler yapıştırılır.
• Atık miktarı, kaynağı ve türü gibi bilgiler içeren etiketler kullanılır.
4. Taşıma İşlemleri:
• Lisanslı taşıma araçları ile yükleme yapılır.
• Taşıma sırasında çevresel riskleri önleyici tedbirler alınır.
• Taşıma irsaliyesi (Tehlikeli Atık Taşıma İrsaliyesi) düzenlenir.
5. Bertaraf İşlemleri:
• Atıklar, lisanslı bertaraf tesisine teslim edilir.
• Tesiste, atıklar kontrollü bir şekilde depolanır veya bertaraf edilir.
• Bertaraf işlemini gösteren 'Tehlikeli Atık Bertaraf Formu' düzenlenir.
6. İzleme ve Kayıt:
• Tüm süreç boyunca atıkların takibi yapılır.
• İlgili tüm belgeler (risk değerlendirmesi, izinler, irsaliyeler, bertaraf formları vb.) titizlikle arşivlenir.

2025 itibarıyla dijital takip sistemleri bu süreçleri daha şeffaf hale getirmiştir.

Yasal Zorunluluklar ve Mevzuat

Türkiye'de asbest yönetimi, hem ulusal mevzuat hem de uluslararası standartlar çerçevesinde sıkı kurallara tabidir. 2025 yılı itibarıyla bu mevzuata uyum, işletmeler için bir zorunluluktur.

Temel Yasal Düzenlemeler:

• 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu: İşverenlerin, çalışanların sağlığını ve güvenliğini sağlamakla yükümlü olduğunu belirtir. Asbest gibi tehlikeli maddelerle çalışma durumunda özel önlemler alınmasını zorunlu kılar.
• Asbestle Çalışmalarda Sağlık ve Güvenlik Önlemleri Hakkında Yönetmelik (2013/10/10 tarihli ve 28791 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanmıştır): Asbestin kullanımını yasaklamış ve mevcut asbestli malzemelerin sökümü, taşınması ve bertarafı için detaylı kurallar getirmiştir. Bu yönetmelik, 2025’te de temel çerçeveyi oluşturmaktadır.
• Tehlikeli Atıkların Kontrolü Yönetmeliği: Asbestli atıkların 'tehlikeli atık' olarak sınıflandırılmasını ve bu atıkların toplanması, taşınması, depolanması ve bertarafı süreçlerini düzenler.
• Çevre Kanunu: Çevrenin korunması, kirliliğin önlenmesi ve atık yönetimi konularında genel hükümleri belirler.

2025 Yılındaki Güncel Yaklaşımlar ve Standartlar:

• ISO 45001:2018 (İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetim Sistemleri): Asbest gibi tehlikeli maddelerle çalışırken riskleri belirleme, değerlendirme ve kontrol altına alma konusunda rehberlik eder. Lisanslı firmalar bu standardı benimsemekte ve uygulamaktadır.
• Lisanslandırma ve Denetim: Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'nın yetkilendirdiği firmalar denetlenmekte ve lisansları periyodik olarak gözden geçirilmektedir. 2025’te denetim sıklığı ve derinliği artırılmıştır.
• Atık Takip Sistemi: Tehlikeli atıkların kaynağında son bertaraf noktasına kadar dijital olarak takip edildiği sistemler yaygınlaşmıştır.
• Uluslararası Standartlar: Avrupa Birliği (AB) direktifleri ve Dünya Sağlık Örgütü (WHO) önerileri de Türkiye'deki mevzuat güncellemelerinde dikkate alınmaktadır.

Yasalara uymayan işletmelere ciddi para cezaları ve hukuki yaptırımlar uygulanmaktadır.

Kimler İçin Gereklidir?

Lisanslı asbest taşıma ve bertaraf hizmetleri, potansiyel olarak asbest içeren yapı ve malzemelerin bulunduğu her türlü alanda faaliyet gösteren kişi ve kurumlar için gereklidir. 2025 itibarıyla bu gereklilik daha da belirginleşmiştir.

Başlıca Hedef Kitleler:

• Bina Sahipleri ve Yöneticileri: Eski konutlar, iş merkezleri, okullar, hastaneler, kamu binaları gibi yapıların tadilatı, yıkımı veya güçlendirilmesi aşamalarında.
• Müteahhitler ve İnşaat Firmaları: İnşaat projelerinde yıkım veya tadilat işleri yaparken asbest riskiyle karşılaştıklarında.
• Sanayi Tesisleri: Fabrikalar, enerji santralleri, gemi tersaneleri gibi endüstriyel alanlarda, eski ekipmanların veya yapıların sökümü sırasında.
• Kamu Kurumları: Belediyeler, bakanlıklar ve diğer kamu kuruluşları bünyesindeki binaların asbest riskini yönetmekle yükümlüdür.
• Asbest Söküm Firmaları: Kendi başlarına taşıma ve bertaraf yapma yetkisi olmayan, ancak söküm işini üstlenen firmalar, bu hizmeti lisanslı firmalardan almak zorundadır.
• Tarihi Yapı Koruma ve Restorasyon Firmaları: Tarihi binalardaki potansiyel asbest risklerini yönetirken.

Herhangi bir şüphe durumunda dahi, uzmanlar tarafından yapılacak asbest analizi ve ardından gerekiyorsa lisanslı taşıma ve bertaraf hizmeti alınması en güvenli yoldur.

Avantajları ve Faydaları

Lisanslı asbest taşıma ve bertaraf hizmetlerinden yararlanmanın hem yasal uyumluluk hem de pratik ve çevresel açıdan birçok önemli avantajı bulunmaktadır. 2025’te bu avantajlar daha da belirginleşmiştir:

Yasal ve Güvenlik Avantajları:

• Yasal Uyum: Mevzuata tam uyum sağlayarak ciddi para cezalarından, hukuki yaptırımlardan ve itibar kaybından kaçınılır.
• Sağlık Güvenliği: Asbestin yaydığı zararlı liflerin solunmasını engelleyerek çalışanların ve halkın sağlığı korunur. Uzun vadede ciddi hastalıkların önüne geçilir.
• Çevre Koruma: Asbestli atıkların doğaya veya yer altı/üstü sularına karışması engellenerek çevresel kirlilik önlenir.
• Uzmanlık ve Deneyim: Lisanslı firmalar, asbest sökümü, taşıması ve bertarafı konusunda özel eğitimli ve deneyimli profesyonellerle çalışır.
• Doğru Ekipman ve Teknolojiler: Asbestle güvenli çalışmak için gerekli özel ekipmanlar, kişisel koruyucu donanımlar ve söküm teknolojileri kullanılır.

Operasyonel ve Finansal Avantajlar:

• Risk Yönetimi: Asbestle ilgili riskler profesyonelce yönetilir, olası kazalar ve acil durumlar önlenir.
• Zaman ve Maliyet Verimliliği: Uzman firmalar, süreci daha hızlı ve verimli yöneterek projenin zamanında tamamlanmasına yardımcı olur. Kendi başınıza yapmaya çalışmanın getireceği ek maliyetler ve riskler ortadan kalkar.
• Şeffaflık ve Takip: Atıkların kaynağında son bertaraf noktasına kadar izlenebilirliği sağlanır, tüm süreç kayıt altına alınır.
• İtibar ve Güvenilirlik: Çevreye ve insan sağlığına duyarlı bir firma imajı oluşturulur.
• Tek Noktadan Çözüm: Birçok durumda, lisanslı firmalar sökümden bertarafa kadar tüm süreci kapsayan bütüncül çözümler sunar.

2025’te sürdürülebilirlik ve kurumsal sosyal sorumluluk bilincinin artmasıyla bu faydalar daha da öne çıkmaktadır.