Sakarya Asbest Sökümünde KKD: P3 Maske, Tek Kullanımlık Tulum ve Eldivenin Önemi ve Uygulamaları (2025)

Türkiye'nin önde gelen İş Sağlığı ve Güvenliği (İSG) uzmanları olarak, asbestli malzemelerin sökümü ve bertarafı sürecinde çalışanların sağlığını korumanın en kritik unsurlarından biri olan kişisel koruyucu donanımların (KKD) doğru seçimi ve kullanımı konusunda derinlemesine bilgi sunuyoruz. Özellikle 2025 yılı ve sonrasında, asbest söküm projelerinde standartların yükseltilmesi ve risklerin minimize edilmesi hedeflenmektedir. Bu kapsamda, P3 filtreli solunum maskeleri, tam vücut koruyucu tek kullanımlık tulumlar ve uygun nitelikteki eldivenler, asbest liflerinin solunum yoluyla alınmasını ve ciltle temasını engellemek için vazgeçilmezdir. Bu bilgilendirici içerik, ilgili KKD'lerin detaylı tanımını, yasal zorunluluklarını, uygulama süreçlerini ve uzman tavsiyelerini 2025 güncel bilgileriyle ele almaktadır. Hedef kitlemiz, asbest söküm projelerinde yer alan işverenler, İSG profesyonelleri, saha çalışanları ve bu alanda hizmet veren denetim firmalarıdır.

KKD: P3 Maske, Tek Kullanımlık Tulum, Eldiven Nedir?

Asbest söküm projelerinde kullanılan kişisel koruyucu donanımlar (KKD), çalışanların maruz kalabileceği tehlikeli asbest liflerine karşı birincil savunma hattını oluşturur. 2025 itibarıyla bu KKD'lerin seçimi ve kullanımı, uluslararası standartlar ve güncel mevzuatla sıkı sıkıya uyumlu olmalıdır.

P3 Filtreli Solunum Maskesi

Tanım: P3 filtreli solunum maskeleri, havadaki en küçük partiküllerin dahi solunmasını engellemek üzere tasarlanmış yüksek verimli filtreleme sistemine sahip maskelerdir. 'P' harfi 'partikül' anlamına gelirken, '3' ise filtrenin en yüksek seviyedeki verimliliğini belirtir. Bu maskeler, asbest lifleri gibi son derece ince ve tehlikeli partikülleri %99.97 oranında tutma kapasitesine sahiptir.

2025 Güncel Bilgiler:

• Standartlar: EN 143 ve EN 149 gibi Avrupa standartlarına uygun olmalıdır. Özellikle FFP3 sınıfı maskeler, tek kullanımlık olup, partiküllere karşı en üst düzey korumayı sağlar. Yeniden kullanılabilir maskelerde ise uygun P3 filtre kartuşlarının kullanılması zorunludur.
• Uygunluk Testi: Maskelerin yüze tam oturması (fit test) hayati önem taşır. Kullanıcının yüz yapısına uygunluğu, sızdırmazlık açısından kritik bir faktördür.
• Bakım ve Değişim: Yeniden kullanılabilir maskeler düzenli olarak temizlenmeli ve filtreleri belirlenen kullanım süresi dolduğunda veya kirlendiğinde derhal değiştirilmelidir. Tek kullanımlık maskeler ise her kullanımdan sonra imha edilmelidir.

Tek Kullanımlık Tulum

Tanım: Asbest sökümünde kullanılan tek kullanımlık tulumlar, genellikle Tyvek veya benzeri nefes alabilen ancak partikül geçirmeyen özel malzemelerden üretilir. Bu tulumlar, asbest liflerinin giysilere bulaşmasını ve buradan cilde veya solunum organlarına ulaşmasını engeller.

2025 Güncel Bilgiler:

• Malzeme ve Standartlar: EN ISO 13982-1 (Tip 5) ve EN 13034 (Tip 6) gibi standartlara uygun tulumlar tercih edilmelidir. Bu standartlar, katı partiküllere ve sınırlı sıvı sıçramalarına karşı koruma sağlar.
• Kapama Özellikleri: Tulumların fermuarları, bilek ve ayak bileği kısımları ile kapüşon kenarlarının sıkıca kapanabilmesi, sızdırmazlığı artırır.
• Kullanım ve Bertaraf: Tulumlar, iş alanına girerken giyilir ve iş bittikten sonra kontamine olmamış bir alanda çıkarılarak özel olarak belirlenmiş atık torbalarında bertaraf edilir.

Eldivenler

Tanım: Asbest sökümünde kullanılan eldivenler, hem kimyasal maddelere hem de fiziksel hasara karşı dayanıklı olmalı ve asbest liflerinin cilde temasını engellemelidir.

2025 Güncel Bilgiler:

• Malzeme ve Standartlar: Nitril veya neopren gibi dayanıklı malzemelerden üretilmiş, EN 374 standartlarına uygun eldivenler tercih edilmelidir.
• Koruma Seviyesi: Eldivenlerin uzunluğu, bileği de tamamen kapatacak şekilde olmalı ve tulumun manşetleriyle bütünleşik bir koruma sağlamalıdır.
• Çift Eldiven Uygulaması: Bazı riskli operasyonlarda, ekstra koruma sağlamak amacıyla çift eldiven kullanımı önerilebilir.

KKD: P3 maske, tek kullanımlık tulum, eldiven Nasıl Çalışır?

Bu kişisel koruyucu donanımlar, asbest liflerinin çalışan vücuduna girişini engellemek için katmanlı bir koruma sistemi oluşturur. 2025 itibarıyla bu sistemin etkinliği, doğru kullanım ve bakım prosedürlerine bağlıdır.

Çalışma Prensibi

• Solunum Yolu Koruması: P3 maske, solunan havadaki asbest liflerini filtreleyerek akciğerlere ulaşmasını engeller. Maskenin yüksek verimli HEPA (High Efficiency Particulate Air) filtresi, mikron altı boyutlardaki partikülleri yakalar.
• Cilt ve Giysi Koruması: Tek kullanımlık tulum, vücudun tamamını kaplayarak asbest tozunun doğrudan cilde veya normal giysilere yapışmasını önler. Tulumun yapısı, liflerin dışarıdan içeriye geçişini engellerken, kullanıcının bir miktar nefes alabilmesini sağlar.
• El Koruması: Eldivenler, asbestli malzemelerle doğrudan temas halinde elleri korur. Bu, hem cilt tahrişini önler hem de liflerin ellere yapışarak daha sonra ağız, burun veya gözlere taşınmasını engeller.

Uygulama Süreçleri (2025 Güncel Yaklaşım)

Asbest söküm projelerinde KKD kullanımı, belirli bir iş akışını takip eder:

1. Hazırlık: Çalışma alanına girmeden önce, çalışanlar uygun bedenlerde ve nitelikteki KKD'leri giyer. Bu süreç, özel olarak belirlenmiş ve havalandırması kontrollü bir soyunma alanında gerçekleştirilir.
2. Kontrol ve Uygunluk: Maskenin yüze tam oturduğu ve sızdırmazlık sağladığı, tulumun tüm fermuarlarının kapalı olduğu ve eldivenlerin bilekleri de kapsadığı kontrol edilir.
3. Çalışma Sırasında: Asbest söküm işlemleri sırasında KKD'ler çıkarılmaz, yırtılmaz veya hasar görmez. Eğer bir hasar oluşursa, çalışma derhal durdurulur ve yeni KKD ile değiştirilir.
4. Çıkış ve Bertaraf: Çalışma alanından çıkış, kontamine olmayan bir alanda yapılır. Tulum, eldiven ve maske gibi tek kullanımlık KKD'ler, özel olarak işaretlenmiş ve sızdırmaz atık torbalarına konularak belirlenen bertaraf alanlarına taşınır.
5. Temizlik ve Dezenfeksiyon: Soyunma alanları düzenli olarak temizlenir ve dezenfekte edilir.

Yasal Zorunluluklar ve Mevzuat (2025)

Asbest sökümünde KKD kullanımı, Türkiye'de 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ve ilgili yönetmelikler ile sıkı bir şekilde düzenlenmiştir. 2025 itibarıyla bu mevzuatın uygulanması daha da titizlikle takip edilecektir.

6331 Sayılı Kanun ve İlgili Yönetmelikler

• Risk Değerlendirmesi: İşverenler, asbest maruziyeti riskini değerlendirmek ve bu riskleri kaynağında önlemek veya kabul edilebilir seviyelere indirmekle yükümlüdür. KKD seçimi, bu risk değerlendirmesinin bir sonucudur.
• Temel Yükümlülükler: Kanun, işverenin çalışanların sağlığını ve güvenliğini sağlamak için gerekli her türlü önlemi almasını zorunlu kılar.
• Asbestle Çalışmalarda Sağlık ve Güvenlik Önlemleri Hakkında Yönetmelik: Bu yönetmelik, asbestle çalışmalarda uyulması gereken özel kuralları belirler. KKD kullanımı, bu yönetmeliğin temel gerekliliklerindendir.

ISO Standartları ve Uluslararası Uygulamalar

• ISO 45001:2018: İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetim Sistemleri standardı, risklerin belirlenmesi, değerlendirilmesi ve kontrol altına alınması süreçlerini tanımlar. Asbest söküm projelerinde KKD kullanımı, bu standardın gereklilikleriyle uyumlu olmalıdır.
• EN Standartları: P3 maskeler için EN 143, EN 149; tulumlar için EN ISO 13982-1, EN 13034; eldivenler için EN 374 gibi Avrupa standartları, ürünlerin performans ve güvenlik gereksinimlerini belirler.

2025 Güncel Uygulamalar

2025 itibarıyla denetimler ve uygulamalar şu noktalara odaklanacaktır:

• KKD Seçim Kriterleri: Sadece 'asbest için' ibaresi taşıyan değil, spesifik olarak asbest liflerine karşı koruma sağlayan sertifikalı ürünlerin kullanımı zorunlu olacaktır.
• Eğitim ve Farkındalık: Çalışanlara KKD'lerin doğru kullanımı, bakımı, saklanması ve bertarafı konularında düzenli ve güncel eğitimler verilmesi zorunlu tutulacaktır.
• Denetim Sıklığı: İSG müfettişleri ve yetkili denetim firmaları, asbest söküm projelerinde KKD kullanımını daha sıkı ve detaylı bir şekilde denetleyecektir.

Kimler İçin Gereklidir?

Asbest sökümünde KKD kullanımı, doğrudan asbestle temas eden veya dolaylı olarak maruz kalma riski bulunan tüm çalışanlar için zorunludur. 2025 itibarıyla bu kapsam daha da genişletilmiş ve hassasiyet artırılmıştır.

Ana Risk Grupları

• Asbest Söküm Personeli: Doğrudan asbestli malzemelerin sökümü, paketlenmesi ve taşınması işlemlerini gerçekleştiren işçiler.
• İş Makineleri Operatörleri: Asbestli malzemeleri işleyen veya taşıyan makineleri kullanan operatörler.
• Denetim ve Gözetim Personeli: Saha denetimi yapan İSG uzmanları, proje yöneticileri ve saha şefleri.
• Temizlik ve Bakım Personeli: Asbest söküm alanının temizliği ve sonrası bakımı ile ilgilenen personel.
• Acil Durum Müdahale Ekipleri: Asbest söküm alanında meydana gelebilecek acil durumlar için hazır bulunan ekipler.

Dolaylı Maruziyet Riski Taşıyanlar

Asbest söküm alanı çevresinde bulunan ve çalışma nedeniyle tozun yayılma riski olan diğer çalışanlar da, risk değerlendirmesi sonucuna göre uygun KKD'lerle korunmalıdır.

Avantajları ve Faydaları

Asbest sökümünde doğru KKD kullanımı, sadece yasal bir zorunluluk olmanın ötesinde, çalışanların sağlığı ve işyerinin güvenliği açısından sayısız avantaja sahiptir. 2025'te bu faydaların bilinci daha da artacaktır.

Sağlık ve Güvenlik Avantajları

• Hastalıkların Önlenmesi: Asbestoz, mezotelyoma ve akciğer kanseri gibi ölümcül hastalıkların en önemli tetikleyicisi olan asbest liflerinin solunmasını ve ciltle temasını engeller.
• İş Kazalarının Azaltılması: Doğru KKD kullanımı, işçilerin daha güvende hissetmelerini sağlayarak iş kazası riskini azaltır.
• Psikolojik Rahatlık: Çalışanların kendilerini korunduğunu bilmeleri, motivasyonlarını ve iş performanslarını olumlu etkiler.

Ekonomik ve Operasyonel Faydalar

• Yasal Uyumluluk ve Cezalardan Kaçınma: Mevzuata uygun hareket etmek, yüksek idari para cezaları ve olası iş durdurma cezalarından korunmayı sağlar.
• Üretkenlik Artışı: Sağlıklı çalışanlar daha verimli olur. İşgücü kaybı ve iş göremezlik oranları düşer.
• İtibar ve Güvenilirlik: İş sağlığı ve güvenliğine verdiği önemle tanınan firmalar, hem çalışanları hem de iş ortakları nezdinde daha güvenilir bir imaj çizer.
• Daha Az Maliyet: Uzun vadede, meslek hastalıklarının tedavi masrafları ve iş kazalarının getireceği tazminat yükü, doğru KKD yatırımına kıyasla çok daha yüksektir.