Amasya Marangozhane Üretimi İş Sağlığı ve Güvenliği (İSG)

Marangozhane üretimi, ahşap malzemelerin işlenerek mobilya, yapı elemanları ve diğer ahşap ürünlerin ortaya çıkarıldığı atölye veya fabrika ortamlarını ifade eder. Bu üretim süreci, kesme, zımparalama, vernikleme, montaj gibi çeşitli işlemler içerir ve bu işlemler sırasında işçiler çeşitli risklerle karşı karşıya kalabilir. 2025 itibarıyla, marangozhanelerde iş sağlığı ve güvenliği (İSG) standartlarına uyum, hem yasal bir zorunluluk hem de işletmelerin sürdürülebilirliği için kritik bir öneme sahiptir. Bu rehber, marangozhane üretiminde İSG'nin temel unsurlarını, yasal çerçevesini ve en iyi uygulamaları detaylandırarak, işletmelerin güvenli ve verimli bir çalışma ortamı sağlamalarına yardımcı olmayı amaçlamaktadır. Hedef kitlemiz, marangozhane sahipleri, yöneticileri, İSG profesyonelleri ve bu alanda hizmet veren tüm paydaşlardır.

Marangozhane Üretimi İSG Nedir?

Marangozhane üretimi İSG, ahşap ürünlerin imal edildiği çalışma alanlarında çalışanların sağlığını ve güvenliğini korumaya yönelik bir dizi önlemi, prosedürü ve uygulamayı kapsar. Bu, iş kazalarını, meslek hastalıklarını ve olası tehlikeleri önlemeyi hedefler. 2025 güncel durumu itibarıyla, marangozhanelerdeki İSG uygulamaları, yalnızca temel güvenlik önlemleriyle sınırlı kalmayıp, aynı zamanda ergonomik düzenlemeleri, kimyasal maruziyetin kontrolünü, gürültü ve toz yönetimi gibi daha kapsamlı alanları da içermektedir. ISO 45001:2018 standardı gibi uluslararası kabul görmüş sistemler, bu alanlarda proaktif bir yaklaşım benimsenmesini teşvik etmektedir. Marangozhanelerde İSG, sadece yasal bir uyum meselesi değil, aynı zamanda çalışan memnuniyetini artırma, üretim verimliliğini yükseltme ve işletme maliyetlerini düşürme açısından da stratejik bir yatırım olarak görülmektedir.

Marangozhanelerdeki başlıca risk alanları şunlardır:

• Mekanik Riskler: Kesici ve delici aletler (testere, freze, planya), dönen parçalar, presler ve kaldırma ekipmanlarından kaynaklanan yaralanmalar.
• Fiziksel Riskler: Gürültü (makine kullanımı), titreşim, toz (özellikle ince ahşap tozu), uygunsuz aydınlatma, aşırı sıcaklık veya soğuk.
• Kimyasal Riskler: Vernik, boya, yapıştırıcı, çözücü gibi kimyasalların buhar ve partiküllerine maruziyet sonucu solunum yolu rahatsızlıkları, cilt tahrişleri veya alerjik reaksiyonlar.
• Ergonomik Riskler: Ağır malzemeleri kaldırma, tekrarlayan hareketler, uygunsuz duruşlar sonucu kas-iskelet sistemi rahatsızlıkları.
• Yangın ve Patlama Riski: Yanıcı maddelerin (vernik, tiner) ve ahşap tozunun birikmesi sonucu oluşabilecek yangın veya toz patlamaları.

Marangozhane Üretimi İSG Nasıl Çalışır?

Marangozhane üretimi İSG'nin etkin bir şekilde çalışması, kapsamlı bir risk değerlendirmesi, proaktif önleyici tedbirler ve sürekli iyileştirme döngüsüne dayanır. 2025 itibarıyla bu süreçler, teknolojik gelişmeler ve mevzuat güncellemeleri doğrultusunda daha da sofistike hale gelmiştir.

Temel Adımlar ve Uygulamalar (2025 Güncel Yaklaşımı):

1. Risk Değerlendirmesi ve Analizi: İş akışları, kullanılan makine ve ekipmanlar, kimyasallar ve çalışma ortamı detaylı olarak incelenir. Potansiyel tehlikeler belirlenir ve bu tehlikelerin ortaya çıkma olasılığı ile sonuçlarının ciddiyeti değerlendirilir. Bu değerlendirme, 6331 sayılı Kanun'un 4. maddesi gereğince periyodik olarak güncellenmelidir.
2. Önleyici ve Koruyucu Tedbirler:
• Mühendislik Kontrolleri: Makine koruyucuları, toz toplama sistemleri, etkili havalandırma (genel ve yerel egzoz havalandırması), ses yalıtımı, ergonomik tasarlanmış çalışma istasyonları.
• İdari Kontroller: Güvenli çalışma prosedürlerinin oluşturulması ve uygulanması, makine bakım çizelgeleri, çalışma rotasyonları, tehlikeli alanlara erişimin kısıtlanması.
• Kişisel Koruyucu Donanım (KKD) Temini ve Kullanımı: İşin niteliğine uygun olarak kulak koruyucuları, toz maskeleri (özellikle FFP2 veya FFP3), güvenlik gözlükleri, iş eldivenleri, çelik burunlu iş ayakkabıları gibi KKD'lerin sağlanması ve çalışanların doğru kullanımının denetlenmesi.
3. Eğitim ve Bilgilendirme: Tüm çalışanlara, işe başlamadan önce ve sonrasında düzenli olarak İSG eğitimleri verilmesi. Bu eğitimler, marangozhane riskleri, güvenli makine kullanımı, acil durum prosedürleri, KKD kullanımı ve kimyasal madde güvenliği gibi konuları kapsamalıdır. 2025 itibarıyla, sanal gerçeklik (VR) ve artırılmış gerçeklik (AR) gibi teknolojik eğitim araçları da yaygınlaşmaktadır.
4. Sağlık Gözetimi: Çalışanların maruz kaldığı risklere (örn. toz, kimyasallar) göre düzenli sağlık muayeneleri yapılarak olası meslek hastalıklarının erken teşhisi ve takibi.
5. Acil Durum Hazırlığı: Yangın söndürme ekipmanlarının hazır bulundurulması, acil çıkış yollarının açık tutulması, ilk yardım personeli ve malzemelerinin sağlanması, tahliye planlarının oluşturulması ve tatbikatların yapılması.
6. Sürekli İzleme ve Gözden Geçirme: İSG performansının düzenli olarak izlenmesi, kaza ve ramak kala olayların analiz edilmesi ve elde edilen bulgulara göre iyileştirme faaliyetlerinin planlanması.

Yasal Zorunluluklar ve Mevzuat (2025 Güncel)

Marangozhane üretiminde İSG, Türkiye'de 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ve bu kanuna dayanılarak çıkarılan ilgili yönetmelikler ile düzenlenmektedir. 2025 itibarıyla bu mevzuat, işverenlere çalışanlarının sağlığını ve güvenliğini sağlamakla yükümlü tutmaktadır. Bu yükümlülükler, risk değerlendirmesinden alınacak önlemlere, eğitimlerden sağlık gözetimine kadar geniş bir yelpazeyi kapsamaktadır.

Başlıca Yasal Dayanaklar ve 2025 Güncellemeleri:

• 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu: Temel prensipleri belirler. İşverenin genel yükümlülükleri, risk değerlendirmesi yapma zorunluluğu, çalışanların hak ve sorumlulukları gibi konuları içerir.
• İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği: Marangozhanelerde kullanılan tüm makine ve ekipmanların (testere, planya, zımpara makineleri vb.) güvenlik standartlarına uygun olması, periyodik bakımlarının yapılması ve gerekli güvenlik donanımlarına sahip olması gerektiğini belirtir.
• Kimyasal Maddelerle Çalışmalarda Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği: Vernik, tiner, yapıştırıcı gibi kimyasalların depolanması, kullanımı ve çalışanların bu maddelere maruziyetinin sınırlandırılmasına ilişkin kuralları belirler. Güvenlik bilgi formlarının (GBF) bulundurulması ve çalışanların bilgilendirilmesi zorunludur.
• Gürültü Yönetmeliği: Makine kullanımından kaynaklanan gürültünün seviyesinin belirlenmesi, riskin azaltılması ve çalışanların maruziyetinin sınır değerlerin altında tutulması için alınacak önlemleri tanımlar.
• Tozla Mücadele Yönetmelikleri (varsa özel düzenlemeler): Ahşap tozunun solunum yolu sağlığı üzerindeki olumsuz etkileri nedeniyle, toz oluşumunu engelleyici veya azaltıcı sistemlerin kurulması, havalandırmanın yeterli olması ve solunum koruyucu KKD kullanımını zorunlu kılar. 2025 itibarıyla, özellikle ince tozlara karşı daha hassas ölçüm ve kontrol yöntemleri önem kazanmıştır.
• İş Sağlığı ve Güvenliği Hizmetleri Yönetmeliği: İşverenin, iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi görevlendirme yükümlülüğünü düzenler. Marangozhanelerin tehlike sınıfına göre bu görevlendirmeler yapılmalıdır.
• ISO 45001:2018 (Mesleki Sağlık ve Güvenlik Yönetim Sistemleri): Yasal zorunlulukların ötesinde, proaktif bir İSG yönetim sistemi kurmak isteyen işletmeler için uluslararası bir standarttır. Bu standart, tehlikelerin tanımlanması, risklerin değerlendirilmesi ve kontrol altına alınması için sistematik bir çerçeve sunar. 2025'te, ISO 45001'in entegre yönetim sistemleri (kalite, çevre) içindeki yeri daha da önem kazanmıştır.

Kimler İçin Gereklidir?

Marangozhane üretimi İSG uygulamaları, işletmenin büyüklüğüne ve faaliyet alanına bakılmaksızın, ahşap ürünlerin üretildiği tüm çalışma ortamları için gereklidir. Bu kapsamda:

• Küçük ve Orta Ölçekli Marangozhaneler: Aile işletmeleri veya sınırlı sayıda çalışanı olan atölyeler de dahil olmak üzere, tüm marangozhaneler yasal mevzuata uymakla yükümlüdür.
• Büyük Ölçekli Mobilya Üreticileri: Fabrika ölçeğinde üretim yapan işletmeler, daha karmaşık makine parkurları ve daha fazla sayıda çalışanları nedeniyle İSG'ye daha fazla önem vermelidir.
• İnşaat Sektörüne Hizmet Veren Marangozhaneler: Kapı, pencere, merdiven gibi yapı elemanları üreten işletmeler.
• Özel Tasarım ve Butik Marangozhaneler: Özgün tasarımlar üreten ancak yine de üretim süreçlerinde İSG riskleri barındıran atölyeler.
• Tedarikçi ve Alt Yükleniciler: Ana üreticilere hizmet veren veya onlardan iş alan tüm marangozhane faaliyetleri.

2025'te, tedarik zincirlerinde İSG uyumunun da giderek daha fazla sorgulandığı göz önünde bulundurulduğunda, tüm paydaşların bu konuya azami özeni göstermesi beklenmektedir.

Avantajları ve Faydaları

Marangozhane üretiminde İSG'ye yapılan yatırımlar, işletmelere kısa ve uzun vadede önemli avantajlar sağlar. 2025 itibarıyla bu faydalar, yalnızca yasal uyumun ötesine geçerek işletme verimliliği ve itibarı üzerinde de etkili olmaktadır.

Başlıca Avantajlar:

• Kaza ve Yaralanma Oranlarının Azalması: Etkin önlemler sayesinde iş kazaları ve buna bağlı yaralanmaların önüne geçilir. Bu da tedavi masraflarını, iş gücü kaybını ve tazminat ödemelerini azaltır.
• Meslek Hastalıklarının Önlenmesi: Toz, kimyasal maruziyet ve ergonomik yetersizliklerden kaynaklanan uzun vadeli sağlık sorunları engellenir.
• Üretim Verimliliğinin Artması: Güvenli ve sağlıklı bir çalışma ortamı, çalışanların motivasyonunu ve odaklanmasını artırır. Makine arızalarının ve üretim duruşlarının azalması da verimliliği yükseltir.
• Yasal Uyum ve Cezalardan Kaçınma: Mevzuata uyum, denetimlerde sorun yaşanmasını engeller ve olası idari para cezalarından korunmayı sağlar.
• İşletme İtibarı ve Marka Değerinin Yükselmesi: İSG'ye önem veren işletmeler, hem çalışanları hem de müşterileri nezdinde daha güvenilir ve sorumlu bir imaj çizer.
• Çalışan Memnuniyeti ve Bağlılığının Artması: Çalışanların kendilerini değerli hissetmeleri ve fiziksel olarak güvende olmaları, işten ayrılma oranlarını düşürür ve sadakati artırır.
• Sigorta Primlerinin Düşmesi: Kaza oranlarının düşük olması, işverenlerin sigorta maliyetlerinde indirim sağlamasına olanak tanıyabilir.
• ISO 45001 Belgesi ile Rekabet Avantajı: ISO 45001 gibi uluslararası geçerliliği olan sertifikalara sahip olmak, uluslararası ihalelerde veya büyük projelerde avantaj sağlayabilir.