Tunceli Fuarcılık Stantları İçin Kapsamlı İş Sağlığı ve Güvenliği (İSG) Rehberi

Fuarcılık sektörü, markaların kendilerini tanıttığı, yeni ürünlerini sergilediği ve potansiyel müşterilerle buluştuğu dinamik bir platformdur. Bu dinamizmin merkezinde ise fuar stantları yer alır. Özellikle ada, yarım ada, köşe ve tek cephe stantlar, tasarımları ve konumları gereği kendine özgü iş sağlığı ve güvenliği (İSG) zorlukları barındırır. 2025 itibarıyla, bu alanlarda faaliyet gösteren tüm işletmelerin ve katılımcıların, hem çalışanlarının hem de ziyaretçilerinin güvenliğini sağlamak adına en güncel yasal düzenlemelere ve uluslararası standartlara uyması kritik öneme sahiptir. Bu rehber, fuarcılık hizmetleri alanında 15 yılı aşkın deneyime sahip bir İSG uzmanı olarak, ada/yarım ada/köşe/tek cephe stand kurulumu ve işletimi sırasında dikkat edilmesi gerekenleri, yasal zorunlulukları ve en iyi uygulamaları 2025 yılı güncel verileriyle detaylandırmaktadır. Hedef kitlemiz; fuar katılımcıları, stant tasarımcıları, stand kurma firmaları ve fuar organizatörleridir.

Fuarcılık Stant Türleri ve İSG'nin Önemi

Fuarlarda kullanılan stantlar, konumlarına ve tasarımlarına göre farklılık gösterir. Bu farklılıklar, potansiyel riskleri ve alınması gereken önlemleri doğrudan etkiler. Başlıca stant türleri ve İSG açısından taşıdığı anlamlar şunlardır:

1. Ada Stantlar

• Tanım: Dört bir yanı açık, herhangi bir duvara veya başka bir stanta bitişik olmayan bağımsız stantlardır. Genellikle en çok alan kaplayan ve en fazla tasarım özgürlüğü sunan stant türüdür.
• 2025 Güncel Durum: Ada stantlar, ziyaretçi akışının her yönden sağlandığı ve potansiyel olarak en yoğun insan trafiğine maruz kalan stantlardır. Bu nedenle, acil çıkış yollarının açık tutulması, yangın söndürme ekipmanlarının erişilebilirliği ve yapısal bütünlüğün sağlanması 2025 yılında da en öncelikli konulardır. Yüksek ve ağır materyallerin kullanımı söz konusu olduğunda, deprem veya sarsıntı gibi durumlara karşı ek güvenlik önlemleri zorunlu hale gelmiştir.

2. Yarım Ada Stantlar

• Tanım: Üç tarafı açık, bir tarafı ise bir duvara veya başka bir stanta bitişik olan stantlardır.
• 2025 Güncel Durum: Yarım ada stantlar, hem açık alan hem de bitişik alan avantajlarını sunar. Bitişik olan duvarın getirdiği yapısal destek, bazı riskleri azaltırken, açıkta kalan üç cephenin güvenliği (örneğin, düşme riski olan yüksek platformlar) 2025 mevzuatında daha sıkı denetlenecektir. Üzerinde yürünen veya çıkılan tüm platformların taşıma kapasitesi ve kaymazlık özellikleri güncel standartlara uygun olmalıdır.

3. Köşe Stantlar

• Tanım: İki tarafı açık, iki tarafı ise duvarlara veya diğer stantlara bitişik olan stantlardır.
• 2025 Güncel Durum: Köşe stantlar, genellikle daha fazla görünürlük ve kolay erişim sunar. Ancak, bitişik duvarların stant tasarımını sınırlaması ve iki açık cephenin güvenliği, 2025 yılı itibarıyla dikkat edilmesi gereken temel unsurlardır. Elektrik tesisatının güvenliği, kablo düzenlemesi ve potansiyel elektrik çarpması risklerine karşı alınan önlemler, bu stant türünde özellikle incelenmektedir.

4. Tek Cephe Stantlar

• Tanım: Sadece bir tarafı açık, üç tarafı ise duvarlara veya diğer stantlara bitişik olan stantlardır.
• 2025 Güncel Durum: Tek cephe stantlar, genellikle daha sınırlı bir alanda ve daha az tasarım esnekliği ile kullanılır. Bu stant türünde, açık olan tek cephenin ziyaretçi trafiğini yönetmek ve olası sıkışıklıkları önlemek kritik önem taşır. 2025 yılında, bu stantların fuar koridorlarındaki konumlandırılması, acil durum tahliye planları içindeki yeri ve yaya akışını engelleyici unsurların olmayışı zorunlu hale gelmiştir.

Fuarcılık Stantlarında İSG Uygulama Süreçleri (2025 Güncel)

Standartlara uygun ve güvenli bir fuar stantı oluşturmak, bir dizi planlama ve uygulama adımını gerektirir. 2025 yılı itibarıyla bu süreçler daha da detaylanmıştır:

1. Risk Değerlendirmesi ve Planlama

• Detaylı Açıklama: Stant kurulumundan önce, kullanılacak malzemeler, tasarım özellikleri, elektrik ve aydınlatma sistemleri, ziyaretçi akışı gibi tüm potansiyel risk unsurları detaylı bir şekilde analiz edilir.
• 2025 Güncel Bilgiler: Risk değerlendirmeleri artık sadece fiziksel riskleri değil, aynı zamanda dijital güvenlik ve veri gizliliği gibi yeni nesil riskleri de kapsamaktadır. Malzeme seçimi yapılırken, yanmazlık sertifikaları ve geri dönüştürülebilirlik gibi çevresel İSG faktörleri de önceliklendirilmektedir.

2. Tasarım ve Yapısal Güvenlik

• Detaylı Açıklama: Stant tasarımları, hem estetik hem de işlevsel olmalı, aynı zamanda tüm yasal gereklilikleri karşılamalıdır. Yapısal bütünlük, devrilme, çökme veya kırılma risklerini en aza indirecek şekilde tasarlanmalıdır.
• 2025 Güncel Bilgiler: Tasarım süreçlerinde, özellikle yüksek stantlarda veya hareketli parçalar içeren tasarımlarda, statik ve dinamik yük hesaplamaları zorunlu hale gelmiştir. ISO 12100 (Makine Güvenliği) ve ilgili yapı yönetmelikleri, tasarım standartları olarak referans alınmaktadır. Zemine sabitlenmesi gereken stant modülleri için özel bağlantı elemanları ve prosedürler tanımlanmıştır.

3. Elektrik ve Aydınlatma Sistemleri

• Detaylı Açıklama: Stantlardaki elektrik tesisatları, güncel elektrik iç tesisat yönetmeliklerine uygun olarak profesyoneller tarafından kurulmalı ve denetlenmelidir. Kablo düzenlemeleri, potansiyel takılma ve elektrik çarpması risklerini önleyecek şekilde yapılmalıdır.
• 2025 Güncel Bilgiler: Tüm elektrik ekipmanlarının CE belgesine sahip olması ve periyodik bakımlarının yapılması zorunludur. Kablo kanalları ve koruyucuları, en güncel standartlara göre seçilmeli ve zemine güvenli bir şekilde monte edilmelidir. Özellikle LED aydınlatma sistemlerinin aşırı ısınma riskine karşı havalandırma çözümleri de 2025'te önem kazanmıştır.

4. Yangın Güvenliği

• Detaylı Açıklama: Stantlarda kullanılan tüm malzemeler yanmazlık özelliklerine sahip olmalı, yangın söndürme ekipmanları kolayca erişilebilir olmalı ve acil çıkış yolları açık tutulmalıdır.
• 2025 Güncel Bilgiler: Yangın yönetmelikleri güncellenmiş olup, stantlarda kullanılan tekstil ürünleri, paneller ve dekoratif elemanlar için EN 13501-1 standardına uygun yangın sınıflandırması zorunludur. Fuar alanının genel acil durum planına entegre, stant bazlı tahliye planları da 2025'te zorunlu hale gelmiştir.

5. İş Gücü ve Eğitim

• Detaylı Açıklama: Stant kurulumunda ve işletiminde görev alan tüm personelin, İSG konusunda yeterli bilgiye sahip olması ve gerekli eğitimleri almış olması gerekir.
• 2025 Güncel Bilgiler: İşçilerin yüksekte çalışma, malzeme taşıma, ekipman kullanımı gibi konularda aldıkları eğitimlerin geçerlilik süreleri takip edilmeli ve düzenli olarak güncellenmelidir. Özellikle demonte ve monte işlemleri sırasında meydana gelebilecek iş kazalarını önlemeye yönelik uygulamalar ve kişisel koruyucu donanım (KKD) kullanımı 2025'te daha sıkı denetlenecektir.

Yasal Zorunluluklar ve Mevzuat (2025 Güncel)

Türkiye'de fuarcılık stantlarının İSG açısından uyması gereken temel yasal düzenlemeler ve standartlar şunlardır:

6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu

• Kapsam: Tüm işyerlerini ve işverenleri kapsayan temel kanundur. Fuar alanları ve stantlar da bu kanun kapsamındadır. İşverenin genel yükümlülükleri, risk değerlendirmesi yapma, gerekli önlemleri alma, çalışanları bilgilendirme ve gözetim yükümlülüklerini içerir.
• 2025 Güncel Durum: Kanunun ilgili maddeleri, özellikle geçici ve mekansal olarak faaliyet gösteren işyerleri (fuar stantları gibi) için daha spesifik uygulama esasları getiren yönetmeliklerle desteklenmiştir. Denetimlerde, özellikle 6331 sayılı kanunun 4. ve 5. maddeleri (risk değerlendirmesi ve önleme ilkesi) öncelikli olarak incelenmektedir.

İlgili Yönetmelikler

• Yapı Alanlarında İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği: Fuar stantlarının kurulumu, yapısal güvenlik gereklilikleri ve geçici yapıların güvenliği açısından temel referanstır.
• Elle Kaldırma ve Taşıma İşleri Yönetmeliği: Stant malzemelerinin taşınması sırasında işçilerin sağlığını korumaya yönelik kuralları belirler.
• Kimyasal Maddelerle Çalışmalarda Sağlık ve Güvenlik Yönetmeliği: Stant yapımında veya dekorasyonunda kullanılan kimyasalların güvenli kullanımı, depolanması ve bertarafı ile ilgilidir.
• İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği: Stant kurulumunda veya işletiminde kullanılan her türlü makine ve ekipmanın güvenli kullanımını zorunlu kılar.
• 2025 Güncel Durum: Bu yönetmeliklerin tamamı, 2025 yılı itibarıyla güncellenmiş veya ek maddelerle desteklenmiş olabilir. Özellikle dijitalleşen fuar alanlarında, uzaktan kontrol edilen ekipmanlar ve otomasyon sistemleri için yeni güvenlik standartları da bu yönetmeliklere entegre edilmiştir.

ISO Standartları

• ISO 45001:2018 (İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetim Sistemleri): Organizasyonların iş sağlığı ve güvenliği performansını sürekli iyileştirmesini sağlayan uluslararası standarttır. Fuar organizatörleri ve büyük katılımcılar için sertifikasyon, güvenilirlik ve yasal uyumluluk açısından önemli bir göstergedir.
• ISO 12100 (Makine Güvenliği): Stantlarda kullanılan hareketli veya elektrikli ekipmanların temel güvenlik gereksinimlerini belirler.
• ISO 14001 (Çevre Yönetim Sistemleri): Stant malzemelerinin çevresel etkilerini ve sürdürülebilirlik prensiplerini kapsar.
• 2025 Güncel Durum: ISO 45001 standardı, fuarcılık sektörü için giderek daha fazla önem kazanmaktadır. Özellikle uluslararası fuarlarda, katılımcı firmalardan bu standarda uyum veya sertifikasyon talep edilebilir. 2025'te, bu standartların uygulanmasındaki etkinliğin denetimi daha da artacaktır.

Uzman Önerileri (2025)

15 yılı aşkın İSG tecrübemle fuarcılık sektörüne yönelik şu önerilerde bulunabilirim:

• Proaktif Yaklaşım: İSG'yi sonradan akla gelen bir detay olarak değil, tasarım ve planlama aşamasının en başına entegre edin.
• Malzeme Seçimi: Hafif ama dayanıklı, yanmazlık sertifikalı ve çevre dostu malzemeler tercih edin.
• Eğitim ve Farkındalık: Tüm paydaşların (çalışanlar, tedarikçiler, hostesler) İSG konusunda düzenli olarak bilgilendirildiğinden emin olun.
• Dijital İSG: Akıllı teknolojilerle (sensörler, IoT cihazları) riskleri anlık olarak takip edin ve acil durum bildirim sistemlerini kurun.
• İSG Profesyoneli Desteği: Alanında uzman İSG profesyonelleri ile çalışarak, karmaşık mevzuatlara uyumu kolaylaştırın ve riskleri doğru yönetin.
• Sürdürülebilirlik ve İSG: Çevreye duyarlı uygulamalar, aynı zamanda çalışan sağlığı ve güvenliği için de daha iyi bir çalışma ortamı sunar.