Bingöl Kablo Soyma/Kırma İşlemleri: Güvenli ve Yasal Süreçler (2025)

HURDA ALIM SATIM SÖKÜM sektöründe faaliyet gösteren işletmeler için kablo soyma/kırma işlemleri, hem ekonomik değer yaratma hem de iş sağlığı ve güvenliği (İSG) açısından kritik öneme sahiptir. 2025 yılı itibarıyla bu alandaki güncel mevzuat, teknolojik gelişmeler ve risk yönetimi yaklaşımları, firmaların operasyonlarını daha güvenli, verimli ve yasalara uygun bir şekilde yürütmelerini zorunlu kılmaktadır. Bu rehber, hurda kabloların ayrıştırılması ve işlenmesi süreçlerinde uyulması gereken İSG standartlarını, yasal gereklilikleri ve en iyi uygulamaları detaylı bir şekilde ele alarak, sektördeki profesyonelleri bilgilendirmeyi amaçlamaktadır. Hedef kitlemiz, hurda işletmeleri, söküm firmaları, geri dönüşüm tesisleri ve bu alanda hizmet veren tüm paydaşlardır. 2025'in getirdiği yenilikler ışığında, kablo soyma/kırma süreçlerinin nasıl daha güvenli ve çevreye duyarlı hale getirilebileceği üzerinde durulacaktır.

Kablo Soyma/Kırma Nedir? (2025 Güncel Bakış)

Kablo soyma/kırma, elektrik ve elektronik atıklardan (hurda kablolar) elde edilen metal (bakır, alüminyum vb.) ve yalıtım malzemelerinin ayrıştırılması işlemidir. Bu işlem, kabloların içindeki değerli metallerin geri kazanılmasını ve geri dönüştürülmesini sağlamak amacıyla yapılır. 2025 itibarıyla, bu süreçler sadece ekonomik bir geri kazanım faaliyeti olmanın ötesinde, çevresel etkileri minimize etme ve tehlikeli maddelerin kontrollü bir şekilde bertaraf edilmesini sağlama misyonunu da taşımaktadır. Gelişmiş makineler ve otomasyon sistemleri, bu işlemleri daha hızlı ve güvenli hale getirmiştir. Kablo soyma/kırma işlemleri, genellikle iki ana yöntemle gerçekleştirilir:

• Kablo Soyma Makineleri: Bu makineler, kablonun dış yalıtımını keserek içindeki iletken metali çıkarır. Farklı çaplardaki kablolar için özel olarak tasarlanmış bıçak sistemleri bulunur.
• Kablo Kırma (Granülasyon) Makineleri: Daha çok ince ve çok damarlı kablolar için kullanılan bu sistemlerde, kablolar küçük parçalara ayrılır. Ardından, farklı yoğunluktaki malzemeleri ayırmak için hava separatörleri veya su separatörleri kullanılır.

2025 Yılında Dikkat Edilmesi Gerekenler:

• Atık Yönetimi Yönetmeliği Güncellemeleri: Geri kazanım oranlarını artırmaya yönelik yeni düzenlemeler ve tehlikeli atıkların sınıflandırılmasına ilişkin güncel bilgiler takip edilmelidir.
• Teknolojik Yatırımlar: Daha yüksek verimlilik ve düşük enerji tüketimi sağlayan yeni nesil soyma ve kırma makinelerine yatırım yapmak, rekabet avantajı sağlar.
• Çevresel Etki Değerlendirmesi: İşlem sırasında ortaya çıkan toz, gürültü ve olası kimyasal salınımların minimize edilmesi için çevresel etki azaltma tedbirleri alınmalıdır.

Kablo Soyma/Kırma Nasıl Çalışır? (2025 Uygulama Süreçleri)

Kablo soyma/kırma süreci, hurda kabloların türüne ve boyutuna göre farklılık gösterse de genel hatlarıyla şu adımları içerir:

1. Ayıklama ve Ön Hazırlık: Gelen hurda kablolar, yabancı maddelerden (toprak, plastik, metal parçaları vb.) arındırılır. Gerekirse, büyük kablolar daha küçük parçalar halinde kesilir.
2. Kablo Soyma Makinesi ile İşlem: Orta ve kalın çaplı kablolar, otomatik veya yarı otomatik soyma makinelerine beslenir. Makineler, kablonun dış kılıfını keserek içindeki bakır veya alüminyum teli ayırır. Yalıtım malzemesi ve metal, ayrı ayrı toplanır.
3. Kablo Kırma (Granülasyon) Makinesi ile İşlem: İnce, çok damarlı veya zırhlı kablolar, kırma makinelerine verilir. Bu makineler, kabloyu küçük granüller halinde parçalar.
4. Ayırma İşlemi: Kırma sonucu elde edilen karışım (metal ve yalıtım granülleri), hava akımıyla çalışan ayırıcılar (separatörler) aracılığıyla birbirinden ayrılır. Yalıtım malzemesi (plastik vb.) ve metal granülleri, farklı toplama alanlarına yönlendirilir.
5. Nihai Temizlik ve Paketleme: Ayrılan metal ve yalıtım malzemeleri, son bir temizlik işleminden geçirilerek (örneğin, titreşimli eleklerle) saflaştırılır ve geri dönüşüm veya satış için paketlenir.

2025'te Verimlilik Artırma Yöntemleri:

• Otomasyon ve Robotik Sistemler: Yüksek hacimli işlemlerde otomasyon seviyesini artırmak, iş gücü maliyetini düşürür ve hata oranını minimize eder.
• Enerji Verimliliği: Makinelerin enerji tüketimini optimize eden teknolojiler tercih edilmelidir.
• Modüler Sistemler: Farklı kablo tiplerine hızla adapte olabilen modüler soyma ve kırma sistemleri, operasyonel esnekliği artırır.

Yasal Zorunluluklar ve Mevzuat (2025 Güncel Durum)

Türkiye'de kablo soyma/kırma işlemleri, 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ile ilgili yönetmelikler çerçevesinde yürütülmek zorundadır. 2025 itibarıyla, bu yasal düzenlemeler daha sıkı denetlenmekte ve güncellenmektedir. Başlıca yasal gereklilikler şunlardır:

• Risk Değerlendirmesi: İşyerindeki tüm faaliyetler için tehlikeler belirlenmeli, riskler değerlendirilmeli ve gerekli önleyici tedbirler alınmalıdır. Kablo soyma/kırma süreçlerindeki mekanik riskler, elektrik çarpması riskleri, toz ve gürültü maruziyeti gibi riskler öncelikli olarak ele alınmalıdır.
• Kişisel Koruyucu Donanım (KKD) Sağlanması: Çalışanlara, risklere uygun KKD'ler (iş eldiveni, gözlük, kulaklık, çelik burunlu ayakkabı vb.) ücretsiz olarak sağlanmalı ve kullanımları denetlenmelidir.
• Makine Güvenliği Yönetmeliği: Kullanılan tüm soyma ve kırma makinelerinin, ilgili teknik düzenlemelere uygunluğu belgelenmeli ve periyodik bakımları yapılmalıdır. CE işaretlemesi ve uygunluk beyanları zorunludur.
• Çalışanların Eğitimi: İşverenler, çalışanlarına yaptıkları işe özgü riskler, güvenli çalışma yöntemleri ve acil durum prosedürleri hakkında düzenli eğitimler vermekle yükümlüdür.
• Çevre Mevzuatı: Atıkların yönetimi, depolanması ve geri kazanımıyla ilgili Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'nın güncel yönetmeliklerine uyum sağlanmalıdır.

2025'te Öne Çıkan Mevzuat Değişiklikleri:

• Geri Kazanım Hedefleri: Belirli metal türleri için ulusal geri kazanım oranlarını artırmaya yönelik yeni hedefler ve teşvikler
• Tehlikeli Atık Yönetimi: Kablo yalıtım malzemelerinde bulunan bazı kimyasalların (örneğin, halojenli bileşikler) yönetimine ilişkin daha sıkı kurallar.
• Dijital Atık Takip Sistemleri: Atıkların kaynağında ayrıştırılmasından nihai bertarafına kadar olan sürecin dijital ortamda takip edilmesini zorunlu kılan sistemler.

Kimler İçin Gereklidir? (2025'te Kapsam Genişliyor)

Kablo soyma/kırma işlemleri, öncelikli olarak hurda ve geri dönüşüm sektöründe faaliyet gösteren işletmeler için zorunludur. Bu kapsamda yer alan başlıca gruplar şunlardır:

• Hurda Metal Alım Satım Firmaları: Elektrik ve elektronik atıklar dahil olmak üzere her tür hurdayı toplayan ve işleyen firmalar.
• Geri Dönüşüm Tesisleri: Metal ve plastik geri dönüşümüne odaklanmış tesisler.
• Kablo Üreticileri ve Distribütörleri: Kullanım ömrünü tamamlamış veya fire vermiş kabloların geri kazanımı için.
• Elektronik Atık (E-Atık) Toplama ve İşleme Merkezleri: E-atık içindeki kablo bileşenlerini ayırmak ve geri dönüştürmek için.
• İnşaat ve Yıkım Firmaları: Eski binalardan veya altyapı projelerinden çıkan kablo atıklarını yönetmek için.
• Telekomünikasyon ve Enerji Şirketleri: Bakım ve yenileme çalışmaları sırasında ortaya çıkan kablo atıklarını bertaraf etmek ve geri kazanmak için.

2025'te Yeni Odaklar:

• Akıllı Şehir Projeleri: Yeni nesil kablolama sistemlerinin geri dönüşümü.
• Yenilenebilir Enerji Santralleri: Güneş paneli ve rüzgar türbini kablolarının özel geri kazanım süreçleri.

Avantajları ve Faydaları (2025'te Sürdürülebilirlik Vurgusu)

Kablo soyma/kırma işlemlerinin doğru ve yasalara uygun bir şekilde yapılması, işletmeler ve çevre için önemli avantajlar sunar:

• Ekonomik Değer Kazanımı: İçindeki bakır, alüminyum gibi değerli metallerin geri kazanılmasıyla önemli bir gelir elde edilir. Yalıtım malzemeleri de plastik geri dönüşümüne kazandırılır.
• Çevresel Koruma: Metallerin ve plastiklerin geri dönüştürülmesi, doğal kaynakların korunmasını sağlar, madencilik faaliyetlerinin çevresel etkisini azaltır ve depolama alanlarındaki atık miktarını düşürür.
• Mevzuata Uygunluk ve İSG Güvencesi: Yasal gerekliliklere uyum, işletmeleri cezai yaptırımlardan korur ve çalışanlar için güvenli bir çalışma ortamı oluşturur.
• Kaynak Verimliliği: Kullanılmış malzemelerin tekrar ekonomiye kazandırılması, hammadde ihtiyacını azaltır ve üretim maliyetlerini düşürebilir.
• İtibar ve Marka Değeri: Çevreye duyarlı ve güvenli çalışma prensiplerini benimseyen firmalar, müşteri ve kamuoyu nezdinde olumlu bir imaj oluşturur.
• Yeni Pazar Fırsatları: Geri dönüştürülmüş malzemeler için oluşan global pazar talebinden faydalanma imkanı.

2025'te Sürdürülebilirlik ve Döngüsel Ekonomi:

• Sıfır Atık Hedefleri: Kablo soyma/kırma süreçlerini sıfır atık prensibiyle yönetme
• Döngüsel Ekonomi Modelleri: Ürünlerin kullanım ömrü sonunda tekrar üretime dahil edilmesini sağlayan iş modelleri