Van Karışık Hurda Alım Satım ve Söküm Süreçleri 2025: Güvenlik ve Mevzuat Rehberi

Türkiye'nin önde gelen İş Sağlığı ve Güvenliği (İSG) uzmanı kimliğimle, 15 yılı aşkın deneyimimle karışık hurda alım satım ve söküm süreçlerine dair 2025 yılına özel, ISO standartlarına uygun ve SEO uyumlu bir rehber sunmaktan gurur duyuyorum. Günümüz ekonomik koşullarında geri dönüşümün önemi giderek artarken, karışık hurda yönetimi de hem çevresel hem de ekonomik açıdan kritik bir yere sahiptir. Ancak bu süreçlerin, 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ve ilgili yönetmelikler çerçevesinde, en üst düzeyde iş güvenliği standartlarıyla yürütülmesi zorunludur. Bu rehber, karışık hurda tanımından başlayarak, yasal gereklilikleri, uygulama adımlarını ve işverenlerin alması gereken önlemleri detaylandıracaktır. Hedef kitlemiz; hurda toplama, ayrıştırma, işleme ve geri dönüşüm tesisleri başta olmak üzere, bu tür malzemelerle doğrudan veya dolaylı olarak temas eden tüm işletmelerdir. 2025 itibarıyla güncellenen mevzuat ve teknolojik gelişmeler ışığında, güvenli ve verimli bir karışık hurda operasyonu için gereken tüm bilgileri sizler için derledik.

Karışık Hurda Nedir? Detaylı Tanım ve 2025 Güncel Durum

Karışık hurda, genellikle farklı türdeki metal ve metal olmayan atıkların, belirli bir sınıflandırma veya ayrıştırma işlemi yapılmadan bir arada bulunduğu ham madde formunu ifade eder. Bu kategori; inşaat ve yıkım atıkları, endüstriyel üretim artıkları, eski elektronik cihazlar, otomotiv parçaları ve evsel geri dönüşüm kutularından toplanan çeşitli materyalleri içerebilir. 2025 yılı itibarıyla, karışık hurda tanımı, atık yönetim yönetmeliklerinde yapılan güncellemelerle daha da netleşmiştir. Artık 'karışık hurda' ibaresi, tek bir metal türüne odaklanmak yerine, potansiyel olarak geri dönüştürülebilir ancak henüz ayrıştırılmamış geniş bir malzeme yelpazesini kapsar. Bu, içerisindeki demir, çelik, alüminyum, bakır, plastik, cam gibi farklı bileşenlerin bir arada bulunabileceği anlamına gelir. 2025'te çevresel sürdürülebilirlik ve döngüsel ekonomi hedefleri doğrultusunda, karışık hurdanın doğru bir şekilde toplanması, sınıflandırılması ve işlenmesi, hem değerli kaynakların geri kazanılması hem de bertaraf edilecek atık miktarının azaltılması açısından büyük önem taşımaktadır. Ancak bu süreç, içerdiği potansiyel tehlikeler nedeniyle ciddi İSG önlemleri gerektirir.

Karışık Hurda İçeriği (Örnek Liste - 2025 Güncel)

• Metaller: Demir, çelik, paslanmaz çelik, alüminyum, bakır, pirinç, bronz, kurşun, çinko, nikel ve alaşımları.
• Elektronik Atıklar: Bilgisayar bileşenleri, kablolar, devre kartları, eski cep telefonları, beyaz eşya parçaları.
• Plastikler: Çeşitli polimer türleri, ambalaj malzemeleri, borular, plastik aksamlar.
• Cam: Kırık camlar, şişeler, pencere camları (kontamine olmamışsa).
• Diğer Malzemeler: Ahşap parçaları, kauçuk, tekstil atıkları, kontamine olmuş malzemeler (tehlikeli madde varlığına dikkat edilmelidir).

2025 itibarıyla, karışık hurda yönetimi, tehlikeli madde tespiti ve ayrıştırılması konularına daha fazla odaklanmaktadır. Özellikle elektronik atıklar ve endüstriyel artıklar, cıva, kurşun, kadmiyum gibi tehlikeli maddeler içerebilir. Bu nedenle, karışık hurda alım satım ve söküm faaliyetlerinde, bu tür maddelerin tespiti ve güvenli bir şekilde bertarafı için özel prosedürler geliştirilmiştir.

Karışık Hurda Alım Satım ve Söküm Süreçleri Nasıl İşler? 2025 Uygulamaları

Karışık hurda alım satım ve söküm süreçleri, 2025 yılında da çevresel ve yasal düzenlemelerle sıkı bir şekilde denetlenmektedir. Bu süreçler, hurdanın kaynağına, türüne ve miktarına bağlı olarak değişkenlik gösterse de genel adımlar şunlardır:

1. Kaynak Tespiti ve Toplama

Karışık hurda, endüstriyel tesisler, inşaat sahaları, araç hurdalıkları, elektronik geri dönüşüm merkezleri ve genel atık toplama noktalarından elde edilebilir. 2025'te, atıkların kaynağında ayrıştırılması teşvik edilmekte, ancak karışık hurda toplama faaliyetleri de devam etmektedir. Bu aşamada, hurda türünün belirlenmesi ve potansiyel tehlikelerin önceden tespiti önemlidir.

2. Nakliye ve Lojistik

Toplanan karışık hurdanın, ilgili tesislere güvenli bir şekilde taşınması gerekir. Bu, özel olarak tasarlanmış araçlarla yapılmalı ve yük güvenliği önlemleri alınmalıdır. 2025 mevzuatına göre, tehlikeli madde içeren hurdanın taşınması özel izinlere ve taşıma prosedürlerine tabidir.

3. Kabul ve Ön Değerlendirme

Hurda kabul noktalarında, gelen malzemeler öncelikli olarak gözlemlenir. 2025'te, tehlikeli madde varlığına (örneğin, sızdıran aküler, kimyasal kalıntılar) dair ilk kontroller yapılır. Gerekirse radyasyon ölçer gibi cihazlarla da tarama yapılabilir.

4. Sınıflandırma ve Ayrıştırma (Döküm/Söküm)

Bu aşama, karışık hurda yönetimi için en kritik iş sağlığı ve güvenliği gereksinimlerini barındırır. 2025'te, gelişmiş ayrıştırma teknolojileri (manyetik ayırıcılar, eddy current ayırıcılar, optik sensörler) kullanılmaktadır. Manuel ayrıştırma işlemleri ise sıkı İSG protokolleri altında yapılmalıdır. İşçilerin kişisel koruyucu donanımları (KKD) tam olmalı, çalışma alanları havalandırılmalı ve keskin/tehlikeli nesnelere karşı özel önlemler alınmalıdır.

5. Geri Dönüşüm veya Bertaraf

Ayrıştırılan malzemeler, ilgili geri dönüşüm tesislerine gönderilir veya geri dönüştürülemeyecek olanlar, yasal düzenlemelere uygun şekilde bertaraf edilir. 2025'te, geri dönüşüm oranlarını artırmaya yönelik teşvikler ve düzenlemeler mevcuttur.

Karışık Hurda İçin Yasal Zorunluluklar ve Mevzuat (2025 Güncel)

Karışık hurda alım satım ve söküm faaliyetleri, Türkiye'de 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu, Çevre Kanunu ve ilgili yönetmelikler çerçevesinde yürütülür. 2025 itibarıyla bu mevzuatta yapılan güncellemeler, özellikle tehlikeli atıkların yönetimi ve işçi sağlığı konularında daha sıkı denetimler getirmektedir.

Temel Yasal Düzenlemeler

• 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu: İşverenlerin, çalışanların sağlığını ve güvenliğini sağlamakla yükümlü olduğunu belirler. Risk değerlendirmesi, eğitim, denetim ve gerekli önlemlerin alınması zorunludur.
• Atık Yönetimi Yönetmelikleri: Karışık hurdanın 'geri kazanılabilir atık' veya 'tehlikeli atık' olarak sınıflandırılmasına ve yönetilmesine ilişkin esasları belirler. (Örn: Atıkların Kontrolü Yönetmeliği, Tehlikeli Atıkların Kontrolü Yönetmeliği). 2025'te bu yönetmelikler, döngüsel ekonomi prensiplerine daha uygun hale getirilmiştir.
• Sanayi Kaynaklı Kirliliğin Önlenmesi Yönetmeliği: Endüstriyel tesislerden çıkan hurda ve atıkların yönetimi ile ilgili hükümler içerir.
• Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) Yönetmeliği: Belirli büyüklükteki hurda işleme tesisleri için ÇED sürecini zorunlu kılabilir.

2025 Güncel İSG Gereklilikleri

• Risk Değerlendirmesi: Her karışık hurda operasyonu için detaylı bir risk değerlendirmesi yapılmalı ve tehlikeler (fiziksel, kimyasal, biyolojik, ergonomik) belirlenmelidir.
• Eğitim: Çalışanlara, hurda türlerine, potansiyel tehlikelere, güvenli çalışma yöntemlerine, acil durum prosedürlerine ve KKD kullanımına dair düzenli eğitimler verilmelidir. 2025'te bu eğitimlerin içeriği, tehlikeli madde yönetimi ve kimyasal maruziyet konularını daha yoğun içermelidir.
• Kişisel Koruyucu Donanım (KKD): Çalışanlara uygun KKD'ler (iş gözlükleri, eldivenler, çelik burunlu ayakkabılar, solunum maskeleri, işitme koruyucular vb.) sağlanmalı ve kullanımları denetlenmelidir.
• Sağlık Gözetimi: Hurda ile çalışan personelin periyodik sağlık kontrolleri yapılmalı, özellikle solunum yolu hastalıkları ve cilt rahatsızlıkları açısından takip edilmelidir.
• Acil Durum Planları: Yangın, kimyasal sızıntı, kesik ve yaralanmalar gibi acil durumlar için hazırlıklı olunmalı, acil durum ekipleri oluşturulmalı ve tatbikatlar yapılmalıdır.

ISO Standartları Entegrasyonu

ISO 45001:2018 İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetim Sistemleri standardı, karışık hurda operasyonlarında iş güvenliğini sistematik bir şekilde yönetmek için ideal bir çerçeve sunar. Bu standart, tehlikelerin tanımlanması, risklerin değerlendirilmesi ve kontrol altına alınması, yasal gerekliliklere uyum, performans izleme ve sürekli iyileştirme süreçlerini kapsar.

Karışık Hurda Alım Satım ve Söküm Kimler İçin Gereklidir? (2025 Perspektifi)

Karışık hurda alım satım ve söküm faaliyetleri, geniş bir yelpazedeki işletmeler ve kurumlar için hem yasal bir zorunluluk hem de önemli bir iş fırsatıdır. 2025 itibarıyla, geri dönüşüm ve döngüsel ekonomi politikalarının yaygınlaşmasıyla bu alan daha da kritik hale gelmiştir.

Hedef Kitleler

• Sanayi Tesisleri: Üretim süreçlerinden kaynaklanan metal ve diğer atıkları geri dönüştürmek isteyen fabrikalar.
• İnşaat ve Yıkım Şirketleri: Bina yıkımı ve tadilat projelerinden çıkan metal, beton, ahşap gibi karışık atıkları yönetmesi gereken firmalar.
• Araç Hurdalıkları ve Servisleri: Eski araçların parçalanması ve geri dönüştürülmesi sürecinde oluşan karma atıkları işleyen işletmeler.
• Elektronik Eşya Geri Dönüşüm Merkezleri: Eski bilgisayarlar, telefonlar ve diğer elektronik cihazlardan çıkan karışık metal ve plastik atıkları toplayıp işleyen tesisler.
• Belediyeler ve Atık Yönetim Şirketleri: Kentsel alanlardan toplanan geri dönüştürülebilir malzemeleri işleyen kurumlar.
• Hurda Toplama ve Satış Firmaları: Çeşitli kaynaklardan topladıkları karışık hurdayı ayrıştırıp lisanslı tesislere satan veya kendileri işleyen işletmeler.
• Metal Geri Dönüşüm Tesisleri: Farklı türdeki hurda metalleri eritmek ve yeniden kullanıma kazandırmak için yatırım yapan firmalar.

2025'te, özellikle büyük ölçekli projeler ve endüstriyel tesisler için, karışık hurda yönetimi konusunda yasal uyumluluk ve çevresel sürdürülebilirlik, kurumsal itibar ve maliyet etkinliği açısından hayati öneme sahiptir. Bu nedenle, bu faaliyetleri yürüten veya bu atıklara sahip olan tüm işletmelerin, 6331 sayılı Kanun ve ilgili diğer mevzuatlara uygun hareket etmesi gerekmektedir.

Karışık Hurda Alım Satım ve Sökümün Avantajları ve Faydaları (2025 Güncel)

Karışık hurda alım satım ve söküm süreçlerinin doğru ve güvenli bir şekilde yönetilmesi, hem işletmeler hem de toplum için önemli avantajlar sunmaktadır. 2025 yılında, bu avantajlar çevresel sürdürülebilirlik ve döngüsel ekonomi hedefleriyle daha da pekişmektedir.

Ekonomik Avantajlar

• Maliyet Tasarrufu: Yeni hammadde maliyetlerini azaltarak üretim maliyetlerini düşürür.
• Gelir Kaynağı: Hurda malzemelerin satılmasıyla ek gelir elde edilir.
• Kaynak Verimliliği: Sınırlı doğal kaynakların daha verimli kullanılmasını sağlar.
• Yeni İş Alanları: Hurda toplama, ayrıştırma, işleme ve geri dönüşüm sektörlerinde istihdam yaratır.

Çevresel Faydalar

• Kaynakların Korunması: Madencilik ve doğal kaynak çıkarımının azaltılmasına yardımcı olur.
• Enerji Tasarrufu: Geri dönüştürülmüş malzemelerden üretim yapmak, ham maddeden üretim yapmaya göre çok daha az enerji gerektirir. Örneğin, alüminyum geri dönüşümü, saf alüminyum üretimine göre %95'e varan enerji tasarrufu sağlar.
• Atık Azaltma: Düzenli depolama alanlarına giden atık miktarını azaltır, çöp alanlarının ömrünü uzatır.
• Kirliliğin Önlenmesi: Madencilik faaliyetleri ve ham madde üretimiyle ilişkili hava, su ve toprak kirliliğini azaltır.

Yasal ve Sosyal Faydalar

• Yasal Uyumluluk: İlgili mevzuata uygun hareket ederek cezai yaptırımlardan kaçınılır.
• Kurumsal İtibar: Çevreye duyarlı ve sorumlu bir işletme imajı oluşturulur.
• Toplumsal Katkı: Döngüsel ekonomi prensiplerinin yaygınlaşmasına katkıda bulunarak sürdürülebilir bir gelecek inşa edilir.
• İş Güvenliği Kültürü: ISO 45001 gibi standartların uygulanmasıyla, iş kazaları ve meslek hastalıkları önlenerek çalışanların refahı artırılır. 2025'te bu, sürdürülebilir iş modellerinin temel taşı olarak görülmektedir.

Bu avantajlardan tam olarak yararlanabilmek için, karışık hurda alım satım ve söküm faaliyetlerinin, 2025 yılı güncel yasal düzenlemelerine ve en yüksek iş sağlığı ve güvenliği standartlarına uygun olarak yürütülmesi esastır.