Mardin Olay, Kaza ve Ramak Kala Bildirimi: İSG Süreçlerinin Temel Taşı

İş sağlığı ve güvenliği (İSG) yönetiminde proaktif bir yaklaşım benimsemek, sadece mevcut riskleri kontrol altına almakla kalmaz, aynı zamanda gelecekteki potansiyel tehlikelerin de önüne geçilmesini sağlar. Bu bağlamda, olay, kaza ve ramak kala bildirimleri, bir işyerindeki olumsuz tecrübelerin sistematik olarak kaydedilmesi, analiz edilmesi ve bunlardan ders çıkarılması için hayati öneme sahiptir. Özellikle 2025 ve sonrası İSG mevzuatları ve standartları, bu bildirim süreçlerinin ne kadar kritik olduğunu bir kez daha vurgulamaktadır. Bu bildirimler, yalnızca yasal bir zorunluluk olmanın ötesinde, iş kazalarını ve meslek hastalıklarını önlemek, iş süreçlerini iyileştirmek ve çalışanların güvenliğini en üst düzeyde tutmak için güçlü bir araçtır. Özellikle İSG yazılım hizmetleri, bu karmaşık süreci dijitalleştirerek daha verimli, hızlı ve analitik hale getirmektedir.

Bu rehberde, olay, kaza ve ramak kala bildirimlerinin ne anlama geldiğini, neden bu kadar önemli olduğunu, 2025 yılı itibarıyla güncel yasal gerekliliklerini, uygulama süreçlerini ve bu süreçleri kolaylaştıran İSG yazılım hizmetlerinin sunduğu avantajları detaylı bir şekilde ele alacağız. Amacımız, işverenlerin ve İSG profesyonellerinin bu kritik konudaki bilgi düzeyini artırmak ve güvenli bir çalışma ortamı oluşturmalarına destek olmaktır.

Olay, Kaza ve Ramak Kala Bildirimi Nedir?

İşyerlerinde meydana gelen veya meydana gelme potansiyeli taşıyan istenmeyen durumların tamamı, “olay” başlığı altında toplanabilir. Bu geniş kategori içerisinde, belirli bir zarar veya yaralanmaya yol açan durumlara “kaza”, ciddi bir yaralanma veya hasar oluşmadan atlatılan ancak potansiyel olarak tehlikeli olan durumlara ise “ramak kala” denir. 2025 yılı itibarıyla bu kavramların tanımları, ISO 45001:2018 standardı ve ulusal mevzuatımız olan 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu çerçevesinde daha da netleşmiştir:

• Kaza: Çalışanın işyerinde veya iş gereği bulunduğu yerde, işini yaparken veya işin yürütümü nedeniyle, kendiliğinden veya bir cismin etkisiyle, vücudunda meydana gelen hasar veya yaralanmadır. Kaza sonucunda ölüm, yaralanma veya maddi hasar oluşabilir.
• Ramak Kala Olay (Hemen Hemen Kaza): İş kazası ile sonuçlanma potansiyeli olan, ancak herhangi bir yaralanma, hasar veya kayıp oluşmadan atlatılan olaylardır. Bu olaylar, bir tehlike kaynağının varlığını ve kontrolsüz bir durumun ortaya çıktığını gösterir.
• Diğer Olaylar: Kaza veya ramak kala olarak sınıflandırılmayan ancak iş sağlığı ve güvenliği açısından dikkat çekici, potansiyel risk taşıyan veya önleyici tedbirlerin gözden geçirilmesini gerektiren diğer tüm istenmeyen durumları kapsar. Örneğin, ekipman arızaları, tehlikeli madde sızıntıları (küçük çaplı), çevresel tehlikeler vb.

2025 Güncel Durum ve Önemi:

2025 yılına girerken, küresel ve ulusal düzeyde İSG yaklaşımları, proaktif risk yönetimi ve sürekli iyileştirme prensiplerine daha fazla odaklanmaktadır. Olay, kaza ve ramak kala bildirimleri, bu prensiplerin hayata geçirilmesindeki en temel adımlardan biridir. Bu bildirimler sayesinde:

• Risklerin Erken Tespiti: Henüz ciddi sonuçlar doğurmadan potansiyel tehlikeler belirlenir.
• Kök Neden Analizi: Kazaların veya ramak kala olayların altında yatan temel nedenler ortaya çıkarılır.
• Önleyici Tedbirlerin Geliştirilmesi: Tespit edilen risklere yönelik etkili önleyici ve koruyucu tedbirler planlanır ve uygulanır.
• İSG Kültürünün Güçlendirilmesi: Çalışanların bildirim yapmaya teşvik edilmesi, işyerinde güvenliğe verilen önemin artmasını sağlar.
• Yasal Uyumluluk: Mevzuatın gerektirdiği bildirim yükümlülükleri yerine getirilir.
• Veri Tabanı Oluşturma: İSG performansını izlemek ve analiz etmek için değerli bir veri seti elde edilir.

Bu süreçlerin dijitalleştirilmesi, özellikle İSG yazılım hizmetleri ile mümkün olmaktadır. 2025 yılında, gelişmiş İSG yazılımları, bildirimlerin alınmasından analiz edilmesine, raporlanmasından aksiyon takibine kadar tüm süreci entegre bir şekilde yönetmektedir.

Olay, Kaza ve Ramak Kala Bildirimi Nasıl Çalışır?

Etkin bir olay, kaza ve ramak kala bildirim sistemi, hem basitliği hem de kapsayıcılığı ile öne çıkar. 2025 yılında bu süreçlerin dijital platformlar üzerinden yürütülmesi standart hale gelmiştir. İşleyiş şu adımları izler:

1. Bildirim Yapma: Bir olay, kaza veya ramak kala durumunu gören veya yaşayan herhangi bir çalışan veya ilgili taraf, belirlenen bildirim mekanizmasını kullanarak durumu yetkililere bildirir. Bu mekanizma, bir İSG yazılımı üzerinden online form, mobil uygulama, e-posta veya fiziksel bildirim kutuları olabilir.
2. Bilgi Toplama: Bildirim alındıktan sonra, İSG departmanı veya sorumlu personel tarafından olayın detayları toplanır. Bu bilgiler şunları içerebilir:
• Olayın tarihi, saati ve yeri
• Olayın kısa ve detaylı açıklaması
• Olayın türü (kaza, ramak kala, diğer)
• Etkilenen kişi(ler) ve yaralanma/hasar durumu
• Olayın olası nedenleri
• Mevcut acil durum müdahalesi
• Bildirim yapanın adı ve iletişim bilgileri
3. Kök Neden Analizi (KNA): Bu aşama, olayın nedenlerini derinlemesine anlamak için kritik öneme sahiptir. 5 Neden Tekniği, Balık Kılçığı Diyagramı (Ishikawa) gibi yöntemler kullanılarak olayın ardındaki temel nedenler (yapısal, yönetimsel, çevresel, insan kaynaklı vb.) belirlenir.
4. Risk Değerlendirmesi ve Önleyici Tedbirler: Kök nedenler belirlendikten sonra, bu nedenlere yönelik alınması gereken önleyici ve düzeltici tedbirler planlanır. Bu tedbirler, risk değerlendirme matrislerine göre önceliklendirilir.
5. Uygulama ve Takip: Planlanan tedbirler ilgili birimlere atanır ve İSG yazılımı üzerinden veya manuel olarak takibi yapılır. Tedbirlerin etkinliği düzenli olarak gözden geçirilir.
6. Raporlama ve İstatistik: Elde edilen veriler, periyodik olarak (aylık, çeyreklik, yıllık) raporlanır. Bu raporlar, İSG performansını değerlendirmek, eğilimleri belirlemek ve üst yönetime sunmak için kullanılır.
7. Sürekli İyileştirme: Elde edilen tüm bulgular ve alınan dersler, iş sağlığı ve güvenliği yönetim sisteminin sürekli iyileştirilmesi için kullanılır.

2025'te İSG Yazılımının Rolü:

İSG yazılımları, bu süreci otomatize ederek verimliliği artırır. Kullanıcı dostu arayüzler, mobil erişim, otomatik raporlama, dijital formlar ve entegre Kök Neden Analizi modülleri, 2025 yılında standart İSG yazılım hizmetlerinin temel özelliklerindendir.

Yasal Zorunluluklar ve Mevzuat

Türkiye'de iş sağlığı ve güvenliği alanında temel yasal düzenlemeler, 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ve bu kanuna dayanılarak çıkarılan yönetmeliklerdir. Olay, kaza ve ramak kala bildirimleri, bu mevzuatın önemli bir parçasıdır.

6331 Sayılı Kanun ve İlgili Yönetmelikler:

• Kanun No: 6331 - İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu, işverenlere çalışanların sağlığını ve güvenliğini sağlamakla yükümlü tutar. Bu yükümlülükler arasında iş kazalarını ve meslek hastalıklarını önlemeye yönelik her türlü tedbiri almak, bu konudaki gelişmeleri takip etmek ve gerekli kayıtları tutmak yer alır.
• İş Kazası ve Meslek Hastalığı Bildirimi: 6331 Sayılı Kanun'un ilgili maddeleri ve Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliği gereğince, iş kazası meydana geldiğinde derhal Sosyal Güvenlik Kurumu'na (SGK) bildirim yapılması zorunludur.
• İş Sağlığı ve Güvenliği Hizmetleri Yönetmeliği: Bu yönetmelik, işyerlerinde iş sağlığı ve güvenliği hizmetlerinin nasıl yürütüleceğini düzenler. İSG profesyonellerinin görev ve sorumlulukları arasında, iş kazaları ve meslek hastalıklarının nedenlerini araştırmak, önleyici tedbirler almak ve kayıtları tutmak yer alır.
• Risk Değerlendirmesi Yönetmeliği: İşyerindeki risklerin belirlenmesi, analiz edilmesi ve kontrol altına alınması için sistematik bir yaklaşım sunar. Olay ve ramak kala bildirimleri, risk değerlendirmesinin güncellenmesi için önemli bir veri kaynağıdır.

ISO 45001:2018 Standardı:

Uluslararası düzeyde kabul gören ISO 45001:2018 İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetim Sistemi standardı, olay, kaza ve ramak kala bildirimlerini proaktif bir İSG yönetiminin temel bir unsuru olarak tanımlar. Standardın gereklilikleri şunları içerir:

• Olayların Bildirilmesi, Kaydedilmesi ve Araştırılması: Kuruluş, meydana gelen veya meydana gelme potansiyeli olan olayları (kazalar, ramak kala olaylar, tehlikeli durumlar vb.) bildirmek, kaydetmek ve bu olayları araştırmak için bir süreç oluşturmalıdır.
• Kök Neden Analizi: Araştırmalar, olayların kök nedenlerini belirlemeye odaklanmalıdır.
• Önleyici ve Düzeltici Faaliyetler: Tespit edilen kök nedenlere yönelik uygun önleyici ve düzeltici faaliyetler belirlenmeli ve uygulanmalıdır.
• Sürekli İyileştirme: Olay araştırmalarından elde edilen bilgiler, İSG performansının sürekli iyileştirilmesi için kullanılmalıdır.

2025 Güncel Mevzuat Yorumu:

2025 itibarıyla, mevzuat ve standartlar, sadece kazaları bildirmeye değil, aynı zamanda potansiyel tehlikeleri (ramak kala olaylar) de proaktif olarak yönetmeye odaklanmaktadır. Dijitalleşen dünyada, İSG yazılım hizmetleri, bu yasal gerekliliklerin daha etkin ve izlenebilir bir şekilde yerine getirilmesinde kritik bir rol oynamaktadır. SGK'ya yapılan bildirimlerin yanı sıra, işyeri içi kayıtların ve analizlerin önemi de artmaktadır.

Kimler İçin Gereklidir?

Olay, kaza ve ramak kala bildirim süreçleri, işyerinin büyüklüğü, sektörü veya çalışan sayısı ne olursa olsun, tüm işyerleri için gereklidir. Ancak, bu süreçlerin kapsamı ve uygulanma biçimi, işyerinin özelliklerine göre farklılık gösterebilir.

• Tüm İşverenler: 6331 Sayılı Kanun gereği, tüm işverenler işyerlerinde güvenli bir çalışma ortamı sağlamakla yükümlüdür. Bu yükümlülüğün bir parçası olarak olay, kaza ve ramak kala bildirimlerini teşvik etmeli ve bu süreçleri yönetmelidir.
• İş Güvenliği Uzmanları (İSG Uzmanları): İSG uzmanları, olayların araştırılması, kök neden analizlerinin yapılması, önleyici tedbirlerin belirlenmesi ve raporlanması süreçlerinde aktif rol alırlar.
• İşyeri Hekimleri: Kazalara bağlı yaralanmaların değerlendirilmesi, meslek hastalıklarının teşhisi ve işçinin sağlığına etkilerinin belirlenmesi konusunda önemlidirler.
• Tüm Çalışanlar: Güvenli bir çalışma ortamı hepimizin sorumluluğudur. Çalışanlar, şahit oldukları veya yaşadıkları tüm olayları, kazaları ve ramak kala durumları amirlerine veya İSG birimine bildirmekle yükümlü ve yetkilidir. Çalışanların bildirim yapma kültürü, iş sağlığı ve güvenliğinin temelini oluşturur.
• Alt İşverenler ve Yükleniciler: Kendi bünyelerindeki çalışanlar için aynı bildirim ve takip süreçlerini yürütmekle yükümlüdürler.
• Kamu Kurumları: Kendi bünyelerindeki işyerleri için de aynı yasal sorumluluklara tabidirler.

2025'te Hedef Kitle Genişlemesi:

2025 yılı itibarıyla, sadece iş kazalarının değil, aynı zamanda iş sağlığını tehdit eden her türlü durumun da bildirilmesi ve yönetilmesi anlayışı güçlenmektedir. Bu, özellikle uzaktan çalışma, esnek çalışma modelleri gibi yeni çalışma biçimlerinde de İSG'nin entegrasyonunu gerektirmektedir. İSG yazılım hizmetleri, bu genişleyen hedef kitlenin farklı lokasyonlardaki çalışanlarının da kolayca bildirim yapabilmesini sağlamaktadır.

Avantajları ve Faydaları

Olay, kaza ve ramak kala bildirim sistemlerinin etkin bir şekilde kurulması ve sürdürülmesi, işyerlerine pek çok somut fayda sağlar. Bu faydalar, hem finansal hem de operasyonel açıdan kendini gösterir.

Finansal Avantajlar:

• Azalan İş Kazası Maliyetleri: İş kazalarının doğrudan maliyetleri (tedavi giderleri, tazminatlar, sigorta prim artışları) ve dolaylı maliyetleri (üretim kaybı, ekipman hasarı, işgücü kaybı, itibar kaybı) önemli ölçüde azalır.
• Sigorta Primlerinde İndirim: Güvenli çalışma ortamı ve düşük kaza oranları, işverenlerin sigorta primlerinde indirim almasını sağlayabilir.
• Yasal Cezalardan Kaçınma: Mevzuat gerekliliklerini yerine getirmek, olası para cezalarından korunmayı sağlar.

Operasyonel ve İdari Avantajlar:

• Artan Verimlilik: Güvenli bir çalışma ortamı, çalışanların daha huzurlu ve odaklanmış çalışmasını sağlayarak verimliliği artırır.
• Azalan Duruş Süreleri: Kazalar nedeniyle oluşan üretim duruşları azalır.
• İyileştirilmiş İşgücü İlişkileri: Çalışanların kendilerini değerli ve güvende hissetmeleri, motivasyonlarını ve bağlılıklarını artırır.
• Güçlü İSG Kültürü: Bildirim ve iyileştirme döngüsü, işyerinde güçlü bir İSG kültürü oluşturulmasına katkı sağlar.
• Veriye Dayalı Kararlar: Toplanan veriler, İSG stratejilerinin geliştirilmesinde ve kaynakların etkin kullanılmasında rehberlik eder.
• İtibarın Korunması: Güvenli bir işyeri imajı, hem müşteriler hem de potansiyel çalışanlar nezdinde olumlu bir etki yaratır.

2025 ve İSG Yazılım Hizmetlerinin Katkısı:

2025 yılında İSG yazılım hizmetleri, bu avantajları maksimize etmede kilit rol oynamaktadır. Yazılımlar sayesinde:

• Bildirim süreçleri hızlanır ve kolaylaşır.
• Veri analizi daha derinlemesine ve hızlı yapılır.
• Raporlama otomatikleşir.
• Takip ve denetim kolaylaşır.
• Eğitim ve farkındalık çalışmaları için veri sağlanır.
• Entegre sistemler (varsa İK, bakım vb.) ile daha etkin bir yönetim mümkün olur.

Sonuç olarak, olay, kaza ve ramak kala bildirimleri, modern iş sağlığı ve güvenliği yönetiminin ayrılmaz bir parçasıdır. Bu süreçlerin doğru yönetimi, işyerlerini daha güvenli, daha verimli ve daha sürdürülebilir hale getirir.