Sinop UFI/PCN (Zehir Merkezi) Bildirimi (Opsiyonel)

Türkiye'nin önde gelen İş Sağlığı ve Güvenliği (İSG) uzmanları olarak, kimyasal maddelerin güvenli kullanımının her zamankinden daha kritik olduğu 2025 yılına girerken, UFI/PCN (Zehir Merkezi) bildiriminin (opsiyonel) önemini vurgulamak isteriz. Bu bildirim, özellikle tehlikeli kimyasal ürünlerin piyasaya arz edilmesi sürecinde, insan sağlığı ve çevrenin korunması açısından hayati bir rol oynamaktadır. Avrupa Birliği'nin CLP Tüzüğü (EC No 1272/2008) kapsamında zorunlu hale gelen UFI (Unique Formula Identifier) kodu, tehlikeli karışımların benzersiz bir tanımlayıcısıdır. PCN (Poison Centre Notification) ise, bu karışımların zehir merkezlerine bildirilmesi sürecini ifade eder. Bu kapsamlı rehberimizde, UFI/PCN bildiriminin ne olduğunu, 2025 yılındaki güncel durumunu, yasal gerekliliklerini, uygulama süreçlerini ve bu sürecin işletmeler için sunduğu avantajları detaylı bir şekilde ele alacağız. Hedef kitlemiz; kimyasal ürün üreten, ithal eden veya piyasaya arz eden tüm işletmelerdir.

UFI/PCN (Zehir Merkezi) Bildirimi (Opsiyonel) Nedir?

UFI/PCN (Zehir Merkezi) Bildirimi, Avrupa Birliği'nde tehlikeli kimyasal karışımların piyasaya arz edilmesiyle ilgili önemli bir düzenlemedir. UFI (Unique Formula Identifier - Benzersiz Formül Tanımlayıcısı) kodu, bir kimyasal ürünün tam formülünü temsil eden, alfanümerik bir koddur. Bu kod, ürünün etiketinde belirgin bir şekilde yer alır ve bir karışımın içeriğine dair hızlı ve doğru bilgi sağlar. PCN (Poison Centre Notification - Zehir Merkezi Bildirimi) ise, tehlikeli olarak sınıflandırılan kimyasal karışımların, içerdikleri tehlikeli maddeler ve miktarları hakkında bilgilerin ulusal zehir merkezlerine bildirilmesi işlemidir. 2025 itibarıyla bu süreç, Avrupa pazarında yer alan veya Avrupa'ya ürün ihraç eden firmalar için giderek daha önemli hale gelmektedir. Bu bildirim, acil durumlarda (örneğin bir kaza veya zehirlenme vakası) sağlık profesyonellerinin doğru müdahalede bulunabilmesi için kritik önem taşır. Bildirim, çevrimiçi bir portal aracılığıyla gerçekleştirilir ve her bir ürün için benzersiz bir UFI kodu oluşturulur.

UFI/PCN (Zehir Merkezi) Bildirimi (Opsiyonel) Nasıl Çalışır?

UFI/PCN bildirimi, adım adım ilerleyen bir süreçtir ve doğru bir şekilde yönetilmesi, işletmelerin yasal uyumluluğunu sağlaması açısından elzemdir. 2025 yılı itibarıyla bu süreç şu adımları içermektedir:

1. Kimyasal Karışımın Sınıflandırılması: Öncelikle, piyasaya arz edilecek kimyasal karışımın tehlike sınıflandırması, REACH Tüzüğü (EC No 1907/2006) ve CLP Tüzüğü (EC No 1272/2008) kapsamında doğru bir şekilde yapılmalıdır. Bu, ürünün fiziksel, sağlık ve çevresel tehlikelerini belirlemeyi içerir.
2. UFI Kodu Oluşturma: Tehlikeli olarak sınıflandırılan her bir karışım için benzersiz bir UFI kodu oluşturulmalıdır. Bu kod, ürünün tam formülüne ve belirli bir algoritma kullanılarak üretilir. Çoğu durumda, kimyasal tedarikçisi veya üreticisi bu kodu sağlar. İşletmeler, bu kodun doğru bir şekilde ürün etiketinde yer aldığından emin olmalıdır.
3. Zehir Merkezi Bildirimi (PCN): UFI kodunu içeren tehlikeli karışımlar, ilgili ulusal zehir merkezlerine bildirilmelidir. Bu bildirim, Avrupa Kimyasallar Ajansı (ECHA) tarafından yönetilen bir portal üzerinden yapılır. Bildirim sırasında aşağıdaki bilgiler sunulur:
   • Ürün Kimliği (Marka Adı, Ürün Adı)
   • UFI Kodu
   • Tehlike Sınıflandırması (CLP'ye göre)
   • İçerik Bilgileri (Tehlikeli maddelerin konsantrasyon aralıkları)
   • Ürün Kategorisi
   • Temas Bilgileri (Acil durumlarda ulaşılacak yetkili kişinin bilgileri)
4. Etiketleme ve Güvenlik Bilgi Formu (GBF): UFI kodu, tehlikeli ürünlerin etiketinde açıkça görünür olmalıdır. Ayrıca, güncellenmiş Güvenlik Bilgi Formları (GBF) da bu bilgileri içermelidir. 2025 itibarıyla GBF'lerin güncel mevzuata uygunluğu daha da sıkı denetlenmektedir.
5. Yeniden Bildirim ve Güncellemeler: Ürün formülünde, tehlike sınıflandırmasında veya miktarlarında herhangi bir değişiklik olduğunda, bildirimlerin güncellenmesi zorunludur. Bu durum, sürekli bir izleme ve güncelleme süreci gerektirir.

Yasal Zorunluluklar ve Mevzuat

UFI/PCN bildiriminin yasal çerçevesi, öncelikle Avrupa Birliği mevzuatına dayanmaktadır. Türkiye'de de kimyasal ürünlerin AB pazarına girişi veya AB ile ticareti söz konusu olduğunda, bu düzenlemelere uyum zorunlu hale gelmektedir. 2025 yılı itibarıyla güncel yasal gereklilikler şu şekilde özetlenebilir:

• CLP Tüzüğü (EC No 1272/2008): Tehlikeli karışımların sınıflandırılması, etiketlenmesi ve ambalajlanması ile ilgili temel düzenlemedir. UFI/PCN bildirimi, CLP Tüzüğü'nün bir uzantısıdır.
• REACH Tüzüğü (EC No 1907/2006): Kimyasalların Kaydı, Değerlendirilmesi, Yetkilendirilmesi ve Kısıtlanması ile ilgili temel tüzüktür. UFI/PCN bildirimi, REACH Tüzüğü'nün piyasaya arz koşullarını destekler.
• Ulusal Mevzuat: Türkiye'de, 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ve ilgili yönetmelikler (Özellikle Tehlikeli Maddelerle Çalışmalarda Sağlık ve Güvenlik Önlemleri Hakkında Yönetmelik, Kimyasalların Kaydı, Değerlendirilmesi, İzni ve Kısıtlanması Hakkında Yönetmelik - KKDİK) kimyasal güvenliği ve bildirim yükümlülüklerini düzenler. AB ile entegrasyon süreçleri kapsamında, UFI/PCN bildiriminin uyumlu hale getirilmesi önem arz etmektedir.
• ECHA Rehberlik Dokümanları: Avrupa Kimyasallar Ajansı (ECHA) tarafından yayınlanan güncel rehberlik dokümanları, UFI/PCN bildiriminin nasıl yapılacağına dair detaylı bilgiler sunar. 2025 yılı itibarıyla bu dokümanlar sürekli güncellenmektedir.

2025 Güncel Durum ve Beklentiler:

• Zorunluluk Kapsamının Genişlemesi: AB dışındaki ülkelerden gelen ve tehlikeli olarak sınıflandırılan ürünler için de bildirim yükümlülüğünün daha yaygın hale gelmesi beklenmektedir.
• Denetimlerin Artması: Yetkili makamlar tarafından UFI/PCN bildirimlerinin doğruluğu ve eksiksizliği konusundaki denetimlerin artması öngörülmektedir.
• Teknolojik Gelişmeler: Bildirim süreçlerini kolaylaştıran ve otomatikleştiren yeni yazılımlar ve platformlar yaygınlaşacaktır.

Kimler İçin Gereklidir?

UFI/PCN (Zehir Merkezi) Bildirimi, özellikle aşağıdaki işletmeler için zorunlu veya kritik öneme sahiptir:

• Kimyasal Üreticileri: Tehlikeli kimyasal karışımlar üreten firmalar.
• Kimyasal İthalatçıları: Tehlikeli kimyasal karışımları AB ülkelerine veya AB pazarında satmak üzere ithal eden firmalar.
• Kimyasal Dağıtıcıları ve Tedarikçileri: Tehlikeli kimyasal karışımları son kullanıcılara veya diğer işletmelere dağıtan firmalar.
• Üreticinin Temsilcileri: AB dışında yerleşik üreticilerin AB içindeki yetkili temsilcileri.
• Kendi Ürününü Üreten veya İthal Eden Herhangi Bir İşletme: Kendi markası altında tehlikeli kimyasal karışımlar üreten veya ithal eden işletmeler (örneğin, temizlik ürünleri, boyalar, yapıştırıcılar, pestisitler, kozmetikler vb.).

Özetle, tehlikeli olarak sınıflandırılmış bir kimyasal karışımı AB pazarında bulundurmak isteyen her gerçek veya tüzel kişilik bu bildirimi yapmakla yükümlüdür. 2025 yılı itibarıyla bu yükümlülüğün kapsamı ve takibi daha da sıkılaşacaktır.

Avantajları ve Faydaları

UFI/PCN bildiriminin yerine getirilmesi, sadece yasal bir zorunluluk olmanın ötesinde, işletmeler için çeşitli önemli avantajlar sunar:

• İnsan Sağlığının Korunması: Acil durumlarda zehir merkezlerine sunulan doğru ve hızlı bilgi, zehirlenme vakalarının etkili bir şekilde yönetilmesini sağlayarak hayat kurtarır.
• Çevrenin Korunması: Kimyasal maddelerin çevreye verebileceği zararların tespiti ve müdahale süreçlerinin hızlanması.
• Yasal Uyumluluk ve Ceza Önleme: AB mevzuatına ve ilgili ulusal düzenlemelere uyum sağlayarak olası para cezalarından ve yasal yaptırımlardan kaçınma.
• Pazar Erişimi ve Güveni: AB pazarında faaliyet gösterebilmek için gerekli bir şart olması ve tüketiciler ile iş ortakları nezdinde güvenilirlik ve profesyonellik imajı oluşturması.
• Risk Yönetimi: Kimyasal risklerin daha iyi anlaşılması ve yönetilmesi için gerekli verilerin elde edilmesi.
• Rekabet Avantajı: Yasal gereklilikleri zamanında ve doğru bir şekilde yerine getiren firmalar, rakiplerine göre daha avantajlı konuma gelir.
• Güncel Veri Tabanı: ECHA tarafından oluşturulan merkezi veri tabanı, kimyasal ürünler hakkında güncel ve erişilebilir bilgi sağlar.