Bismil, Diyarbakır SEVESO BEKRA'da Organizasyon ve Sorumluluklar

İş Sağlığı ve Güvenliği (İSG) alanında 15 yılı aşkın deneyimimle, özellikle büyük endüstriyel kazaların önlenmesi ve yönetilmesi kritik öneme sahip olan SEVESO Tehlikeli Maddelerin Kontrolü Yönetmeliği (BEKRA) kapsamındaki organizasyon ve sorumluluklar konusunu 2025 yılı itibarıyla güncel bilgilerle ele alacağız. SEVESO tesisleri, barındırdıkları tehlikeli maddeler nedeniyle potansiyel olarak büyük çaplı riskler taşır. Bu risklerin etkin bir şekilde yönetilebilmesi, tesisin organizasyon yapısının sağlamlığına, görev ve sorumlulukların net bir şekilde tanımlanmasına ve bu tanımların ilgili tüm personel tarafından anlaşılmasına bağlıdır. Bu rehber, SEVESO BEKRA kapsamındaki işletmelerin, güncel mevzuat ve ISO standartları çerçevesinde organizasyon ve sorumluluklarını nasıl oluşturmaları gerektiği konusunda detaylı bir yol haritası sunmayı amaçlamaktadır. Hedef kitlemiz, SEVESO kapsamındaki tehlikeli madde üreten, depolayan veya kullanan işletmelerin üst düzey yöneticileri, İSG profesyonelleri, departman sorumluları ve ilgili tüm çalışanlardır. 2025 yılına girerken, bu alandaki güncel yaklaşımları ve yasal güncellemeleri vurgulayarak, işletmelerin proaktif bir güvenlik kültürü oluşturmalarına katkıda bulunmayı hedefliyoruz.

SEVESO BEKRA'da Organizasyon ve Sorumluluklar Nedir?

SEVESO BEKRA'da organizasyon ve sorumluluklar, bir işletmenin tehlikeli maddeleri içeren faaliyetlerinden kaynaklanan riskleri önlemek, azaltmak ve kontrol altına almak amacıyla oluşturduğu yapısal düzenlemeleri ve bu yapı içerisinde görevlendirilen kişilerin yetki ve yükümlülüklerini ifade eder. Bu, sadece İSG departmanının değil, tüm işletmenin katılımını gerektiren bütünleşik bir yaklaşımdır. 2025 itibarıyla, bu konudaki yaklaşımlar daha çok risk temelli ve proaktif bir duruş sergilemektedir. İşletmelerin, tehlikeli maddelerin varlığı ve miktarına göre belirlenen SEVESO alt veya üst seviye kapsamına girmesi durumunda, bu organizasyonel yapıyı kurma ve sürdürme yükümlülüğü doğar. Etkin bir organizasyon, acil durum planlarının hazırlanmasından, güvenlik raporlarının oluşturulmasına, personel eğitimlerinden, denetim süreçlerine kadar geniş bir yelpazede görev ve sorumlulukları netleştirir.

2025 Güncel Yaklaşımlar ve Temel Unsurlar:

• Risk Odaklı Yapılanma: İşletmenin faaliyet alanına, tehlikeli madde türüne ve miktarına göre özelleştirilmiş bir organizasyon şeması.
• Net Görev Tanımları: Her pozisyon ve birey için İSG ile ilgili spesifik görev, yetki ve sorumlulukların açıkça belirtilmesi.
• Üst Yönetim Taahhüdü: Güvenlik kültürünün en tepeden başlayarak tüm organizasyona yayılmasını sağlayan liderlik ve kaynak tahsisi.
• Yetkinlik ve Eğitim: Sorumlu personelin gerekli bilgi, beceri ve yetkinliğe sahip olmasının sağlanması ve düzenli eğitimlerle güncel tutulması.
• İletişim ve Koordinasyon: Departmanlar arası ve paydaşlar arasındaki etkili bilgi akışını ve iş birliğini sağlayacak mekanizmalar.
• Sürekli İyileştirme: Organizasyonel yapının ve sorumlulukların periyodik olarak gözden geçirilmesi ve güncellenmesi.

SEVESO BEKRA'da Organizasyon ve Sorumluluklar Nasıl Çalışır?

SEVESO BEKRA'da organizasyon ve sorumlulukların etkin bir şekilde işlemesi, belirlenen yapının hayata geçirilmesi ve sürdürülmesi ile mümkündür. Bu süreç, 2025 itibarıyla daha entegre ve dijitalleşmiş araçlarla desteklenmektedir. Temel olarak, işletmenin büyüklüğüne, faaliyet türüne ve tehlikeli madde profiline uygun bir İSG yönetim sistemi kurulur. Bu sistemin temelinde, ISO 45001:2018 standardında belirtilen prensipler yer alır. Organizasyon şeması, tehlikeli maddelerin risk değerlendirmesi sonuçlarına göre şekillenir ve her seviyede İSG ile ilgili görevler atanır.

Uygulama Süreçleri ve 2025 Yenilikleri:

• Risk Değerlendirme ve Analizi: Tehlikeli maddelerin potansiyel tehlikelerinin belirlenmesi, risklerin analiz edilmesi ve bu analizlere göre organizasyonel önlemlerin alınması. Bu süreçte, gelişmiş simülasyon ve modelleme araçları 2025'te daha yaygın kullanılmaktadır.
• Acil Durum Planlaması: Olası acil durum senaryolarına karşı müdahale planlarının hazırlanması, bu planlarda görev alacak ekiplerin ve sorumluların belirlenmesi.
• Güvenlik Raporu Hazırlığı: Üst seviye SEVESO kapsamındaki işletmeler için zorunlu olan güvenlik raporlarının hazırlanması sürecinde, organizasyonel yapının ve sorumlulukların detaylıca açıklanması.
• Denetim ve Gözetim: İç ve dış denetimlerle organizasyonel yapının etkinliğinin ve sorumlulukların yerine getirilip getirilmediğinin kontrol edilmesi. 2025'te drone ve IoT tabanlı denetim sistemleri bu süreci desteklemektedir.
• Eğitim ve Bilgilendirme: Tüm çalışanların, kendi görev ve sorumlulukları çerçevesinde İSG ile ilgili bilgilendirilmesi ve eğitilmesi.
• Belgelendirme ve Kayıt Tutma: Yapılan tüm çalışmaların, alınan kararların ve eğitimlerin kayıt altına alınması ve belgelendirilmesi.

Yasal Zorunluluklar ve Mevzuat

Türkiye'de SEVESO BEKRA kapsamındaki işletmeler için organizasyon ve sorumluluklar, 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu, ilgili yönetmelikler ve uluslararası standartlar tarafından belirlenir. 2025 yılı itibarıyla bu mevzuat güncelliğini korumakta ve uygulamadaki titizlik artmaktadır.

Temel Yasal Düzenlemeler ve 2025 Uygulamaları:

• 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu: İşverenin genel yükümlülüklerini ve çalışanların hak ve sorumluluklarını belirler. Bu kanun, SEVESO kapsamındaki işletmeler için de temel çerçeveyi oluşturur.
• SEVESO Tehlikeli Maddelerin Kontrolü Yönetmeliği (BEKRA): Bu yönetmelik, tehlikeli madde bulunduran işletmelerin uyması gereken özel kuralları, risk değerlendirme yöntemlerini, acil durum planlarını ve güvenlik raporlarını detaylandırır. Organizasyonel yapı, bu yönetmeliğin temel gerekliliklerindendir.
• İş Ekipmanlarının Periyodik Kontrol Yönetmeliği: Tehlikeli maddelerin depolandığı veya kullanıldığı ekipmanların güvenliğinin sağlanması için periyodik kontrollerin organizasyonel olarak planlanması ve yürütülmesi.
• Kimyasalların Kaydı, Değerlendirilmesi, İzni ve Kısıtlanması Hakkında Yönetmelik (KKDİK): Tehlikeli kimyasalların yönetimine ilişkin düzenlemeler, organizasyonel yapı içinde kimyasal yönetim sorumluluklarını da beraberinde getirir.
• ISO 45001:2018 İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetim Sistemi Standardı: Bu standart, İSG yönetim sistemlerinin kurulması, uygulanması, sürdürülmesi ve sürekli iyileştirilmesi için uluslararası bir çerçeve sunar. SEVESO işletmeleri için bu standardın uygulanması, organizasyonel yapının güçlendirilmesine önemli katkı sağlar.

Kimler İçin Gereklidir?

SEVESO BEKRA'da organizasyon ve sorumluluklar, öncelikli olarak tehlikeli maddelerin belirli eşik değerlerinin üzerinde bulundurulduğu işletmeler için zorunludur. Bu, genellikle büyük ölçekli kimya fabrikaları, petrokimya tesisleri, rafineriler, büyük depolama alanları ve bazı üretim tesislerini kapsar. Ancak, genel İSG mevzuatı gereği, tehlike sınıfına bakılmaksızın tüm işverenlerin çalışanlarının sağlığı ve güvenliğini sağlamakla yükümlü olduğu unutulmamalıdır. 2025 itibarıyla, risk değerlendirmesi sonucunda tehlikeli madde sınıfına girmeyen ancak potansiyel olarak yüksek risk taşıyan diğer sektörlerdeki işletmelerin de bu tür organizasyonel yapılanmaları benimsemesi tavsiye edilmektedir.

Başlıca Kapsamdaki İşletme Tipleri:

• Kimya ve Petrokimya Üretim Tesisleri
• Büyük Ölçekli Kimyasal Depolama Tesisleri
• Rafineriler ve Enerji Santralleri
• Patlayıcı Madde Üreten veya Depolayan İşletmeler
• Zehirli Gaz veya Sıvı Depolayan Tesisler
• Büyük Miktarlarda Yanıcı veya Toksik Madde İçeren Sanayi Tesisleri

Avantajları ve Faydaları

SEVESO BEKRA'da etkin bir organizasyon ve sorumluluk yapısı kurmak, işletmeler için sadece yasal bir zorunluluk olmanın ötesinde, çok sayıda stratejik avantaj ve fayda sağlar. 2025 güncel veriler, bu faydaların işletme maliyetlerini düşürmekten itibarını artırmaya kadar geniş bir yelpazede olduğunu göstermektedir.

Sağlanan Temel Faydalar:

• Kaza ve Olayların Önlenmesi: Net sorumluluklar ve iyi işleyen bir organizasyon, olası kazaların ve acil durumların meydana gelme olasılığını önemli ölçüde azaltır.
• Maliyet Tasarrufu: Kazaların ve iş göremezliklerin azalması, doğrudan iş duruşları, hasar maliyetleri, tazminatlar ve sigorta primlerindeki artışların önüne geçerek maliyetleri düşürür.
• Yasal Uyumluluk ve Cezalardan Kaçınma: Mevzuata tam uyum, işletmenin yasal yaptırımlardan ve ağır para cezalarından korunmasını sağlar.
• İtibar ve Marka Değeri Artışı: Güvenli bir çalışma ortamı ve etkin risk yönetimi, işletmenin paydaşları (müşteriler, yatırımcılar, kamuoyu) nezdindeki itibarını ve marka değerini yükseltir.
• Çalışan Motivasyonu ve Bağlılığı: Güvenli bir çalışma ortamı, çalışanların motivasyonunu ve kuruma bağlılığını artırır, iş kazası ve meslek hastalığı oranlarını düşürür.
• Operasyonel Verimlilik: İyi organize edilmiş süreçler ve net sorumluluklar, iş akışını hızlandırır, hataları azaltır ve genel operasyonel verimliliği artırır.
• Acil Durum Müdahale Yeteneği: Etkin bir acil durum planı ve iyi eğitilmiş ekipler, olası bir kriz anında hızlı ve etkili müdahale imkanı sunar.