doğrudan/ dolaylı ankrajFiyat Teklifi Al

Doğrudan ve Dolaylı Ankraj Sistemleri Nedir?

Yüksekte çalışma operasyonlarında güvenliği sağlamak amacıyla kullanılan ankraj sistemleri, personelin düşmesini engelleyen veya düşüş anında güvenli bir şekilde durduran kritik ekipmanlardır. Bu sistemler, temel olarak iki ana kategoriye ayrılır: doğrudan ankraj ve dolaylı ankraj.

Doğrudan Ankraj

Doğrudan ankraj, bir kişinin veya ekipmanın ağırlığının doğrudan, sabit ve güvenilir bir yapısal elemana bağlandığı sistemlerdir. Bu tür ankraj noktaları, EN 795 gibi uluslararası standartlara uygun olarak tasarlanmış ve test edilmiştir. Doğrudan ankrajlar genellikle:

• Yapısal Bağlantı Noktaları: Binaların taşıyıcı kolonları, kirişleri veya özel olarak güçlendirilmiş zemin/duvar alanları.
• Sabit Ankraj Cihazları: Özel olarak monte edilmiş ve belirli bir yük taşıma kapasitesine sahip, kalıcı veya yarı-kalıcı ankraj noktaları.
• Portatif Ankraj Cihazları: Geçici olarak kullanılan ancak yine de güvenilir bir yapıya bağlanan, sökülebilir ankraj noktaları (örn. kiriş kelepçeleri, ağırlık ankrajları).

2025 itibarıyla, doğrudan ankraj noktalarının seçimi ve kullanımı konusunda daha katı kurallar mevcuttur. Her ankraj noktası, kullanım amacına uygun olarak belirlenmiş bir yük taşıma kapasitesine sahip olmalı ve bu kapasite, ilgili uluslararası standartlar (ISO 22846 gibi) ve ulusal mevzuatla uyumlu olmalıdır. Özellikle düşme durdurma sistemlerinde, ankraj noktasının minimum 12 kN (yaklaşık 1200 kg) çekme dayanımına sahip olması genellikle zorunludur.

Dolaylı Ankraj

Dolaylı ankraj sistemleri ise, bir kişinin veya ekipmanın doğrudan sabit bir yapıya değil, yapıya bağlanan ancak yükü yapıya aktaran bir ara eleman (örn. halat, kayış, şok emici) aracılığıyla bağlandığı sistemlerdir. Bu tür sistemler, özellikle yapısal değişiklik yapmanın mümkün olmadığı veya uygun olmadığı durumlarda kullanılır. Dolaylı ankrajlar şunları içerebilir:

• Ankraj Halatları ve Kayışları: Yapısal bir elemanın (örn. kolon, kiriş) etrafına dolanan ve güvenli bir şekilde bağlanan yüksek mukavemetli halatlar veya kayışlar.
• Şok Emicili Lanyartlar: Düşüş anındaki enerjiyi sönümleyerek vücuda binen yükü azaltan, dolaylı ankrajlara bağlanabilen ekipmanlar.
• Mobil Ankraj Cihazları: Yatay veya dikey yaşam hatlarına bağlanan ve kullanıcının hareket etmesini sağlayan, dolaylı bir ankraj prensibiyle çalışan sistemler.

Dolaylı ankraj sistemlerinde, kullanılan ara elemanların (halat, kayış vb.) uluslararası standartlara (örn. EN 12278, EN 12277) uygunluğu ve taşıma kapasitesi büyük önem taşır. 2025 yılında, dolaylı ankraj çözümlerinin seçimi, çalışma alanının özelliklerine, maruz kalınabilecek potansiyel tehlikelere ve kullanıcı sayısına göre titizlikle yapılmalıdır. Özellikle düşme enerjisinin sönümlenmesi için uygun şok emicilerin kullanılması, yaralanma riskini önemli ölçüde azaltır.

Doğrudan ve Dolaylı Ankraj Sistemleri Nasıl Çalışır?

Her iki ankraj türünün temel çalışma prensibi, düşüş anında uygulanan kinetik enerjiyi güvenli bir şekilde absorbe etmek ve kullanıcının yere çarpmasını engellemektir. Sistemler, genellikle aşağıdaki bileşenlerden oluşur:

Sistem Bileşenleri ve İşleyişi

Bir ankraj sisteminin verimli çalışması için aşağıdaki bileşenlerin uyum içinde olması gerekir:

• Ankraj Noktası: Sistemin en kritik parçasıdır. Doğrudan ankrajda bu nokta yapısal bir eleman veya özel cihaz iken, dolaylı ankrajda bu noktaya bağlanan ara elemanlar (halat, kayış vb.) devreye girer. Ankraj noktası, EN 795 veya eşdeğeri uluslararası standartlara uygun olmalıdır. 2025 itibarıyla, ankraj noktalarının yıllık periyodik kontrolleri ve sertifikasyonları daha sıkı denetlenmektedir.
• Bağlantı Elemanları: Karabinalar, halkalar, kancalar gibi ankraj noktasını ve emniyet kemerini birbirine bağlayan ekipmanlardır. Bu elemanlar, özellikle EN 362 gibi standartlara uygun olmalı ve kullanım ömrü boyunca dayanıklılığını korumalıdır.
• Düşüş Durdurma veya Konumlandırma Ekipmanları:
• Düşüş Durdurma Sistemleri: Kullanıcının düşüşünü tamamen engelleyen sistemlerdir. Bu sistemler, genellikle bir emniyet kemerine (EN 361) bağlı bir lanyard (EN 354) veya geri sarımlı makara (EN 360) aracılığıyla ankraj noktasına bağlanır. Düşüş anında, bir güvenlik mekanizması devreye girerek kullanıcının düşüşünü anında durdurur.
• Konumlandırma Sistemleri: Kullanıcının çalışma alanında belirli bir pozisyonda kalmasını sağlayan sistemlerdir. Bu sistemler, düşüşü doğrudan durdurmak yerine, kullanıcının düşmesini engelleyecek şekilde konumlandırır ve kullanıcının çalışma alanına ulaşmasını kolaylaştırır.
• Şok Emiciler: Özellikle düşüş durdurma sistemlerinde, düşüş anında oluşan yüksek enerjiyi azaltmak için kullanılırlar. Bir lanyardın veya bağlantı elemanının bir parçası olabilirler. Şok emiciler, düşüş mesafesini ve kullanıcı üzerindeki darbe kuvvetini önemli ölçüde azaltarak ciddi yaralanmaları önler. 2025 yılında, şok emici seçimi, potansiyel düşüş mesafesi ve kullanıcının ağırlığına göre hassasiyetle yapılmalıdır.

Çalışma Prensibi Özeti:

Sistem Tipi	Çalışma Prensibi	Ana Bileşenler	2025 Güncel Yaklaşım
Doğrudan Ankraj	Ağırlık doğrudan sabit yapıya bağlanır.	Yapısal elemanlar, sabit/portatif ankraj cihazları.	Yüksek mukavemetli, sertifikalı ankraj noktaları; yıllık denetim zorunluluğu.
Dolaylı Ankraj	Ağırlık ara elemanlar (halat, kayış) aracılığıyla yapıya bağlanır.	Ankraj halatları/kayışları, şok emicili lanyardlar, yaşam hatları.	Ara elemanların EN standartlarına uygunluğu, düşüş enerjisini sönümleme kapasitesi.

Yasal Zorunluluklar ve Mevzuat (2025 Güncel)

Türkiye'de yüksekte çalışma güvenliği, 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ve ilgili yönetmelikler ile sıkı bir şekilde düzenlenmiştir. 2025 yılı itibarıyla bu mevzuatlara uyum, daha da önem kazanmıştır.

Temel Yasal Dayanaklar

• 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu: İşverenlerin, çalışanların sağlığını ve güvenliğini sağlamakla yükümlü olduğunu belirten temel kanundur. Yüksekte çalışma gibi riskli işlerde özel önlemlerin alınmasını zorunlu kılar.
• Yüksekte Çalışmalarda Güvenlik Yönetmeliği (2025 Sonrası Güncellemeler): Bu yönetmelik, yüksekte çalışma için gerekli tüm teknik ve idari tedbirleri detaylandırır. Ankraj sistemlerinin seçimi, kurulumu, kullanımı ve bakımı ile ilgili spesifik gereklilikleri içerir. 2025 itibarıyla, risk değerlendirmesi ve alınacak önlemlerin seçiminde EN ve ISO standartlarının referans alınması zorunluluğu artmıştır.
• Kişisel Koruyucu Donanımların (KKD) Kullanımı Hakkında Yönetmelik: Yüksekte çalışmada kullanılan emniyet kemerleri, lanyardlar, şok emiciler gibi KKD'lerin seçiminde, kullanımında ve bakımında uyulması gereken kuralları belirler.
• İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği: Ankraj sistemlerini oluşturan ekipmanların periyodik muayene ve testlerinin yapılması zorunluluğunu getirir.

2025'te Öne Çıkan Yasal Gereklilikler

• Risk Değerlendirmesi: Her yüksekte çalışma faaliyeti öncesinde detaylı bir risk değerlendirmesi yapılmalıdır. Bu değerlendirme sonucunda, kullanılacak ankraj sisteminin türü (doğrudan/dolaylı), kapasitesi ve güvenlik önlemleri belirlenmelidir.
• Standartlara Uygunluk: Kullanılan tüm ankraj ekipmanları ve sistemleri, ilgili uluslararası (ISO, EN) ve ulusal standartlara uygun olmalıdır. Ürünlerin CE işareti taşıması ve üretici tarafından sağlanan teknik dokümanlara sahip olması zorunludur.
• Periyodik Kontroller ve Bakım: Ankraj sistemlerinin ve ekipmanlarının düzenli olarak (genellikle yılda bir kez veya üretici talimatlarına göre daha sık) yetkili kişiler tarafından kontrol edilmesi ve bakımlarının yapılması yasal bir zorunluluktur. Bu kontrollerin kayıt altına alınması esastır. 2025 itibarıyla, bu kontrollerin dijital ortamda takip edilmesi ve raporlanması yaygınlaşmıştır.
• Eğitim ve Yetkinlik: Yüksekte çalışma yapacak tüm personelin, ankraj sistemlerinin güvenli kullanımı konusunda yetkinlik kazanmaları için gerekli eğitimleri almaları şarttır. IRATA sertifikası gibi uluslararası geçerliliği olan eğitimler, bu yetkinliğin belgelenmesinde önemli bir rol oynar.
• Acil Durum Planları: Yüksekte çalışma sırasında meydana gelebilecek kazalara karşı acil durum ve kurtarma planları oluşturulmalı ve bu planlar düzenli olarak tatbik edilmelidir.

Kimler İçin Gereklidir?

Doğrudan ve dolaylı ankraj sistemlerinin kullanımı, yüksekte güvenli çalışma prensiplerinin bir gereğidir ve aşağıdaki sektörlerde ve meslek gruplarında zorunludur:

• İnşaat Sektörü: Yüksek binaların cephe çalışmaları, çatı işleri, iskele kurulumu, vinç operatörleri.
• Bakım ve Onarım Sektörü: Enerji santralleri, rüzgar türbinleri, telekomünikasyon kuleleri, endüstriyel tesislerdeki yüksek ekipmanların bakımı.
• Endüstriyel Tesisler: Depoların yüksek raflarında çalışma, silo temizliği, fabrika bacaları bakımı.
• Kentsel Arama Kurtarma Ekipleri: Yüksek binalarda veya zorlu arazi koşullarında yapılan kurtarma operasyonları.
• Pencere Temizliği ve Cephe Bakımı: Dış cephe camlarının temizliği ve bakımı için kullanılan sistemler.
• Kule Vinç Operatörleri ve Bakım Personeli: Vinçlerin tepesine erişim ve bakım işlemleri.
• Tiyatro ve Sahne Sistemleri: Yüksekte bulunan ışık, ses ve dekor sistemlerinin kurulumu ve bakımı.

Kısacası, zeminden 2 metre veya daha yüksekte çalışılması gereken her durumda, potansiyel düşme riskini ortadan kaldırmak veya yönetmek için uygun bir ankraj sistemi kullanılmalıdır. 2025 itibarıyla, bu gerekliliğin ihlali, ciddi cezalarla karşı karşıya kalmaktadır.

Avantajları ve Faydaları

Doğrudan ve dolaylı ankraj sistemlerinin doğru ve standartlara uygun bir şekilde kullanılması, birçok önemli fayda sağlar:

• Artırılmış Güvenlik: En temel faydası, çalışanların yüksekten düşme riskini ortadan kaldırarak ciddi yaralanmaları ve ölümleri önlemesidir.
• Yasal Uyumluluk: İSG mevzuatına uyum sağlayarak işverenlerin yasal sorumluluklarını yerine getirmelerine yardımcı olur, olası cezaları engeller.
• Operasyonel Verimlilik: Çalışanların kendilerini güvende hissetmeleri, işlerine daha iyi odaklanmalarını ve daha verimli çalışmalarını sağlar.
• Ekipman ve Yapısal Güvenlik: Kullanılan ekipmanların doğru ankraj noktalarına bağlanması, hem çalışanların hem de hassas ekipmanların korunmasını sağlar.
• Maliyet Tasarrufu: Kazaların önlenmesi, iş gücü kaybını, tedavi masraflarını ve olası hukuki süreçleri azaltarak uzun vadede önemli maliyet tasarrufu sağlar.
• Profesyonel İmaj ve İtibar: Güvenli çalışma ortamları, şirketin profesyonel imajını güçlendirir ve paydaşlar nezdinde güven oluşturur.
• IRATA Sertifikası ile Kazanımlar: IRATA (Industrial Rope Access Trade Association) sertifikası, yüksekte çalışma personeline uluslararası düzeyde tanınan bir yetkinlik kazandırır. Bu sertifika, hem bireysel kariyer gelişimi hem de şirketlerin uluslararası projelerde yer alabilmesi için kritik öneme sahiptir. 2025 itibarıyla, IRATA sertifikası, birçok global projede zorunlu bir gereklilik haline gelmiştir.