Güvenlik Yönetim SistemiFiyat Teklifi Al

Güvenlik Yönetim Sistemi Nedir?

Güvenlik Yönetim Sistemi (GYS), bir kuruluşun iş sağlığı ve güvenliği (İSG) performansını sürekli olarak iyileştirmeyi amaçlayan sistematik bir yaklaşımdır. Bu sistem, potansiyel tehlikeleri belirlemek, riskleri değerlendirmek ve kontrol altına almak için bir çerçeve sunar. 2025 yılı itibarıyla GYS, sadece yasal bir zorunluluk olmanın ötesinde, işletmelerin rekabet avantajı elde etmelerini sağlayan stratejik bir araç haline gelmiştir. ISO 45001:2018 standardı, GYS'nin uluslararası düzeyde tanınan temelini oluştururken, 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ile ilgili yönetmelikler ülkemizdeki yasal çerçeveyi belirlemektedir. GYS, bir işletmenin İSG politikasını, planlamasını, uygulamasını, denetimini ve gözden geçirmesini kapsayan döngüsel bir yapıya sahiptir. Bu yapı, aşağıdaki temel unsurları içerir:

• Politika: Kuruluşun İSG'ye yönelik taahhüdünü belirten üst düzey bir beyan.
• Planlama: Tehlikelerin belirlenmesi, risklerin değerlendirilmesi ve kontrol önlemlerinin planlanması.
• Uygulama ve İşleyiş: Belirlenen planların hayata geçirilmesi, kaynakların tahsisi ve görev tanımları.
• Kontrol ve Düzeltici Faaliyetler: Performansın izlenmesi, denetimler, kaza/olay incelemeleri ve düzeltici/önleyici faaliyetlerin uygulanması.
• Yönetimin Gözden Geçirmesi: Sistemin etkinliğinin üst yönetim tarafından periyodik olarak değerlendirilmesi ve iyileştirme alanlarının belirlenmesi.

2025'te GYS'nin temel odak noktası, dijitalleşme ve veri analitiği ile desteklenen proaktif risk yönetimi, çalışan katılımının derinleştirilmesi ve tedarik zinciri boyunca İSG standartlarının entegrasyonudur.

Güvenlik Yönetim Sistemi Nasıl Çalışır?

Güvenlik Yönetim Sistemi, ISO 45001:2018 standardının döngüsel 'Planla-Uygula-Kontrol Et-Önlem Al' (PUKÖ) prensibine dayanır. Bu döngü, İSG performansının sürekli iyileştirilmesini sağlar:

1. Planlama (Plan): Bu aşamada, kuruluşun İSG politikası belirlenir ve hedeflerine ulaşmak için gerekli adımlar planlanır. Tehlikeler tanımlanır, riskler analiz edilir ve önceliklendirilir. Yasal gereklilikler ve diğer şartlar belirlenerek, riskleri azaltmak veya ortadan kaldırmak için kontrol önlemleri geliştirilir. Bu planlama, 2025 itibarıyla yapay zeka destekli risk tahmin modelleriyle daha da güçlendirilmektedir.
2. Uygulama (Do): Planlanan faaliyetler hayata geçirilir. Bu, eğitimlerin verilmesi, acil durum prosedürlerinin oluşturulması, iş sağlığı ve güvenliği kaynaklarının sağlanması, yetkinliklerin belirlenmesi ve iletişim mekanizmalarının kurulmasını içerir. Çalışanların sisteme aktif katılımı teşvik edilir.
3. Kontrol Etme (Check): Sistemin etkinliği izlenir ve ölçülür. Periyodik denetimler, performans göstergelerinin takibi, kazaların ve ramak kala olayların soruşturulması bu aşamada gerçekleştirilir. 2025'te, IoT (Nesnelerin İnterneti) tabanlı sensörler ve akıllı izleme sistemleri, gerçek zamanlı veri toplama ve anomali tespitinde önemli rol oynamaktadır.
4. Önlem Alma (Act): Elde edilen bulgulara göre gerekli düzeltici ve önleyici faaliyetler yapılır. Sistemin iyileştirilmesi, politika ve hedeflerin güncellenmesi bu aşamada gerçekleşir. Yönetimin gözden geçirmesi, bu döngünün üst düzeyde değerlendirilmesini sağlayarak sürekli iyileşmeyi garanti eder.

Aşağıdaki tablo, GYS'nin çalışma prensibini özetlemektedir:

Yasal Zorunluluklar ve Mevzuat

Türkiye'de Güvenlik Yönetim Sistemi kurma ve işletme zorunluluğu, özellikle belirli risk gruplarındaki işletmeler için yasal bir gerekliliktir. Bu zorunluluklar, öncelikli olarak 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ve bu kanuna bağlı olarak çıkarılan yönetmeliklerle belirlenir. SEVESO BEKRA kapsamındaki işletmeler için bu yükümlülükler daha da sıkılaştırılmıştır.

6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu

Bu kanun, işverenlerin çalışanlarının sağlığını ve güvenliğini sağlamakla yükümlü olduğunu belirtir. İşverenler, risk değerlendirmesi yapmak, gerekli önleyici tedbirleri almak, çalışanları bilgilendirmek ve eğitmek zorundadır. Kanun, GYS'nin kurulmasını ve etkin bir şekilde işletilmesini temel bir gereklilik olarak kabul eder.

İlgili Yönetmelikler (2025 Güncel Mevzuat)

Aşağıdaki yönetmelikler, GYS'nin uygulanmasına dair spesifik gereklilikleri belirler:

• Büyük Endüstriyel Kaza Riski Taşıyan İşletmelerin Önlenmesi ve Etkilerinin Azaltılması Hakkında Yönetmelik (SEVESO Yönetmeliği): Bu yönetmelik, yüksek riskli kimyasal maddeleri bulunduran veya işleyen işletmelerin, büyük endüstriyel kazaları önlemek ve etkilerini azaltmak için özel tedbirler almasını zorunlu kılar. GYS, SEVESO Yönetmeliği'nin temel gerekliliklerinden biridir.
• İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetim Sistemleri (ISO 45001:2018 ve Ulusal Mevzuat Entegrasyonu): ISO 45001:2018 standardı, GYS için uluslararası bir çerçeve sunar. Türkiye'de bu standart, ulusal mevzuatla uyumlu hale getirilerek uygulanmaktadır.
• Kimyasal Maddelerle Çalışmalarda Sağlık ve Güvenlik Önlemleri Hakkında Yönetmelik: Kimyasal maddelerin güvenli kullanımını, depolanmasını ve taşınmasını düzenler.
• Acil Durumlar Hakkında Yönetmelik: İşyerlerinde oluşabilecek acil durumlar için planlama, hazırlık ve müdahale süreçlerini belirler.

2025 itibarıyla mevzuat, özellikle dijitalleşme ve veri güvenliği konularında ek yükümlülükler getirebilir. Örneğin, risk değerlendirmesi ve olay kayıtlarının dijital ortamda tutulması ve bu verilerin güvenliğinin sağlanması önem kazanacaktır.

Kimler İçin Gereklidir?

Güvenlik Yönetim Sistemi, tüm işyerleri için İSG'nin temelini oluşturmakla birlikte, bazı işletme türleri için yasal bir zorunluluktur ve daha kapsamlı uygulanması gerekmektedir. 2025 itibarıyla bu gereklilikler şu şekilde özetlenebilir:

• SEVESO Kapsamındaki İşletmeler: Büyük miktarda tehlikeli madde bulunduran veya işleyen işletmeler (üst seviye ve alt seviye kuruluşlar). Bu işletmelerin, büyük endüstriyel kazaları önlemek ve etkilerini azaltmak için özel güvenlik raporları ve acil durum planları hazırlaması ve GYS'yi etkin bir şekilde uygulaması zorunludur.
• Yüksek Tehlikeli ve Çok Tehlikeli Sınıftaki İşyerleri: 6331 Sayılı Kanun ve ilgili yönetmelikler uyarınca, tehlike sınıflarına göre iş sağlığı ve güvenliği hizmeti alma yükümlülüğü olan tüm işyerleri. GYS, bu hizmetlerin yapılandırılmasında temel rol oynar.
• ISO 45001 Belgesi Hedefleyen veya Sahip Olan Kuruluşlar: Uluslararası geçerliliği olan ISO 45001:2018 belgesini almak isteyen veya bu belgeye sahip olan kuruluşlar, GYS'yi kurmak ve sürdürmek zorundadır.
• Kurumsal Sosyal Sorumluluk ve İtibarını Yükseltmek İsteyen Firmalar: Yasal zorunlulukların ötesinde, çalışanlarına ve topluma karşı sorumluluklarını göstermek, marka değerini artırmak ve paydaşlarının güvenini kazanmak isteyen her ölçekteki işletme.
• Tedarik Zincirinde İSG Standartlarını Güvence Altına Almak İsteyen Büyük Firmalar: Kendi İSG performansını iyileştirmenin yanı sıra, tedarikçilerinden de belirli İSG standartlarını karşılamasını bekleyen büyük kurumsal firmalar.

2025'te, özellikle dijitalleşme ve otomasyonun yaygınlaştığı sektörlerde, GYS'nin bu yeni teknolojilere uyum sağlaması ve yeni riskleri de kapsayacak şekilde genişletilmesi önem kazanacaktır.

Avantajları ve Faydaları

Etkin bir Güvenlik Yönetim Sistemi kurmak ve sürdürmek, işletmelere hem yasal uyumluluk açısından hem de operasyonel ve finansal açıdan önemli avantajlar sağlar. 2025 yılı itibarıyla bu faydalar daha da belirginleşmektedir:

• Yasal Uyumluluk ve Cezalardan Kaçınma: Mevzuata tam uyum sağlayarak olası denetimlerde sorun yaşanmasını engeller ve para cezaları ile yasal yaptırımlardan korunmayı sağlar.
• Kaza ve Yaralanmaların Azalması: Proaktif risk yönetimi sayesinde iş kazaları, meslek hastalıkları ve ramak kala olaylar azalır, çalışanların sağlığı ve güvenliği en üst düzeyde korunur.
• Operasyonel Verimlilik Artışı: Kazaların ve duruşların azalması, üretim kayıplarını minimize eder ve iş süreçlerinin daha kesintisiz ve verimli işlemesini sağlar.
• Maliyet Tasarrufu: İş kazaları ve meslek hastalıkları kaynaklı maliyetler (tedavi, tazminat, iş gücü kaybı, ekipman hasarı vb.) önemli ölçüde azalır.
• İtibar ve Marka Değerinin Yükselmesi: Çalışanlarına ve çevreye verdiği önemi gösteren firmalar, kamuoyu ve paydaşlar nezdinde olumlu bir imaj çizer.
• Çalışan Motivasyonu ve Bağlılığının Artması: Güvenli bir çalışma ortamı, çalışanların kendilerini değerli hissetmelerini sağlar, motivasyonlarını ve işlerine bağlılıklarını artırır.
• Sigorta Maliyetlerinin Düşmesi: İSG performansının yüksek olması, sigorta şirketleri tarafından olumlu değerlendirilir ve sigorta primlerinde indirimler sağlayabilir.
• Sürdürülebilirlik ve Rekabet Avantajı: Güvenli ve sorumlu bir işletme modeli, uzun vadeli sürdürülebilirlik sağlar ve rakiplerine karşı önemli bir rekabet avantajı sunar. 2025'te, özellikle çevresel, sosyal ve yönetişim (ESG) faktörlerinin ön plana çıktığı günümüzde, GYS bu alanda da işletmelere destek olur.