net‑zero ve SBTi hedef belirlemeFiyat Teklifi Al

Net-Zero ve SBTi Hedef Belirleme Nedir?

Net-Zero (Net Sıfır), bir işletmenin veya ülkenin atmosfere saldığı sera gazı miktarının, atmosferden uzaklaştırılan sera gazı miktarına eşit olması durumunu ifade eder. Bu, sıfır emisyon anlamına gelmez; ancak salınan emisyonların dengelemesi esasına dayanır. Yani, bir miktar emisyon salınsa bile, bu emisyonların eşdeğeri miktarda sera gazının atmosferden temizlenmesi (örneğin, ağaçlandırma, karbon yakalama teknolojileri ile) sağlanır. 2025 yılı itibarıyla birçok uluslararası ve ulusal düzenleme, işletmeleri bu hedefe ulaşma konusunda daha aktif olmaya teşvik etmektedir.

Bilim Temelli Hedefler (SBTi) ise, Paris Anlaşması'nın küresel ısınmayı sanayi öncesi seviyelere göre 1.5°C ile sınırlandırma hedefine ulaşmak için şirketlerin belirlediği sera gazı emisyon azaltım hedefleridir. SBTi, bu hedeflerin bilimsel verilere dayandırılmasını ve küresel iklim hedefleriyle uyumlu olmasını sağlamak amacıyla kurulmuş bir girişimdir. 2025'ten itibaren, SBTi onaylı hedeflere sahip olmak, şirketlerin sürdürülebilirlik taahhütlerinin güvenilirliğini artırmakta ve yatırımcılar ile paydaşlar nezdinde itibarını yükseltmektedir.

2025 Güncel Durum ve Önemi

2025 yılı, iklim eylemi açısından kritik bir dönüm noktasıdır. Birçok ülke ve büyük şirket, bu tarihe kadar belirli emisyon azaltım taahhütlerini yerine getirmeyi hedeflemektedir. Bu durum, işletmeler için aşağıdaki nedenlerle Net-Zero ve SBTi hedeflerini belirlemeyi zorunlu kılmaktadır:

• Yasal ve Düzenleyici Baskılar: Artan iklim düzenlemeleri ve raporlama gereklilikleri, şirketleri emisyonlarını yönetmeye ve azaltmaya zorlamaktadır.
• Pazar ve Yatırımcı Talepleri: Yatırımcılar ve finans kuruluşları, sürdürülebilirlik performansını yatırım kararlarında öncelikli hale getirmektedir. SBTi onaylı hedefler, finansal piyasalarda rekabet avantajı sağlamaktadır.
• Operasyonel Verimlilik: Enerji verimliliğini artırmak ve atıkları azaltmak, doğrudan maliyet tasarrufu anlamına gelir ve Net-Zero hedeflerine ulaşma sürecini destekler.
• Marka İmajı ve Müşteri Sadakati: Sürdürülebilirlik konusunda proaktif davranan şirketler, müşteri nezdinde daha olumlu bir imaja sahip olmakta ve marka sadakatini güçlendirmektedir.
• Risk Yönetimi: İklim değişikliğinin neden olduğu fiziksel riskler (aşırı hava olayları vb.) ve geçiş riskleri (yasal değişiklikler, teknolojik değişimler vb.) yönetilerek işletme sürekliliği güvence altına alınır.

Net-Zero ve SBTi Hedef Belirleme Nasıl Çalışır?

Net-Zero ve SBTi hedeflerini belirleme süreci, sistematik bir yaklaşım gerektirir. 2025'te bu sürece girecek işletmeler için izlenmesi gereken temel adımlar şunlardır:

1. Kapsam Belirleme ve Emisyonların Ölçülmesi (2025 Güncel Metodolojiler)

• Kapsam 1: Doğrudan şirket kontrolündeki kaynaklardan kaynaklanan emisyonlar (örneğin, fabrika kazanları, araç filosu yakıt tüketimi).
• Kapsam 2: Şirketin tükettiği elektriğin, buharın, ısının veya soğutmanın üretiminden kaynaklanan dolaylı emisyonlar.
• Kapsam 3: Tedarik zinciri, ürün kullanımı, iş seyahatleri, atık yönetimi gibi şirketin değer zincirinde meydana gelen diğer tüm dolaylı emisyonlar. SBTi, özellikle Kapsam 3 emisyonlarının kapsamlı bir şekilde değerlendirilmesini vurgulamaktadır.

2025 itibarıyla, ISO 14064-1 standardı gibi uluslararası kabul görmüş metodolojiler, sera gazı emisyonlarının doğru ve şeffaf bir şekilde ölçülmesi için temel teşkil etmektedir.

2. Hedef Belirleme ve Onay Süreci (SBTi Rehberleri 2025 Güncellemeleri)

SBTi, şirketlerin emisyon azaltım hedeflerini belirlerken bilimsel bir çerçeve kullanmasını şart koşar. Bu süreç genellikle şunları içerir:

• Temel Yıl Belirleme: Emisyonların ölçüleceği referans yılın seçilmesi.
• Azaltım Yüzdelerinin Hesaplanması: Bilimsel modeller kullanılarak, küresel ısınmayı 1.5°C ile sınırlandırmak için gerekli olan emisyon azaltım oranlarının belirlenmesi.
• Hedeflerin SBTi'ye Sunulması: Belirlenen hedeflerin SBTi tarafından değerlendirilmesi ve onaylanması. 2025 sonrası dönemde, SBTi'nin onay kriterleri ve raporlama gereksinimleri daha da sıkılaşmaktadır.

3. Uygulama ve İzleme (2025 İleri Teknolojiler)

Hedefler belirlendikten sonra, şirketler bu hedeflere ulaşmak için stratejiler geliştirir:

• Enerji Verimliliği Yatırımları: Yenilenebilir enerji kaynaklarına geçiş, binalarda yalıtım iyileştirmeleri, enerji tasarruflu ekipman kullanımı.
• Sürdürülebilir Tedarik Zinciri Yönetimi: Tedarikçilerin de emisyon azaltım hedeflerine uyumunun sağlanması.
• Ürün ve Hizmet Tasarımı: Daha az enerji tüketen ve daha az atık üreten ürünlerin geliştirilmesi.
• Karbon Yakalama ve Depolama (CCS) veya Doğal Çözümler: Nihai olarak kaçınılmaz olan emisyonların bertaraf edilmesi için teknolojilerin kullanılması veya ormancılık gibi doğal karbon yutaklarının desteklenmesi.

2025 itibarıyla, dijitalleşme ve veri analitiği, emisyon takibi ve raporlamada önemli bir rol oynamaktadır. ISO 14064-2 ve ISO 14064-3 standartları, proje bazlı emisyon azaltımının ve doğrulamasının çerçevesini sunar.

Yasal Zorunluluklar ve Mevzuat (2025 Türkiye Güncelleştirmeleri)

Türkiye'de sürdürülebilirlik ve iklim değişikliği ile ilgili yasal çerçeve hızla gelişmektedir. 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu, doğrudan sera gazı emisyonlarını konu almasa da, işverenlerin çalışanları için güvenli ve sağlıklı bir çalışma ortamı sağlama yükümlülüğü, iklim değişikliğinin getirdiği riskleri de kapsamaktadır. 2025 itibarıyla beklenen ve/veya yürürlükte olan önemli yasal düzenlemeler şunlardır:

• Sera Gazı Emisyon Raporlama Yükümlülükleri: Büyük ölçekli işletmeler için sera gazı emisyonlarının düzenli olarak raporlanması zorunluluğu yaygınlaşmaktadır. Bu raporlamalar, emisyonların kaynağını, miktarını ve azaltım potansiyelini belirlemek için kritik öneme sahiptir.
• Yeşil Finans ve Sürdürülebilirlik Raporlaması: Finansal piyasalarda sürdürülebilirlik kriterlerinin önemi artmaktadır. Yatırımcılar ve kredi kuruluşları, şirketlerden detaylı sürdürülebilirlik raporları ve net-zero taahhütleri talep edebilmektedir.
• Çevresel Etki Değerlendirme (ÇED) Süreçleri: Yeni yatırımlarda iklim değişikliği etkilerinin göz önünde bulundurulması, emisyon azaltım stratejilerinin ÇED raporlarına entegre edilmesi gerekliliği artmaktadır.
• 6331 Sayılı Kanun ve İklim Riskleri: İşverenler, iklim değişikliğinin çalışma ortamı üzerindeki potansiyel etkilerini (örneğin, aşırı sıcaklıklar, hava kirliliği, sel riskleri) değerlendirmek ve bu risklere karşı koruyucu önlemler almakla yükümlüdür. Bu, İSG mevzuatının kapsamını genişletmektedir.

İlgili Mevzuat ve Standartlar:

• 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu: Genel iş sağlığı ve güvenliği yükümlülükleri.
• Sera Gazı Emisyonlarının Takibi Hakkında Yönetmelik (Taslak/Güncellemeler): Türkiye'de sera gazı emisyonlarının raporlanmasına yönelik yasal çerçeve.
• ISO 14064 Serisi: Sera gazlarının ölçümü, raporlanması ve doğrulanması için uluslararası standartlar.
• ISO 14001 Çevre Yönetim Sistemi: Çevresel performansın yönetilmesi ve iyileştirilmesi için bir çerçeve sunar.

Kimler İçin Gereklidir?

Net-Zero ve SBTi hedef belirleme, sadece büyük kurumsal firmalar için değil, her ölçekteki işletme için önem taşımaktadır. 2025 itibarıyla, aşağıdaki gruplar için bu süreç daha da kritik hale gelecektir:

• Büyük Ölçekli Şirketler: Uluslararası pazarlarda rekabet eden, tedarik zincirlerinde önemli bir yere sahip olan ve büyük ölçekli operasyonları bulunan şirketler.
• Finansal Kuruluşlar ve Yatırımcılar: Sürdürülebilirlik performansını finansal kararlarında temel alan bankalar, fon yöneticileri ve sigorta şirketleri.
• Kamu Kurumları ve Belediyeler: Kendi operasyonlarında emisyonları azaltma ve sürdürülebilir kalkınma hedeflerine ulaşma sorumluluğu olan kamu kuruluşları.
• Enerji Yoğun Sektörler: Üretim, nakliye, lojistik, inşaat gibi enerji tüketimi yüksek olan sektörlerdeki firmalar.
• Küresel Tedarik Zincirlerinin Parçası Olan KOBİ'ler: Büyük firmaların tedarik zincirlerinde yer alan ve bu firmaların sürdürülebilirlik taleplerine yanıt vermek zorunda kalan küçük ve orta ölçekli işletmeler.
• Çevreye Duyarlı Markalar ve Tüketicilerle Etkileşimde Bulunan Firmalar: Müşterilerinin artan çevresel beklentilerine yanıt vermek isteyen tüm işletmeler.

Avantajları ve Faydaları

Net-Zero ve SBTi hedeflerini belirlemek ve bu yönde adımlar atmak, işletmelere çok yönlü avantajlar sağlar:

• Artan Rekabet Gücü: Sürdürülebilirlik, günümüz pazarında önemli bir rekabet avantajı sağlamaktadır.
• Maliyet Tasarrufu: Enerji verimliliği ve kaynak optimizasyonu, operasyonel maliyetlerde önemli düşüşlere yol açar.
• İnovasyon ve Yeni İş Fırsatları: Sürdürülebilirlik odaklı çözümler, yeni ürün, hizmet ve iş modellerinin geliştirilmesini teşvik eder.
• Risk Yönetimi: İklim değişikliğinin neden olduğu fiziksel ve geçiş risklerine karşı daha dirençli bir yapı oluşturulur.
• Marka İtibarı ve Güvenilirlik: Şeffaf ve bilimsel temelli sürdürülebilirlik taahhütleri, paydaşlar nezdinde güven oluşturur.
• Yatırım Çekme Kolaylığı: Sürdürülebilirliğe önem veren şirketler, yatırımcılar ve finans kuruluşları tarafından daha cazip bulunur.
• Çalışan Motivasyonu ve Bağlılığı: Sürdürülebilirlik vizyonuna sahip şirketlerde çalışanların motivasyonu ve kuruma bağlılığı artar.
• Yasal Uyum ve Geleceğe Hazırlık: Artan yasal düzenlemelere uyum sağlayarak gelecekteki olası cezai durumlardan kaçınılır.