KPI ve hedef belirlemeFiyat Teklifi Al

KPI ve Hedef Belirleme Nedir?

Anahtar Performans Göstergeleri (KPI) ve Hedef Belirleme, bir kuruluşun stratejik amaçlarına ulaşma yolundaki ilerlemesini ölçmek, izlemek ve değerlendirmek için kullanılan nicel veya nitel ölçütlerdir. Sürdürülebilirlik ve iklim değişikliği bağlamında KPI'lar, çevresel, sosyal ve yönetişim (ÇSY/ESG) performansını değerlendirmek için kullanılır. Bu göstergeler, kuruluşun karbon ayak izi, su tüketimi, atık yönetimi, yenilenebilir enerji kullanımı, iş sağlığı ve güvenliği performansı, toplumsal katkıları gibi alanlardaki durumunu ortaya koyar. Hedef belirleme ise, bu KPI'lar aracılığıyla ulaşılmak istenen somut, ölçülebilir, ulaşılabilir, ilgili ve zamana bağlı (SMART) çıktılara yönelik planlama sürecidir. 2025 yılı itibarıyla, sürdürülebilirlik KPI'ları giderek daha fazla finansal raporlama ve yatırım kararlarında rol oynamaktadır. Kuruluşlar, uluslararası raporlama standartlarına (örn. GRI, SASB) uyum sağlama ve iklim değişikliği risklerini yönetme konusunda daha şeffaf ve sorumlu davranmak durumundadır.

2025 Güncel Durum ve Eğilimler:

• Artan Şeffaflık Talebi: Yatırımcılar, tüketiciler ve düzenleyici otoriteler, şirketlerin sürdürülebilirlik performansları hakkında daha detaylı ve doğrulanabilir bilgi talep etmektedir.
• İklim Risklerinin Finansallaşması: İklim değişikliğinin fiziksel ve geçiş riskleri, finansal raporlamada daha belirgin hale gelmekte, bu da KPI'ların finansal etkilerini de içermesini gerektirmektedir.
• Dijitalleşme ve Veri Analizi: Veri toplama, analizi ve raporlamada dijital araçların kullanımı artmakta, bu da KPI takibini daha verimli hale getirmektedir.
• Yeşil Finansman ve Yatırımlar: Yeşil tahviller, sürdürülebilirlik bağlantılı krediler gibi finansman araçları, belirli KPI'lara ulaşmayı şart koşmaktadır.
• Mevzuat Baskısı: Karbon vergileri, emisyon ticaret sistemleri, atık yönetimi düzenlemeleri gibi yasal zorunluluklar, KPI'ların belirlenmesinde doğrudan etkili olmaktadır.

KPI ve Hedef Belirleme Nasıl Çalışır?

Sürdürülebilirlik ve iklim değişikliği alanında KPI ve hedef belirleme süreci, sistematik bir yaklaşım gerektirir. Bu süreç genellikle şu adımları içerir:

Süreç Adımları:

1. Stratejik Amaçların Tanımlanması: Kuruluşun genel sürdürülebilirlik vizyonu ve iklim değişikliği ile mücadeledeki rolünün netleştirilmesi.
2. İlgili Alanların Belirlenmesi: Kuruluşun faaliyetlerinin çevresel ve toplumsal etkilerini en çok gösteren alanların (örn. enerji tüketimi, emisyonlar, su kaynakları, işçi sağlığı ve güvenliği) tespit edilmesi.
3. KPI'ların Seçilmesi: Belirlenen alanlara uygun, ölçülebilir ve ilgili KPI'ların seçilmesi. ISO 45001 (İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetim Sistemleri) gibi standartlar, İSG performansını izlemek için temel KPI'lar sunar. İklim değişikliği için ise GHG Protokolü gibi çerçeveler emisyon KPI'ları için rehberlik eder.
4. Veri Toplama Mekanizmalarının Kurulması: KPI'lar için gerekli verilerin güvenilir ve düzenli bir şekilde toplanmasını sağlayacak sistemlerin oluşturulması. Bu, sensörler, dijital takip sistemleri, manuel kayıtlar veya üçüncü taraf denetimler aracılığıyla yapılabilir.
5. Temel Değerlerin (Baseline) Belirlenmesi: Mevcut performans seviyesinin belirlenmesi, bu sayede ilerlemenin ölçülebilmesi.
6. SMART Hedeflerin Konulması: Seçilen KPI'lar üzerinden, Spesifik (Belirli), Ölçülebilir (Measurable), Ulaşılabilir (Achievable), İlgili (Relevant) ve Zamana Bağlı (Time-bound) hedeflerin belirlenmesi.
7. Uygulama ve İzleme: Belirlenen hedeflere ulaşmak için aksiyon planlarının hayata geçirilmesi ve KPI'ların düzenli olarak izlenmesi.
8. Değerlendirme ve İyileştirme: Belirlenen periyotlarda performansın değerlendirilmesi, hedeflere ulaşılıp ulaşılmadığının analizi ve gerekli iyileştirmelerin yapılması.

2025 Güncel Bilgiler ve Örnek KPI'lar:

Aşağıdaki tablo, sürdürülebilirlik ve iklim değişikliği alanında kullanılabilecek bazı güncel KPI örneklerini ve 2025 hedeflerine yönelik yaklaşımları göstermektedir:

KPI Kategorisi	Örnek KPI (2025+)	Ölçüm Birimi	Hedef Örneği (2025)	İlgili Standart/Çerçeve
Enerji ve Emisyonlar	Kapsam 1, 2 ve 3 Yeşil Gaz Emisyonları	Ton CO2 eşdeğeri	2020 seviyelerine göre %20 azaltım	GHG Protokolü, ISO 14064
Enerji ve Emisyonlar	Yenilenebilir Enerji Kaynaklarından Elde Edilen Enerji Oranı	%	Toplam enerji tüketiminin %40'ı	GRI 302-3
Su Yönetimi	Toplam Su Tüketimi (özellikle su stresi yüksek bölgelerde)	Metreküp	Belirli bir bölgede %15 azaltım	GRI 303-1
Atık Yönetimi	Toplam Üretilen Atık Miktarı (Tehlikeli ve Tehlikesiz)	Ton	Geri dönüşüm oranını %70'e çıkarma	GRI 306-1
İş Sağlığı ve Güvenliği (İSG)	Kayıtlı İş Kazası Sıklık Oranı (KİSO)	1.000.000 çalışılan saate düşen kaza sayısı	0.5'in altına düşürmek	ISO 45001, 6331 Sayılı Kanun
İş Sağlığı ve Güvenliği (İSG)	Ölümcül İş Kazası Sayısı	Sayı	Sıfır (Hedef)	ISO 45001
Sosyal Etki	Yerel İstihdam Oranı / Yerel Tedarikçi Kullanımı	%	Operasyonların yapıldığı bölgede %80 yerel tedarikçi kullanımı	GRI 204-1

Yasal Zorunluluklar ve Mevzuat

Türkiye'de ve uluslararası alanda, sürdürülebilirlik ve iklim değişikliği ile ilgili KPI ve hedef belirleme süreçleri, çeşitli yasal düzenlemeler ve standartlar tarafından şekillendirilmektedir. Bu zorunluluklar, şirketlerin çevresel etkilerini yönetmeleri, işçi haklarını korumaları ve şeffaf raporlama yapmaları için bir çerçeve sunar.

Yasal Çerçeve ve Zorunluluklar:

• 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu: Bu kanun, işverenlerin çalışanlarının sağlığını ve güvenliğini sağlamakla yükümlü olduğunu belirtir. Bu kapsamda, iş kazalarını ve meslek hastalıklarını önlemeye yönelik KPI'lar belirlemek ve bu hedeflere ulaşmak zorunludur. Özellikle tehlikeli maddelerle çalışma, yüksekte çalışma gibi riskli alanlarda İSG performansının sürekli izlenmesi gerekmektedir.
• Çevresel Mevzuat: Çevre Kanunu ve ilgili yönetmelikler (örn. Atık Yönetimi Yönetmeliği, ÇED Yönetmeliği, Hava Kalitesi Değerlendirme ve Yönetimi Yönetmeliği), şirketlerin çevresel etkilerini sınırlandırmalarını ve raporlamalarını gerektirir. Bu, emisyon limitleri, atık geri dönüşüm oranları gibi KPI'ların belirlenmesinde doğrudan etkilidir.
• Kurumsal Sosyal Sorumluluk (KSS) ve Sürdürülebilirlik Raporlaması: Özellikle büyük ölçekli şirketler için sürdürülebilirlik raporlaması giderek daha önemli hale gelmektedir. Bu raporlar, genellikle uluslararası kabul görmüş standartlara (GRI gibi) uygun olarak hazırlanır ve ÇSY performansını ölçen KPI'ları içerir.
• Uluslararası Anlaşmalar ve Protokoller: Paris Anlaşması gibi uluslararası iklim anlaşmaları, ülkelerin emisyon azaltım hedeflerini belirlemesine ve dolayısıyla şirketlerin de bu hedeflere katkıda bulunmasını teşvik etmektedir.
• Borsa ve Finansal Kurum Düzenlemeleri: Borsa İstanbul ve diğer finansal kuruluşlar, şirketlerden giderek daha fazla sürdürülebilirlik bilgisi ve performans verisi talep etmektedir. Bu durum, KPI'ların finansal performansla entegrasyonunu zorunlu kılmaktadır.

2025 Güncel Mevzuat Eğilimleri:

• Yeşil Taksonomi ve Sınıflandırma Sistemleri: Avrupa Birliği'nin Yeşil Taksonomisi gibi sistemler, sürdürülebilir ekonomik faaliyetleri tanımlamakta ve şirketlerin bu sınıflandırmalara uyumunu teşvik etmektedir. Bu, sürdürülebilirlik KPI'larının daha spesifik ve standart hale gelmesine yol açacaktır.
• Zorunlu Karbon Raporlaması: Bazı ülkeler ve sektörler için zorunlu hale gelen karbon raporlaması, emisyon KPI'larının takibini daha öncelikli hale getirecektir.
• İklimle İlişkili Finansal Açıklamalar (TCFD): İklimle İlişkili Finansal Açıklamalar Görev Gücü (TCFD) tavsiyeleri, şirketlerin iklim risklerini ve fırsatlarını finansal raporlamalarında daha şeffaf bir şekilde açıklamalarını teşvik etmektedir.

Kimler İçin Gereklidir?

Sürdürülebilirlik ve iklim değişikliği alanında KPI ve hedef belirleme, sadece belirli bir departmanın veya pozisyonun sorumluluğu değildir. Geniş bir yelpazedeki paydaşlar için kritik öneme sahiptir:

Hedef Kitle Grupları:

• Üst Yönetim ve Yönetim Kurulu: Stratejik karar alma süreçlerinde sürdürülebilirlik ve iklim değişikliği risklerini ve fırsatlarını anlamak, kurumsal hedefleri belirlemek için gereklidir.
• Sürdürülebilirlik ve Çevre Departmanları: Bu departmanların temel görevi, sürdürülebilirlik stratejilerini oluşturmak, KPI'ları belirlemek, veri toplamak ve raporlamak, hedeflere ulaşmak için aksiyon planları geliştirmektir.
• İş Sağlığı ve Güvenliği (İSG) Profesyonelleri: Çalışanların güvenli ve sağlıklı çalışma ortamına sahip olmasını sağlamak, İSG performansını ölçmek ve iyileştirmek için KPI'lar belirlemek temel görevleridir.
• Operasyon ve Üretim Yöneticileri: Enerji verimliliği, atık azaltımı, su tasarrufu gibi operasyonel süreçlerdeki çevresel etkileri yönetmek ve iyileştirmek için KPI'lara ihtiyaç duyarlar.
• Finans ve Yatırım Departmanları: Yatırım kararlarında ESG faktörlerini değerlendirmek, sürdürülebilirlik bağlantılı finansmanları yönetmek ve yatırımcılarla şeffaf iletişim kurmak için bu KPI'lara gereksinim duyarlar.
• Tedarik Zinciri Yöneticileri: Tedarik zincirindeki çevresel ve sosyal riskleri yönetmek, tedarikçilerin sürdürülebilirlik performansını izlemek için KPI'lar kullanırlar.
• Hukuk ve Uyum Departmanları: Yasal düzenlemelere uyumu sağlamak, raporlama gerekliliklerini yerine getirmek ve riskleri yönetmek için KPI'lar ve hedefler önemlidir.
• Tüm Çalışanlar: Kurumsal sürdürülebilirlik kültürünün yaygınlaşması, her çalışanın kendi rolünde çevresel ve sosyal sorumluluklarını anlaması ve bu hedeflere katkıda bulunması için farkındalık ve bilgilendirme önemlidir.

2025'te Genişleyen Kapsam:

2025 ve sonrası dönemde, tedarik zincirindeki tüm aktörlerin (özellikle küçük ve orta ölçekli işletmelerin) sürdürülebilirlik KPI'ları ve hedefleri doğrultusunda daha aktif rol alması beklenmektedir. Ayrıca, paydaşların sadece doğrudan etkileri değil, dolaylı etkileri (Kapsam 3 emisyonları gibi) de dikkate alarak daha kapsamlı KPI'lar belirlemesi gerekecektir.

Avantajları ve Faydaları

Sürdürülebilirlik ve iklim değişikliği alanında etkili KPI ve hedef belirleme süreçleri, bir kuruluşa çok yönlü faydalar sağlar:

Avantajlar ve Faydalar:

• Stratejik Yönlendirme: Kuruluşun sürdürülebilirlik ve iklim değişikliği ile ilgili vizyonunu somut hedeflere dönüştürerek stratejik yönlendirme sağlar.
• Performansın Ölçülebilirliği: Çevresel ve sosyal performansın nicel olarak ölçülmesini sağlayarak ilerlemeyi takip etme imkanı sunar.
• Risk Yönetimi: İklim değişikliği ve çevresel etkilerle ilgili potansiyel riskleri (yasal, operasyonel, itibari) daha iyi anlamayı ve yönetmeyi mümkün kılar.
• Maliyet Tasarrufu: Enerji verimliliği, atık azaltımı ve kaynakların daha etkin kullanımı yoluyla operasyonel maliyetlerde önemli tasarruflar sağlar.
• İnovasyon ve Verimlilik: Sürdürülebilirlik hedeflerine ulaşma çabası, yeni teknolojilerin, süreçlerin ve iş modellerinin geliştirilmesini teşvik ederek inovasyonu ve verimliliği artırır.
• İtibar ve Marka Değeri: Güçlü sürdürülebilirlik performansı, paydaşlar nezdinde güvenilirlik ve olumlu bir marka imajı oluşturarak rekabet avantajı sağlar.
• Yatırımcı İlişkileri: ESG odaklı yatırımcılar için çekici hale gelir, finansmana erişimi kolaylaştırır ve yatırımcı ilişkilerini güçlendirir.
• Yasal Uyumluluk: Mevcut ve gelecekteki yasal düzenlemelere uyumu kolaylaştırır, cezai yaptırımlardan kaçınmaya yardımcı olur.
• Çalışan Motivasyonu ve Bağlılığı: Çalışanların şirketin çevresel ve sosyal sorumluluklarına katkıda bulunması, motivasyonlarını ve kuruma bağlılıklarını artırır.
• Paydaş İlişkilerinin Gelişimi: Müşteriler, tedarikçiler, yerel topluluklar ve diğer paydaşlarla daha güçlü ve şeffaf ilişkiler kurulmasını sağlar.

2025 ve Sonrası Beklentiler:

2025 sonrası dönemde, sürdürülebilirlik KPI'larının sadece çevresel ve sosyal etkileri değil, aynı zamanda bu etkilerin şirketin finansal performansı üzerindeki bütünsel etkilerini de daha derinlemesine yansıtması beklenmektedir. Bu, şirketlerin uzun vadeli değer yaratma kapasitelerini artıracaktır.