Batman Islatma/Islak Söküm Yöntemi: Asbest Sökümünde Güvenli ve Etkin Çözüm

Türkiye'nin önde gelen İş Sağlığı ve Güvenliği (İSG) uzmanları olarak, asbestli malzemelerin sökümünde en güvenli ve çevreci yöntemlerden biri olan ıslatma/ıslak söküm yöntemi hakkında 2025 yılı itibarıyla en güncel bilgileri sizlerle paylaşmaktan memnuniyet duyarız. Asbestin solunum yoluyla vücuda alınmasıyla ortaya çıkan ciddi sağlık sorunları, bu tehlikeli liflerin kontrollü bir şekilde bertaraf edilmesini zorunlu kılmaktadır. Özellikle 2025 ve sonrası dönemde, yasal düzenlemeler ve uluslararası standartlar gereği asbest söküm işlemlerinde hassasiyet artmıştır. Islatma yöntemi, asbest liflerinin havaya karışmasını engelleyerek hem çalışanların hem de çevrenin sağlığını koruyan, ISO 45001:2018 standardına uygunluğu destekleyen etkin bir tekniktir. Bu rehber, ıslatma/ıslak söküm yönteminin detaylarını, yasal gerekliliklerini, uygulama süreçlerini ve sunduğu avantajları kapsamlı bir şekilde ele alacaktır. Hedef kitlemiz, asbest söküm projeleri yürüten firmalar, proje yöneticileri, iş güvenliği uzmanları ve asbestli yapıların bulunduğu alanlarda çalışan tüm profesyonellerdir.

Islatma/Islak Söküm Yöntemi Nedir?

Islatma/ıslak söküm yöntemi, asbestli malzemelerin sökümü sırasında liflerin havaya dağılmasını önlemek amacıyla uygulanan, su veya uygun kimyasal maddelerle malzemelerin ıslatılması prensibine dayanan bir yöntemdir. Bu teknik, asbest liflerinin topaklanarak daha ağır hale gelmesini sağlar ve bu sayede söküm sırasında solunum yoluyla maruziyeti minimuma indirir. 2025 yılı itibarıyla, bu yöntemin kullanımı, asbestin sağlık üzerindeki bilinen tehlikeleri ve uluslararası kabul görmüş en iyi uygulamalar ışığında giderek daha fazla önem kazanmaktadır. Islatma işlemi, asbestli yapı elemanlarının (örneğin, çatı kaplamaları, boru izolasyonları, tavan karoları vb.) sökülmeden hemen önce veya söküm esnasında sürekli olarak su püskürtülerek veya doyurularak gerçekleştirilir. Bu yöntem, özellikle yüksek konsantrasyonda asbest içeren malzemelerde ve hassas alanlarda tercih edilmektedir.

Islatma/Islak Söküm Yöntemi Nasıl Çalışır?

Islatma/ıslak söküm yönteminin temel amacı, asbest liflerinin serbest kalmasını engellemektir. Bu süreç, titiz bir planlama ve uygulama gerektirir:

• Hazırlık Aşaması: Söküm yapılacak alan, özel olarak tasarlanmış bariyerlerle tamamen izole edilir. Çalışanların giyeceği özel koruyucu giysiler, maskeler ve diğer kişisel koruyucu donanımlar (KKD) belirlenir. Alanın havalandırma sistemleri kapatılır veya özel filtreler takılarak dışarıya asbest liflerinin yayılması önlenir.
• Islatma İşlemi: Asbestli malzemeler, söküm işlemine başlamadan önce veya söküm sırasında sürekli olarak su veya asbest liflerini aglomere eden (birbirine yapıştıran) özel kimyasallarla (örneğin, yüzey aktif maddeler içeren su bazlı çözeltiler) ıslatılır. Su, genellikle düşük basınçlı püskürtme sistemleri aracılığıyla uygulanır. Bu, liflerin havaya kalkmasını engeller ve zemine çökmesini sağlar. 2025 itibarıyla, kullanılan kimyasalların çevreye ve insan sağlığına zararsız olması kritik bir öneme sahiptir.
• Söküm İşlemi: Malzemeler, ıslak haldeyken dikkatlice sökülür. Kesme, kırma gibi toz oluşturan işlemlerden mümkün olduğunca kaçınılır. Parçalar, özel olarak tasarlanmış, çift katmanlı ve sızdırmaz asbest torbalarına veya konteynerlerine yerleştirilir.
• Temizlik ve Alanın Kapatılması: Söküm tamamlandıktan sonra, çalışma alanı detaylı bir şekilde vakumlanır (HEPA filtreli özel vakumlar kullanılır) ve tüm yüzeyler silinerek temizlenir. Alanın asbestten arındırıldığına dair yapılan testler pozitif sonuç verirse, bariyerler kaldırılır ve alan kullanıma açılır.

2025 Güncel Bilgiler ve Öneriler:

• Süreç Takibi: Tüm ıslatma ve söküm işlemleri, İSG uzmanları tarafından sürekli olarak denetlenmeli ve kayıt altına alınmalıdır.
• Malzeme Seçimi: Kullanılan püskürtme ekipmanlarının ve kimyasalların (gerekiyorsa) güncel standartlara uygunluğu sağlanmalıdır.
• Eğitim: Asbest sökümünde görev alan tüm personelin, ıslatma yöntemi dahil olmak üzere, güncel eğitimleri almış olması zorunludur.

Yasal Zorunluluklar ve Mevzuat

Türkiye'de asbest söküm işlemleri, 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ve ilgili yönetmelikler çerçevesinde sıkı bir şekilde düzenlenmiştir. 2025 itibarıyla bu düzenlemeler, asbestin tehlikelerine karşı daha koruyucu hale gelmiştir. Başlıca yasal dayanaklar şunlardır:

• 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu: İşverenlerin, çalışanların sağlığını ve güvenliğini sağlamakla yükümlü olduğunu belirtir. Asbest gibi tehlikeli maddelerle çalışmalarda özel önlemler alınmasını zorunlu kılar.
• Asbestle Çalışmalarda Sağlık ve Güvenlik Önlemleri Hakkında Yönetmelik: Asbestli malzemelerin tespiti, sökümü, bertarafı ve bu süreçlerde alınması gereken tedbirleri detaylandırır. Islatma yönteminin kullanılması, bu yönetmelikte belirtilen risk azaltma prensipleriyle uyumludur.
• Çevre Mevzuatı: Asbestli atıkların bertarafı, ilgili çevre mevzuatına uygun olarak gerçekleştirilmelidir.
• ISO 45001:2018 İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetim Sistemi: Bu standart, kuruluşların iş sağlığı ve güvenliği performanslarını iyileştirmeleri için bir çerçeve sunar. Islatma yöntemi gibi kontrollü söküm tekniklerinin uygulanması, ISO 45001 gerekliliklerinin bir parçasıdır.

2025 Yılında Dikkat Edilmesi Gerekenler:

• Asbest Söküm Uzmanlığı Yetki Belgesi: Asbest söküm işlerini yürüten firmaların ve bu işlerde görev alan personelin ilgili bakanlık tarafından verilen yetki belgelerine sahip olması zorunludur.
• Risk Değerlendirmesi: Her asbest söküm projesi öncesinde detaylı bir risk değerlendirmesi yapılmalı ve ıslatma yöntemi gibi en uygun kontrol önlemleri belirlenmelidir.
• İzleme ve Denetim: Söküm işlemleri sırasında hava kirliliği izlemesi ve gerekli sağlık gözetimleri yapılmalıdır. Denetimler, yetkili kurumlar tarafından düzenli olarak gerçekleştirilir.

Kimler İçin Gereklidir?

Islatma/ıslak söküm yöntemi, özellikle aşağıdaki durumlarda ve kişiler için gereklidir:

• Asbestli Yapıların Bulunduğu Alanlar: Eski binalar, sanayi tesisleri, okullar, hastaneler ve diğer kamu binalarında asbestli malzemelerin bulunduğu durumlarda.
• Yüksek Riskli Söküm İşlemleri: Özellikle büyük ölçekli asbest söküm projelerinde, havalandırmanın zor olduğu veya asbest liflerinin yoğun olduğu alanlarda.
• Çalışan Sağlığını Önceliklendiren Firmalar: İş sağlığı ve güvenliği konusunda yüksek standartlara sahip olan, çalışanlarının sağlığını en üst düzeyde korumayı hedefleyen işverenler.
• Çevresel Etkiyi Azaltmak İsteyenler: Asbest liflerinin çevreye yayılmasını engellemek ve daha temiz bir söküm süreci yürütmek isteyen projeler.
• Yasal Uyumluluk Arayanlar: Mevzuata tam uyum sağlayarak asbest söküm işlemlerini gerçekleştirmek isteyen tüm ticari ve kamu kuruluşları.

Avantajları ve Faydaları

Islatma/ıslak söküm yöntemi, asbest söküm projelerinde önemli avantajlar sunar:

• Sağlık Güvenliği: Asbest liflerinin havaya karışmasını engelleyerek çalışanların ve çevredeki insanların solunum yoluyla maruziyetini önemli ölçüde azaltır. Bu, asbestle ilişkili kanser ve diğer ciddi hastalıkların riskini düşürür.
• Çevresel Koruma: Asbest liflerinin çevreye yayılmasını önleyerek kirliliği minimize eder.
• Maliyet Etkinliği: Diğer bazı gelişmiş söküm yöntemlerine kıyasla daha ekonomik olabilir, ancak bu durum projenin ölçeğine ve karmaşıklığına göre değişir.
• Uygulama Kolaylığı: Doğru ekipman ve eğitimle kolayca uygulanabilir bir yöntemdir.
• Etkinlik: Özellikle doğru uygulandığında, asbest liflerinin kontrol altına alınmasında oldukça etkilidir.
• Yasal Uyum: Birçok ülkede ve uluslararası standartlarda önerilen veya zorunlu kılınan risk azaltma yöntemleriyle uyumludur.

2025'te Öne Çıkan Faydalar:

• Artan denetimler ve yasal yaptırımlar göz önüne alındığında, ıslatma yöntemi yasal uyumluluğu sağlamanın en güvenilir yollarından biridir.
• Teknolojik gelişmelerle birlikte, kullanılan püskürtme sistemleri ve yardımcı kimyasalların etkinliği artmıştır.