Bingöl Asbestli Çimento Eternit Söküm Denetimi: 2025 Güncel Rehber

Türkiye'nin önde gelen İş Sağlığı ve Güvenliği (İSG) uzmanı olarak, asbestli çimento eternit malzemelerinin söküm denetimi konusunda 2025 yılı itibarıyla güncel ve kapsamlı bir rehber sunmaktan memnuniyet duyarız. Asbestin insan sağlığı üzerindeki tehlikeli etkileri göz önüne alındığında, bu malzemelerin güvenli bir şekilde sökülmesi ve bertaraf edilmesi hayati önem taşımaktadır. Özellikle eski yapıların renovasyonunda veya yıkımında sıkça karşılaşılan asbestli çimento eternit (genellikle çatı kaplamalarında kullanılan levhalar) ile ilgili süreçler, 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu, ilgili yönetmelikler ve uluslararası ISO 45001:2018 standardı çerçevesinde titizlikle yürütülmelidir. Bu içerik, hedef kitlemiz olan yapı sahipleri, proje yöneticileri, müteahhitler ve İSG profesyonelleri için asbestli çimento eternit söküm denetiminin ne olduğunu, neden gerekli olduğunu, yasal çerçevesini ve uygulama adımlarını detaylı bir şekilde ele alacaktır. 2025 yılı itibarıyla güncellenen mevzuat ve en iyi uygulamalar ışığında, riskleri minimize etmek ve güvenli bir çalışma ortamı sağlamak temel amacımızdır.

Asbestli Çimento Eternit Nedir?

Asbestli çimento eternit, çimento ve asbest liflerinin birleştirilmesiyle üretilen kompozit bir malzemedir. Tarihsel olarak dayanıklılığı, ateşe karşı direnci ve maliyet etkinliği nedeniyle yaygın olarak kullanılmıştır. Özellikle 1990'lı yılların sonlarına kadar Türkiye'de çatı kaplamalarında, cephe kaplamalarında ve çeşitli yapı elemanlarında sıkça görülmüştür. Ancak, asbest liflerinin solunması durumunda akciğer kanseri, mezotelyoma ve asbestoz gibi ciddi ve ölümcül hastalıklara yol açtığı bilimsel olarak kanıtlanmıştır. Bu nedenle, Türkiye dahil birçok ülkede asbestin kullanımı ve üretimi yasaklanmıştır. 2025 yılı itibarıyla, mevcut yapı stokunda bulunan asbestli çimento eternit malzemelerinin tespiti, yönetimi ve güvenli bir şekilde sökülüp bertaraf edilmesi büyük önem taşımaktadır. Bu malzeme, genellikle gri renkte, sert ve levha formunda karşımıza çıkar. Zamanla yıpranması veya hasar görmesi durumunda, içerisindeki asbest lifleri havaya karışarak solunum yoluyla vücuda girebilir.

Asbestli Çimento Eternit Söküm Denetimi Nasıl Yapılır?

Asbestli çimento eternit söküm denetimi, riskli malzemelerin güvenli bir şekilde ortamdan uzaklaştırılmasını sağlamak amacıyla gerçekleştirilen kapsamlı bir süreçtir. Bu süreç, deneyimli ve yetkin İSG profesyonelleri tarafından yürütülür ve ISO 45001:2018 standardı ile uyumlu olarak aşağıdaki adımları içerir:

• Risk Değerlendirmesi ve Planlama: Söküm yapılacak alandaki asbestli malzeme miktarı, türü ve konumu belirlenir. Detaylı bir risk değerlendirmesi yapılır ve söküm işlemi için güvenli çalışma planı oluşturulur. Bu plan, kullanılacak ekipmanları, kişisel koruyucu donanımları, izolasyon yöntemlerini ve acil durum prosedürlerini kapsar.
• İzolasyon ve Havalandırma: Söküm yapılacak alan, diğer yaşam alanlarından ve dış ortamdan tamamen izole edilir. Negatif basınç oluşturularak asbest liflerinin ortama yayılması engellenir. Özel filtreli havalandırma sistemleri kullanılır.
• Kişisel Koruyucu Donanım (KKD) Kullanımı: Söküm ekibi, tam teşekküllü solunum maskeleri (HEPA filtreli), koruyucu tulumlar, eldivenler ve gözlükler gibi uygun KKD'leri kullanmak zorundadır.
• Söküm İşlemi: Asbestli malzemeler, liflerin havaya karışmasını en aza indirecek özel yöntemlerle (örneğin, ıslatma teknikleri) dikkatlice sökülür. Kırılma, parçalanma gibi riskler minimize edilir.
• Ambalajlama ve Nakliye: Sökülen asbestli atıklar, özel olarak tasarlanmış, sızdırmaz ve uygun şekilde etiketlenmiş torbalara veya konteynerlere yerleştirilir. Bu ambalajlar, uluslararası tehlikeli madde taşıma yönetmeliklerine uygun olmalıdır. Nakliye, yetkili ve lisanslı firmalar tarafından gerçekleştirilir.
• Bertaraf: Asbestli atıklar, sadece lisanslı ve özel olarak tasarlanmış bertaraf tesislerine gönderilir. Bu tesislerde, asbestin çevreye ve insan sağlığına zarar vermeyecek şekilde güvenli bir şekilde depolanması veya işlenmesi sağlanır.
• Çevre ve Alan Temizliği: Söküm ve nakliye işlemleri tamamlandıktan sonra, çalışma alanı özel temizlik ekipmanları ve yöntemleriyle dezenfekte edilir. Ardından, hava kalitesi testleri yapılarak alanın güvenli olduğu teyit edilir.

Yasal Zorunluluklar ve Mevzuat (2025 Güncel)

Asbestli çimento eternit gibi asbestli malzemelerin sökümünde uyulması gereken yasal düzenlemeler, işçi sağlığını ve çevreyi korumayı amaçlar. 2025 yılı itibarıyla yürürlükte olan başlıca yasal zorunluluklar şunlardır:

• 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu: İşverenlerin, çalışanların sağlığını ve güvenliğini sağlamakla yükümlü olduğunu belirtir. Asbestle çalışma gibi tehlikeli işlerde özel önlemler alınmasını zorunlu kılar.
• Asbestle Çalışmalarda Sağlık ve Güvenlik Önlemleri Hakkında Yönetmelik: Bu yönetmelik, asbestli malzemelerin tespiti, sökümü, bertarafı ve bu işlemleri yapacak firmaların yetkinliği gibi konularda detaylı hükümler içerir. Asbestli yapıların envanterinin çıkarılması, söküm projelerinin onaylatılması ve yetkili firmalarla çalışılması zorunludur.
• Çevre Kanunu ve İlgili Yönetmelikler: Asbestli atıkların çevreye zarar vermeyecek şekilde bertaraf edilmesini düzenler. Tehlikeli atıkların yönetimi ve taşınması konusunda sıkı kurallar mevcuttur.
• ISO 45001:2018 İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetim Sistemi: Bu uluslararası standart, kuruluşların asbest gibi tehlikeli maddelerle ilgili riskleri yönetmelerine yardımcı olur. Risk değerlendirmesi, kontrol önlemleri, eğitim ve denetim süreçlerini kapsar.

Yasal Uyum İçin Dikkat Edilmesi Gerekenler (2025):

Kimler İçin Gereklidir?

Asbestli çimento eternit söküm denetimi hizmetleri, aşağıdaki kişi ve kurumlar için zorunlu ve gereklidir:

• Kamu ve Özel Sektör Yapı Sahipleri: Özellikle eski kamu binaları, okullar, hastaneler, fabrikalar ve konut siteleri gibi eski yapıların yıkım, tadilat veya renovasyon projelerinde.
• Müteahhitler ve İnşaat Firmaları: Yıkım veya tadilat projelerinde asbestli malzemelerle karşılaşma ihtimali olan tüm inşaat firmaları.
• Proje Yöneticileri ve Müşavirler: Projelerin İSG ve çevresel uyumluluk süreçlerini yöneten profesyoneller.
• Gayrimenkul Yatırımcıları: Satın alınacak veya geliştirilecek eski gayrimenkullerde olası asbest riskini yönetmek isteyen yatırımcılar.
• Belediyeler ve Kamu Kurumları: Kendi sorumluluklarındaki eski yapıların güvenli bir şekilde yönetilmesini sağlamak isteyen kurumlar.

Avantajları ve Faydaları

Asbestli çimento eternit söküm denetim hizmetlerinin alınması, birçok açıdan önemli avantajlar ve faydalar sağlar:

• Sağlık Güvenliği: En önemli faydası, çalışanların ve halkın asbest liflerine maruz kalmasını engelleyerek ciddi sağlık sorunlarının önüne geçilmesidir.
• Yasal Uyumluluk: Mevzuata uygun hareket edildiği için olası para cezaları, yasal yaptırımlar ve itibar kaybı riski ortadan kalkar.
• Çevresel Koruma: Asbestli atıkların çevreye zarar vermeden bertaraf edilmesi sağlanır.
• Maliyet Kontrolü: Denetimsiz ve hatalı işlemlerin yol açabileceği ek maliyetler (örneğin, kirlilik temizleme masrafları, tazminatlar) önlenir.
• Profesyonel Uzmanlık: Alanında uzman İSG profesyonellerinin deneyimi ve bilgisi sayesinde süreçler en güvenli ve verimli şekilde yürütülür.
• İtibar ve Güvenilirlik: Projelerde İSG standartlarına önem verildiği gösterilerek kurumsal itibar güçlendirilir.