Düzce Spirometri SFT: Asbest Söküm Denetimlerinde Solunum Sağlığı Güvencesi

Türkiye'nin önde gelen İş Sağlığı ve Güvenliği (İSG) uzmanları olarak, 2025 yılı itibarıyla asbest söküm denetim hizmetlerinde Spirometri SFT (Solunum Fonksiyon Testi)nin önemini ve güncel gerekliliklerini detaylı bir şekilde ele alıyoruz. Asbest, insan sağlığı üzerinde ciddi ve uzun vadeli olumsuz etkilere sahip, kanserojen bir malzemedir. Bu nedenle, asbestli malzemelerin sökümü, taşınması ve bertarafı sırasında alınması gereken tedbirler büyük bir titizlik gerektirir. Bu süreçlerde çalışanların solunum sağlığını korumak ve olası riskleri en aza indirmek amacıyla Spirometri SFT, vazgeçilmez bir araç haline gelmiştir. 2025 yılı itibarıyla güncellenen mevzuat ve teknolojik gelişmeler ışığında, bu testin profesyonel bir şekilde uygulanması, hem yasal uyumluluk hem de işçi sağlığı açısından kritik bir öneme sahiptir. Bu rehberde, Spirometri SFT'nin ne olduğunu, nasıl yapıldığını, yasal dayanaklarını ve asbest söküm denetim hizmetlerindeki yerini en güncel bilgilerle bulacaksınız.

Spirometri SFT Nedir?

Spirometri SFT, yani Solunum Fonksiyon Testi, bireylerin akciğerlerinin çalışma kapasitesini ve hava akış hızını ölçen, invazif olmayan tıbbi bir tanı yöntemidir. Bu test ile akciğerlere alınan ve dışarı verilen hava hacimleri ile bu hava akışının hızları kaydedilir. 2025 yılı itibarıyla, bu testin asbest söküm alanında çalışan personelin maruziyet riskini değerlendirmek ve erken teşhis koymak için ne denli kritik olduğu daha da belirginleşmiştir. Spirometre adı verilen özel bir cihaz kullanılarak yapılan bu test, özellikle solunum yolu hastalıklarının (astım, KOAH, akciğer fibrozisi vb.) teşhis ve takibinde yaygın olarak kullanılmaktadır. Asbest maruziyetine bağlı olarak gelişebilecek akciğer hastalıklarının erken belirtilerini saptamak, Spirometri SFT'nin asbest söküm denetimlerindeki temel işlevlerinden biridir.

2025 Güncel Bilgiler ve Test Parametreleri:

• Zorunlu Akciğer Hacimleri: Zorlu Vital Kapasite (FVC), Zorlu Ekspiratuar Hacim (FEV1).
• Akış Hızları: FEV1/FVC oranı, Tepe Ekspiratuar Akış Hızı (PEF).
• Diğer Parametreler: İnspiratuar Rezerv Hacim (IRV), Ekspiratuar Rezerv Hacim (ERV), Rezidüel Hacim (RV) gibi ölçümler de duruma göre değerlendirilebilir.

Bu parametrelerin 2025 yılı itibarıyla güncel normlara göre yorumlanması, doğru tanı ve risk değerlendirmesi için esastır.

Spirometri SFT Nasıl Çalışır?

Spirometri SFT'nin uygulanması, eğitimli sağlık personeli tarafından gerçekleştirilen, oldukça basit ve hızlı bir işlemdir. Test öncesinde hastanın rahat bir pozisyonda oturması sağlanır. Ardından, hastaya burun klipsi takılarak ağızdan nefes alıp vermesi istenir. Testin doğru sonuç vermesi için hastadan birkaç farklı şekilde nefes alıp vermesi istenir:

1. Derin bir nefes alma: Hasta mümkün olduğunca derin bir nefes alır.
2. Hızlı ve güçlü nefes verme: Alınan nefes, en hızlı ve güçlü şekilde dışarı verilir. Bu işlem, hastadan en az 6 saniye boyunca veya akış hızı durana kadar devam etmesi istenir.
3. Tekrar derin nefes alma: Son olarak, hasta tekrar derin bir nefes alır.

Bu süreç birkaç kez tekrarlanarak en iyi sonuç elde edilmeye çalışılır. Elde edilen veriler, spirometre cihazı tarafından kaydedilir ve özel yazılımlar aracılığıyla analiz edilir. 2025'te kullanılan modern spirometreler, otomatik olarak yorumlama ve karşılaştırma yapabilme yeteneğine sahiptir.

Testin Yapılmasındaki Dikkat Edilmesi Gerekenler (2025 Güncel Yaklaşım):

• Test Öncesi Hazırlık: Testten en az 1 saat önce sigara içilmemesi, testten 30 dakika önce ağır egzersizden kaçınılması, testten 2 saat önce alkol tüketilmemesi ve doktorun belirttiği ilaçların (özellikle nefes açıcılar) kesilmesi gerekliliği hasta bilgilendirmesinde vurgulanır.
• Cihaz Kalibrasyonu: Cihazın her test öncesinde doğru şekilde kalibre edilmesi, hassas ve güvenilir sonuçlar için zorunludur.
• Hasta İşbirliği: Hastanın test prosedürünü tam olarak anlaması ve işbirliği yapması, testin başarısı için kritik öneme sahiptir.

Yasal Zorunluluklar ve Mevzuat (2025 Güncel Durum)

Türkiye'de iş sağlığı ve güvenliği alanında yürürlükte olan yasal düzenlemeler, özellikle tehlikeli maddelerle çalışmalarda çalışan sağlığının korunmasını zorunlu kılar. Asbest, 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu kapsamında tehlikeli maddeler arasında yer almakta ve bu maddelerle ilgili özel düzenlemeler mevcuttur. 2025 yılı itibarıyla, bu düzenlemeler işverenlerin çalışanlarının sağlığını koruma yükümlülüğünü daha da sıkılaştırmıştır.

Yasal Dayanaklar ve Gereklilikler:

• 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu: İşverenlerin, işyerlerinde oluşabilecek risklere karşı çalışanları koruma yükümlülüğünü belirler.
• Asbestle Çalışmalarda Sağlık ve Güvenlik Önlemleri Hakkında Yönetmelik: Bu yönetmelik, asbestle çalışacak kişilerin sağlık durumlarının belirlenmesi, periyodik sağlık muayeneleri ve bu muayenelerde yapılması gereken testler hakkında detaylı hükümler içerir. Spirometri SFT, bu yönetmelik kapsamında zorunlu tutulan temel sağlık taramalarından biridir.
• İş Hijyeni Ölçüm, Tahlil ve Denetleme Yönetmeliği: İş hijyeni ölçümlerinin ve bu ölçümler sonucunda alınacak önlemlerin çerçevesini belirler.
• ISO 45001:2018 İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetim Sistemleri: Bu uluslararası standart, risk değerlendirmesi ve önleyici faaliyetler yoluyla iş sağlığı ve güvenliği performansının sürekli iyileştirilmesini hedefler. Spirometri SFT gibi düzenli sağlık takipleri, ISO 45001 gerekliliklerinin bir parçası olarak kabul edilir.

2025 Mevzuat Güncellemeleri ve Uygulamalar:

2025 yılı itibarıyla, asbest söküm projelerinde görev alacak tüm personelin işe başlamadan önce ve belirli periyotlarla Spirometri SFT'ye tabi tutulması zorunludur. Bu testlerin yetkili laboratuvarlar ve hekimler tarafından yapılması ve sonuçlarının kayıt altına alınması gerekmektedir. Mevzuat, özellikle asbest maruziyetine bağlı olarak gelişebilecek mezotelyoma, akciğer kanseri ve asbestoz gibi ciddi hastalıkların erken teşhisi için bu testlerin önemini vurgulamaktadır.

Kimler İçin Gereklidir?

Spirometri SFT, özellikle asbestle temas riski bulunan tüm çalışanlar için zorunlu bir testtir. Bu kategoriye giren başlıca gruplar şunlardır:

• Asbest Söküm Personeli: Asbestli yapıların, gemilerin, tesislerin söküm, yıkım ve tadilat işlemlerini gerçekleştiren tüm işçiler.
• Asbest Maruziyeti Riski Taşıyan Diğer Çalışanlar: Asbestli malzemelerin bulunduğu ortamlarda bakım, onarım, temizlik veya denetim gibi görevleri yürüten personel.
• Asbest Söküm Denetimcileri ve İSG Uzmanları: Asbest söküm projelerinin güvenliğini denetleyen, saha çalışmalarını izleyen ve iş sağlığı ve güvenliği önlemlerini koordine eden profesyoneller.
• Asbestli Malzemelerin Bertarafı ile Uğraşanlar: Asbestli atıkların toplanması, taşınması ve bertaraf edilmesi süreçlerinde görev alan personel.
• Periyodik Kontrol Gerektiren İşçiler: Asbest maruziyetine bağlı olası sağlık sorunlarının takibi için düzenli olarak sağlık taramasına tabi tutulması gereken tüm çalışanlar.

2025'te Genişleyen Kapsam:

Güncel mevzuat ve risk değerlendirmeleri doğrultusunda, sadece doğrudan söküm yapanlar değil, aynı zamanda dolaylı olarak asbest tozuna maruz kalma potansiyeli olan tüm çalışanların da bu testlere tabi tutulması gerektiği anlayışı yaygınlaşmaktadır. Bu, işverenin daha proaktif bir yaklaşım sergilemesini ve tüm çalışma ortamında üst düzey bir koruma sağlamasını hedefler.

Avantajları ve Faydaları

Spirometri SFT'nin asbest söküm denetim hizmetleri kapsamında uygulanmasının birçok önemli avantajı ve faydası bulunmaktadır. Bu faydalar hem çalışanların sağlığını korumaya yönelik olup hem de işverenlerin yasal uyumluluklarını sağlamalarına yardımcı olur.

Çalışanlar İçin Avantajlar:

• Erken Teşhis ve Tedavi: Asbest maruziyetine bağlı akciğer hastalıkları (asbestoz, akciğer kanseri, mezotelyoma) genellikle uzun yıllar sonra ortaya çıkar. Spirometri SFT, bu hastalıkların erken belirtilerini saptayarak zamanında müdahale imkanı sunar ve tedavinin başarısını artırır.
• Sağlık Takibi: Çalışanların solunum fonksiyonlarındaki olası bozulmaların düzenli olarak takip edilmesini sağlar.
• Bilgilendirme ve Farkındalık: Test sonuçları, çalışanların kendi sağlık durumları hakkında bilgi sahibi olmalarını ve gerekli önlemleri almaları konusunda bilinçlenmelerini sağlar.

İşverenler İçin Avantajlar:

• Yasal Uyumluluk: 6331 Sayılı Kanun ve ilgili yönetmeliklere uygun hareket edilmesini sağlayarak olası yasal yaptırımlardan korunmayı mümkün kılar.
• Risk Yönetimi: İşyerindeki asbest maruziyetinin potansiyel sağlık etkilerini yönetmeye yardımcı olur. Riskli çalışanların belirlenmesi ve gerekli koruyucu önlemlerin alınması için veri sağlar.
• İş Gücü Kaybının Önlenmesi: Çalışan sağlığının korunması, iş kazaları ve meslek hastalıkları nedeniyle oluşabilecek iş gücü kayıplarını azaltır.
• İtibar ve Kurumsal Sorumluluk: Çalışan sağlığına verdiği önem, şirketin itibarını artırır ve kurumsal sosyal sorumluluk anlayışını pekiştirir.
• Daha Güvenli Çalışma Ortamı: Düzenli sağlık taramaları, genel iş sağlığı ve güvenliği kültürünü güçlendirerek daha güvenli bir çalışma ortamı oluşturulmasına katkıda bulunur.