Sakarya Sarj Malzeme, Toner, Drum ve Fuser: Baskı Fotokopi Yazıcılarında İş Sağlığı ve Güvenliği (2025 Rehberi)

Günümüz iş dünyasında baskı ve fotokopi cihazları, operasyonel süreçlerin vazgeçilmez bir parçasıdır. Ancak bu cihazların kalbinde yer alan sarj malzeme, toner, drum ve fuser gibi kritik bileşenler, doğru yönetilmediğinde hem cihazların verimliliğini düşürebilir hem de çalışan sağlığı ve güvenliği açısından önemli riskler barındırabilir. Özellikle 2025 yılı itibarıyla değişen ve gelişen iş sağlığı ve güvenliği standartları çerçevesinde, bu unsurların doğru anlaşılması, bakımı ve kullanımı hayati önem taşımaktadır. Bu rehber, baskı fotokopi yazıcılarında kullanılan sarj malzeme, toner, drum ve fuser'ın ne olduğunu, nasıl çalıştığını, yasal zorunluluklarını ve en güncel iş sağlığı ve güvenliği uygulamalarını 2025 perspektifiyle detaylandırmaktadır. Amacımız, işletmelerin hem yasal uyumluluğunu sağlamalarına hem de çalışanları için güvenli bir çalışma ortamı oluşturmalarına destek olmaktır.

Bu içerik, baskı ve fotokopi cihazlarıyla doğrudan veya dolaylı olarak ilgilenen tüm işletme sahipleri, İSG profesyonelleri, satın alma yöneticileri ve teknik servis personeli için hazırlanmıştır. 2025 ve sonrası için güncel bilgilerle donatılmış bu rehber, sarj malzeme, toner, drum ve fuser'ın iş sağlığı ve güvenliği (İSG) açısından taşıdığı önemi vurgulayarak, riskleri minimize etmenin yollarını sunmaktadır. İş süreçlerinizin kesintisiz ve güvenli devam etmesi için bu kritik bileşenlere dair derinlemesine bilgi edinmek artık bir zorunluluktur.

Sarj Malzeme, Toner, Drum ve Fuser Nedir?

Baskı ve fotokopi cihazlarının temel çalışma prensipleri, elektrostatik yükler ve kimyasal tozların (toner) bir araya gelerek kağıt üzerine görüntü aktarmasına dayanır. Bu süreçte kilit rol oynayan sarj malzeme, toner, drum ve fuser, cihazların verimli çalışmasını sağlayan anahtar bileşenlerdir. 2025 yılı itibarıyla bu bileşenlerin teknolojik gelişimleri ve üretim standartlarındaki güncellemeler, hem performans hem de güvenlik açısından yeni yaklaşımlar gerektirmektedir.

Sarj Malzeme (Charging Roller/Corona Wire): Drum yüzeyini, toner partiküllerinin yapışmasını sağlayacak şekilde elektrostatik olarak yükleyen parçadır. Bu yükleme işlemi, baskının netliğini ve kalitesini doğrudan etkiler. Sarj malzemesinin temizliği ve doğru çalışması, tonerin eşit dağılımı için kritiktir. 2025'te daha gelişmiş, ozon emisyonu düşük ve uzun ömürlü sarj malzemeleri yaygınlaşmaktadır.

Toner: Baskı ve fotokopi makinelerinde kullanılan, ince taneli, kuru bir toz boyadır. Toner, genellikle polimer reçine, pigment ve manyetik çekirdek gibi maddelerden oluşur. Elektrostatik olarak yüklenen drum üzerindeki görüntüye yapışan toner partikülleri, daha sonra ısı ve basınç yardımıyla kağıda aktarılır. 2025 itibarıyla çevre dostu, düşük zararlı madde içeriğine sahip ve geri dönüştürülebilir toner formülasyonları ön plana çıkmaktadır.

Drum (Photoreceptor Drum): Baskı işleminin kalbidir. Işığa duyarlı bir yüzeye sahip olan drum, sarj malzemesi tarafından yüklenir ve lazer veya LED ışık kaynağı ile üzerine baskı yapılacak görüntünün deseni oluşturulur. Bu desene uygun olarak toner partikülleri drum yüzeyine yapışır. Drum'un yüzey kalitesi ve hassasiyeti, baskı kalitesini belirler. 2025'te daha dayanıklı, aşınmaya dirençli ve yüksek çözünürlüklü baskılar sunabilen drum teknolojileri geliştirilmektedir.

Fuser (Isıtıcı Ünite): Tonerin kağıt üzerine kalıcı olarak yapışmasını sağlayan ünitedir. Fuser, genellikle ısıtıcı bir silindir ve baskı silindirinden oluşur. Bu iki silindir arasından geçen kağıt, üzerindeki toner ile birlikte yüksek ısıya ve basınca maruz kalarak toner erir ve kağıda nüfuz eder. Fuser'ın doğru sıcaklıkta ve basınçta çalışması, baskının dağılmamasını ve kalıcı olmasını sağlar. 2025'te enerji verimliliği yüksek, daha hızlı ısınan ve düşük sıcaklıkta etkin fuser sistemleri kullanılmaktadır.

2025 Güncel Durum ve İnovasyonlar:

• Daha Az Ozon ve Uçucu Organik Bileşik (VOC) Emisyonu: Yeni nesil sarj malzemeleri ve tonerler, çalışan sağlığı için risk oluşturan ozon ve VOC emisyonlarını minimize edecek şekilde tasarlanmaktadır.
• Gelişmiş Toner Teknolojileri: Nanoteknoloji tabanlı tonerler, daha az toz salınımı ve daha keskin baskı kalitesi sunmaktadır.
• Enerji Verimliliği: Fuser üniteleri, daha az enerji tüketerek hem maliyetleri düşürmekte hem de çevresel etkiyi azaltmaktadır.
• Akıllı Bakım Sistemleri: Cihazlar, sarj malzeme, toner, drum ve fuser'ın ömrünü takip ederek bakım zamanını önceden bildiren akıllı sistemlerle donatılmaktadır.

Sarj Malzeme, Toner, Drum ve Fuser Nasıl Çalışır?

Baskı ve fotokopi makinelerinin temel işleyişi, elektrostatik prensiplere dayanır ve sarj malzeme, toner, drum ile fuser bu süreçte birbirini tamamlayan bir döngü içinde çalışır. Bu bileşenlerin 2025 yılındaki güncel çalışma prensipleri, daha verimli ve güvenli baskı sonuçları elde etmek üzerine odaklanmıştır.

Çalışma Adımları (2025 Güncel Yaklaşım):

1. Drum Yükleme: Baskı veya fotokopi işlemi başlatıldığında, sarj malzemesi (örneğin bir şarj silindiri veya korona teli) drum yüzeyini homojen bir negatif veya pozitif elektrostatik yükle yükler. Bu yük, toner partiküllerinin yapışacağı bir temel oluşturur. 2025'te kullanılan sarj malzemeleri, daha az ozon yayarak ortam havasını temiz tutar.
2. Görüntü Oluşturma (Pozlama): Lazer veya LED ışık demeti, drum yüzeyindeki yüklenmiş alanı, baskı yapılacak alana göre seçici olarak boşaltır veya yükler. Bu, baskı verisine karşılık gelen bir elektrostatik görüntü deseni oluşturur.
3. Toner Transferi: Toner haznesinden gelen toner partikülleri, drum üzerindeki yüklü alanlara (görüntü desenine) çekilir ve yapışır. Yüklenmemiş alanlardaki tonerler ise drum'da kalır. 2025'te kullanılan tonerler, daha ince taneli olup, sadece görüntü alanına hassas bir şekilde yapışarak daha net baskılar sağlar ve tozuma riskini azaltır.
4. Kağıda Transfer: Tonerle kaplı drum, kağıtla temas ettiğinde, kağıt drum'a göre ters bir yükle yüklenir. Bu sayede drum'daki toner partikülleri kağıda çekilir. Bu transfer işlemi, özel bir transfer silindiri aracılığıyla da gerçekleşebilir.
5. Fuser Ünitesinde Sabitleme: Toner partikülleriyle kaplı kağıt, fuser ünitesine girer. Fuser'ın ısıtıcı silindiri ve baskı silindiri, kağıdı yüksek sıcaklık (genellikle 180-200°C) ve basınç altında sıkıştırır. Bu işlem sırasında toner erir, kağıt liflerine nüfuz eder ve soğuduktan sonra kalıcı bir baskı oluşturur. 2025'te enerji tasarruflu fuserlar, daha düşük sıcaklıklarda da etkili olabilmekte ve ısınma sürelerini kısaltmaktadır.
6. Temizleme: Drum yüzeyindeki kalan toner partikülleri ve elektrostatik yük, bir temizleme bıçağı (wiper blade) ve boşaltma parçası (discharge lamp) yardımıyla temizlenerek bir sonraki baskı döngüsü için hazırlanır.

2025 Yılı Teknik Detaylar ve İnovasyonlar:

• Daha Hassas Lazer/LED Teknolojileri: Görüntü oluşturma aşamasında kullanılan ışık kaynakları, daha yüksek çözünürlük ve daha ince detaylar için geliştirilmiştir.
• Manyetik Fırçalı Sarj Silindirleri: Bazı modellerde korona teller yerine, daha az ozon üreten ve daha homojen yükleme sağlayan manyetik fırçalı sarj silindirleri tercih edilmektedir.
• Çevre Dostu Toner Formülasyonları: Bitkisel yağ bazlı veya geri dönüştürülmüş polimerlerden üretilen tonerler, insan sağlığı ve çevre için daha az zararlıdır.
• Akıllı Fuser Kontrol Sistemleri: Fuser üniteleri, ortam sıcaklığına ve kağıt tipine göre kendini ayarlayarak optimum sabitleme koşullarını sağlar ve enerji tüketimini minimize eder.

Yasal Zorunluluklar ve Mevzuat (2025 Güncel Durum)

Türkiye'de iş sağlığı ve güvenliği alanında faaliyet gösteren işletmeler, 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ve ilgili yönetmelikler çerçevesinde, baskı ve fotokopi cihazlarının kullanımından kaynaklanabilecek riskleri yönetmekle yükümlüdür. 2025 yılı itibarıyla bu mevzuatın güncel yorumları ve uygulamaları, özellikle kimyasal maddelere maruziyet, ergonomik riskler ve cihaz bakımı konularında daha detaylı hükümler getirmektedir.

Temel Yasal Dayanaklar ve 2025 Uygulamaları:

• 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu: İşverenlerin, çalışanların sağlığını ve güvenliğini sağlamak için gerekli her türlü önlemi alma yükümlülüğünü belirler. Bu kapsamda, baskı cihazlarından yayılan kimyasalların (ozon, VOC'ler), tozların ve yüksek sıcaklıkların risk değerlendirmesi yapılarak kontrol altına alınması gerekmektedir.
• Kimyasal Maddelerle Çalışmalarda Sağlık ve Güvenlik Önlemleri Hakkında Yönetmelik: Toner tozları ve cihazların çalışması sırasında ortaya çıkan kimyasal buharlar (örneğin ozon), bu yönetmelik kapsamında değerlendirilir. İşverenler, bu maddelerin maruziyet sınır değerlerini aşmaması için gerekli havalandırma sistemlerini kurmalı, kişisel koruyucu donanımları (KKD) sağlamalı ve düzenli ölçümler yaptırmalıdır. 2025'te, bu yönetmelik, özellikle nano partikül içeren tonerler gibi yeni nesil kimyasallar için ek risk değerlendirmeleri gerektirebilir.
• İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği: Baskı ve fotokopi cihazları, bu yönetmelik kapsamında periyodik bakım ve kontrolü yapılması gereken iş ekipmanları arasındadır. Cihazların güvenli bir şekilde çalışmasını sağlamak için düzenli bakımlarının yapılması, sarj malzeme, toner, drum ve fuser gibi kritik parçaların değişim zamanlarının takip edilmesi yasal bir zorunluluktur. 2025'te, bu kontrollerin dijital kayıtlarının tutulması ve İSG yazılımlarıyla entegre edilmesi yaygınlaşmaktadır.
• Risk Değerlendirmesi: İşverenler, işyerindeki tüm riskleri belirlemek, analiz etmek ve kontrol altına almakla yükümlüdür. Baskı cihazlarının bulunduğu alanlarda, toner tozuna maruziyet, ozon gazı solunumu, yüksek sıcaklık riskleri ve ergonomik sorunlar (ağır toner kutularını taşıma, cihazlara erişim) gibi riskler detaylı bir şekilde değerlendirilmelidir. 2025'te risk değerlendirmeleri, güncel teknolojik gelişmeler ve yeni kimyasal maddeler dikkate alınarak periyodik olarak güncellenmelidir.
• ISO 45001:2018 (İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetim Sistemi): İşletmelerin gönüllü olarak uygulayabileceği bu uluslararası standart, iş sağlığı ve güvenliği yönetim sistemlerinin kurulması ve iyileştirilmesi için bir çerçeve sunar. ISO 45001, baskı cihazlarından kaynaklanan risklerin sistematik olarak yönetilmesini, yasal gerekliliklere uyumun sağlanmasını ve sürekli iyileştirme prensiplerinin uygulanmasını teşvik eder. 2025'te ISO 45001 belgesine sahip işletmeler, dijitalleşen denetim süreçleriyle daha etkin bir uyum göstermektedir.
• 2025 Güncel Mevzuat Gelişmeleri: Yeni kimyasal risklere (örneğin nano partikül tonerler) yönelik ek düzenlemeler, daha sıkı emisyon standartları ve dijital iş sağlığı kayıtlarının zorunluluğu gibi konular 2025'te gündeme gelebilir. İşletmelerin bu güncellemeleri yakından takip etmesi büyük önem taşımaktadır.

Sarj Malzeme, Toner, Drum ve Fuser Kimler İçin Gereklidir?

Baskı ve fotokopi cihazlarında kullanılan sarj malzeme, toner, drum ve fuser gibi bileşenlerin doğru anlaşılması ve yönetilmesi, iş sağlığı ve güvenliği açısından belirli bir kitle için doğrudan bir gereklilik teşkil ederken, genel olarak tüm işyerleri için dolaylı bir öneme sahiptir. 2025 yılı itibarıyla bu gerekliliğin kapsamı, teknolojik değişimler ve mevzuat güncellemeleriyle daha da genişlemiştir.

Doğrudan Sorumlu ve İlgili Taraflar (2025 Perspektifi):

• İşletme Sahipleri ve Üst Yönetim: İş sağlığı ve güvenliği ile ilgili tüm yasal yükümlülüklerden birincil derecede sorumludurlar. Bu nedenle, baskı cihazlarından kaynaklanan risklerin farkında olmalı ve gerekli önlemlerin alınması için kaynak ayırmalıdırlar.
• İş Sağlığı ve Güvenliği Profesyonelleri (İSG Uzmanları ve İşyeri Hekimleri): Risk değerlendirmelerini yapmak, uygun kontrol önlemlerini belirlemek, çalışanları bilinçlendirmek ve mevzuata uyumu sağlamakla görevlidirler. Toner tozları ve ozon gibi kimyasal risklere karşı özel bilgi ve deneyime sahip olmaları gerekmektedir. 2025'te, dijital İSG takip sistemleri ve gelişmiş ölçüm cihazları kullanımı yaygınlaşacaktır.
• Satın Alma ve Tedarik Zinciri Yöneticileri: Cihazların ve sarf malzemelerinin (toner, drum vb.) seçiminde, iş sağlığı ve güvenliği standartlarına uygunluklarını göz önünde bulundurmakla yükümlüdürler. Çevre dostu, düşük emisyonlu ve güvenli ürünleri tercih etmek, bu yöneticilerin sorumluluğundadır. 2025'te, tedarikçi değerlendirmelerinde İSG ve çevresel faktörler daha fazla ağırlık kazanacaktır.
• Teknik Servis ve Bakım Personeli: Cihazların bakımını, onarımını ve sarf malzemesi değişimini gerçekleştiren kişilerdir. Bu süreçlerde kendilerini ve diğer çalışanları korumak için gerekli KKD'leri kullanmalı, hijyen kurallarına uymalı ve cihazların güvenli çalışma prensiplerine hakim olmalıdırlar. 2025'te, uzaktan teşhis ve bakım hizmetleri yaygınlaşırken, yerinde müdahalelerde daha sıkı güvenlik protokolleri uygulanacaktır.
• Çalışanlar: Cihazları düzenli olarak kullanan tüm çalışanlar, cihazların güvenli kullanımı, toner kutularının doğru şekilde değiştirilmesi ve olası riskler hakkında bilgilendirilmelidir. Kişisel hijyen kurallarına uymak ve verilen KKD'leri kullanmak, onların sorumluluğundadır.
• Ofis Yöneticileri ve Ortam Sorumluları: Cihazların bulunduğu alanların düzenli temizliğini sağlamak, havalandırma sistemlerinin çalışır durumda olmasını kontrol etmek ve olası acil durumlar için hazırlıklı olmak gibi görevleri yerine getirirler.

Dolaylı Olarak İlgili Taraflar:

• Mali Müşavirler ve Muhasebe Departmanları: İSG hizmetleri ve gerekli ekipman alımları için bütçe planlaması yaparken bu maliyetleri göz önünde bulundurmalıdırlar.
• İnsan Kaynakları Departmanları: Çalışan eğitimlerinin planlanması ve İSG ile ilgili prosedürlerin duyurulmasında rol alırlar.

2025 itibarıyla, özellikle uzaktan çalışma modellerinin yaygınlaşmasıyla, ev ofislerde kullanılan küçük baskı cihazları için de benzer İSG prensiplerinin uygulanması ve çalışanların bilinçlendirilmesi önem kazanmıştır.

Avantajları ve Faydaları

Sarj malzeme, toner, drum ve fuser gibi baskı ve fotokopi cihazlarının kritik bileşenlerinin doğru yönetilmesi ve bakımlarının zamanında yapılması, işletmeler için hem operasyonel verimlilik hem de iş sağlığı ve güvenliği açısından önemli avantajlar ve faydalar sağlar. 2025'teki güncel teknolojik gelişmeler ve mevzuat uyumluluğu, bu faydaları daha da artırmaktadır.

İş Sağlığı ve Güvenliği Açısından Faydaları (2025 Güncel Bakış):

• Azaltılmış Kimyasal Maruziyet: Düzenli bakımı yapılmış ve orijinal sarf malzemeleri kullanılan cihazlar, ozon ve VOC gibi zararlı kimyasalları daha az yayar. Bu, çalışanların solunum yolu rahatsızlıkları, alerjiler ve uzun vadede ciddi sağlık sorunları riskini azaltır. 2025'te, düşük emisyonlu ve nano partikül içermeyen toner teknolojileri bu faydayı maksimize eder.
• Daha Güvenli Çalışma Ortamı: Toner tozlarının havaya karışmasını engelleyen tasarımlar ve doğru kullanım prosedürleri, toz maruziyetini azaltır. Ayrıca, fuser ünitesinin aşırı ısınması gibi riskler, düzenli bakımla önlenir.
• Azaltılmış Yangın ve Elektrik Riskleri: Cihazların içindeki toz birikintileri ve arızalı bileşenler, yangın riskini artırabilir. Düzenli temizlik ve bakım, bu riskleri ortadan kaldırır.
• Ergonomik İyileştirmeler: Toner kutularının kolayca takılıp çıkarılabilen tasarımları ve cihazların erişilebilir konumlarda bulunması, çalışanların fiziksel zorlanmalarını azaltır.
• Yasal Uyumluluk ve Cezai Durumlardan Kaçınma: Mevzuata uygun hareket etmek, işletmeleri olası para cezalarından, iş durdurma cezalarından ve itibar kaybından korur. 2025'te dijital İSG kayıtlarının tutulması, denetim süreçlerini kolaylaştırır.

Operasyonel ve Ekonomik Faydalar:

• Artan Cihaz Ömrü ve Verimliliği: Sarj malzeme, toner, drum ve fuser gibi kritik bileşenlerin zamanında değiştirilmesi ve bakımlarının yapılması, cihazların ömrünü uzatır ve arıza sıklığını azaltır. Bu, baskı ve fotokopi süreçlerinin kesintisiz devam etmesini sağlar.
• Daha Yüksek Baskı Kalitesi: Orijinal ve uygun sarf malzemeleri, en net ve doğru renkli baskıları garanti eder. Bu, özellikle profesyonel iş akışlarında büyük önem taşır.
• Maliyet Tasarrufu: Arızalı cihazların tamir maliyetleri, yeni cihaz alım maliyetleri ve baskı hataları nedeniyle yeniden baskı yapma maliyetleri, düzenli bakım ve doğru sarf malzemesi kullanımı ile önemli ölçüde azaltılır. 2025'te enerji verimli fuserlar ve tonerler, enerji faturalarında da tasarruf sağlar.
• Azaltılmış Atık Miktarı: Cihazların ömrünün uzaması ve daha az arıza yapması, elektronik atık miktarını azaltır. Ayrıca, geri dönüştürülebilir sarf malzemelerinin tercih edilmesi de çevresel etkiyi düşürür.
• İş Sürekliliği ve Müşteri Memnuniyeti: Baskı ve fotokopi süreçlerindeki kesintiler, iş akışlarını aksatabilir ve müşteri memnuniyetini olumsuz etkileyebilir. Güvenilir cihazlar ve sarf malzemeleri, iş sürekliliğini sağlar.

2025 yılı itibarıyla, sürdürülebilirlik ve dijitalleşme trendleri, sarf malzemelerinin çevre dostu olması ve cihazların uzaktan takip edilerek proaktif bakım yapılması gibi faydaları daha da ön plana çıkarmaktadır.