Malatya Araç Liftleri (EN 1493) Periyodik Kontrol: Güvenlik ve Yasal Uyumlulukta Güncel Rehber 2025

Otomotiv sektörünün vazgeçilmez ekipmanlarından olan araç liftleri, hem çalışan güvenliği hem de verimlilik açısından kritik bir role sahiptir. Ancak bu güçlü makinelerin güvenli bir şekilde çalışmaya devam etmesi, düzenli ve profesyonel periyodik kontrollere bağlıdır. Araç liftleri (EN 1493) periyodik kontrol, bu ekipmanların EN 1493 standardı başta olmak üzere ilgili ulusal ve uluslararası mevzuatlara uygunluğunu denetleyen, olası riskleri önleyen hayati bir süreçtir. 2025 yılı itibarıyla güncellenen mevzuat ve teknolojik gelişmeler ışığında, bu kontrollerin önemi daha da artmıştır. Bu rehber, araç liftlerinin periyodik kontrol süreçlerini, yasal zorunluluklarını, uygulama detaylarını ve uzman önerilerini kapsayarak, işletmenizin güvenli bir çalışma ortamı sunmasına yardımcı olmayı amaçlamaktadır. Hedef kitlemiz; otomotiv servisleri, tamirhaneler, araç muayene istasyonları, fabrika bakım atölyeleri ve bu tür ekipmanları kullanan tüm işverenlerdir.

Araç Liftleri (EN 1493) Periyodik Kontrol Nedir?

Araç liftleri, araçların bakım, onarım, muayene veya sergilenmesi amacıyla güvenli bir şekilde kaldırılıp indirilmesini sağlayan mekanik ve hidrolik sistemlerdir. Araç liftleri (EN 1493) periyodik kontrol, bu ekipmanların EN 1493 standardı başta olmak üzere, imalatçı talimatlarına, ilgili ulusal mevzuata ve iş sağlığı ve güvenliği yönetmeliklerine uygun olarak düzenli aralıklarla yapılan teknik denetimlerdir. Bu kontrollerin temel amacı, liftlerin yapısal bütünlüğünü, fonksiyonel güvenliğini, elektrik ve hidrolik sistemlerinin doğru çalışıp çalışmadığını, emniyet mekanizmalarının etkinliğini ve genel olarak çalışma ortamındaki riskleri en aza indirmektir. 2025 yılı itibarıyla, bu kontrollerin kapsamı ve gereklilikleri, teknolojik ilerlemeler ve güvenlik standartlarındaki güncellemelerle daha da titiz hale gelmiştir.

2025 Güncel Durum ve Standartlar

2025 itibarıyla araç liftleri periyodik kontrolleri, yalnızca mekanik aksamın değil, aynı zamanda yazılım tabanlı kontrol sistemlerinin, sensörlerin ve acil durum durdurma mekanizmalarının da detaylı incelemesini kapsamaktadır. EN 1493 standardı, liftlerin tasarımı, imalatı, kurulumu ve bakımı için kapsamlı gereklilikler sunar. Bu standart, özellikle liftlerin taşıma kapasitesi, denge, ani düşmeleri önleyici sistemler, hidrolik kaçakları ve elektrik güvenliği konularında detaylı şartlar içerir. Periyodik kontroller, bu standardın güncel revizyonlarına ve ISO 45001:2018 İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetim Sistemi gerekliliklerine uygun olarak gerçekleştirilmelidir.

Araç Liftleri (EN 1493) Periyodik Kontrol Nasıl Çalışır?

Periyodik kontrol süreci, yetkin ve yetkili mühendisler veya teknikerler tarafından yürütülür. Süreç genel hatlarıyla şu adımları içerir:

Kontrol Aşamaları ve Yöntemleri

• Görsel İnceleme: Liftin genel durumu, gövde hasarları, kaynak yerleri, korozyon belirtileri, hortum ve kablo bağlantıları, hidrolik silindirler ve zemindeki bağlantı noktaları detaylıca incelenir.
• Fonksiyonel Testler: Liftin tüm hareket eksenlerinde (kaldırma, indirme, yana kaydırma vb.) sorunsuz çalışıp çalışmadığı kontrol edilir. Hızlanma, yavaşlama ve durma hareketleri test edilir.
• Hidrolik Sistem Kontrolü: Hidrolik yağ seviyesi, basıncı, filtre durumu ve olası kaçaklar denetlenir. Pompaların ve valflerin performansı değerlendirilir.
• Elektrik Sistemi Kontrolü: Motor, kumanda panosu, kablaj, emniyet şalterleri ve aydınlatma sistemlerinin çalışması test edilir. Topraklama bağlantıları kontrol edilir.
• Emniyet Mekanizmaları Testi: Otomatik kilitleme sistemleri, acil durum durdurma düğmeleri, aşırı yük sensörleri, düşme önleyici valfler ve sınırlayıcılar gibi kritik emniyet donanımları aktif olarak denenir.
• Yük Testleri: Belirli periyotlarda ve belirli standartlara göre, liftin maksimum taşıma kapasitesinin belirli bir yüzdesi ile yük altında çalıştırılarak performansı ve güvenliği doğrulanır.
• Belgelendirme ve Raporlama: Yapılan tüm incelemeler, test sonuçları ve tespit edilen kusurlar detaylı bir teknik rapor halinde kayıt altına alınır. Raporda, liftin bir sonraki kontrole kadar güvenli kullanılıp kullanılamayacağına dair bir kanaat belirtilir. Uygunluk durumunda onay damgası vurulur.

2025 Güncel Teknolojik Entegrasyonlar

Günümüz araç liftleri, giderek artan bir şekilde sensör teknolojileri, akıllı kontrol üniteleri ve uzaktan izleme sistemleri ile donatılmaktadır. 2025 itibarıyla yapılan kontrollerde, bu dijital bileşenlerin de doğru çalıştığı ve güvenlik protokollerine entegre olduğu teyit edilmelidir. Örneğin, araç ağırlık sensörlerinin doğru kalibre edilmesi, liftin aşırı yüklenmesini önlemede kritik öneme sahiptir.

Yasal Zorunluluklar ve Mevzuat

Türkiye'de iş ekipmanlarının periyodik kontrolleri, 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu kapsamında zorunlu hale getirilmiştir. Bu kanun, işverenlerin çalışanların sağlığını ve güvenliğini sağlamakla yükümlü olduğunu belirtir. Araç liftleri gibi kaldırma ve iletme ekipmanları, bu kanunun ilgili yönetmeliklerinde yer alan tehlikeli ekipmanlar listesinde bulunmaktadır.

Mevzuat Çerçevesi (2025 Güncel)

• 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu: İşverenlerin genel yükümlülüklerini ve risk değerlendirmesi prensiplerini belirler.
• İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği: Kaldırma ve iletme ekipmanları için asgari güvenlik şartlarını, periyodik kontrol sürelerini ve kontrolü yapacak yetkin kişi/kuruluşları tanımlar.
• TS EN 1493 Standardı: Araç liftlerinin tasarım, imalat, güvenlik gereksinimleri ve test yöntemleri hakkında detaylı teknik standartları belirler.
• ISO 45001:2018: İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetim Sistemleri için uluslararası bir standarttır. Periyodik kontrollerin İSG yönetim sistemi içine entegrasyonunu ve etkinliğini artırır.

Periyodik Kontrol Sıklığı

Araç liftleri için periyodik kontrol sıklığı, genellikle yılda en az bir kezdir. Ancak, üretici talimatları, liftin kullanım yoğunluğu, çalışma ortamının koşulları ve yapılan işin niteliği gibi faktörler göz önünde bulundurularak bu süre daha da kısaltılabilir. Ayrıca, ekipmanda herhangi bir hasar oluştuğunda veya tehlikeli bir durum söz konusu olduğunda ara kontrollerin yapılması da zorunludur.

Kimler İçin Gereklidir?

Araç liftleri (EN 1493) periyodik kontrolü, bu ekipmanları işyerinde bulunduran ve kullanan tüm tüzel ve gerçek kişileri kapsar. Başlıca sorumlu taraflar şunlardır:

• Otomotiv servisleri ve tamirhaneleri
• Yetkili araç bayileri
• Araç muayene istasyonları
• Filo yönetim şirketleri
• İmalat sanayiinde araç taşıma veya kaldırma ihtiyacı olan atölyeler
• Her türlü araç bakım ve onarım faaliyetinde bulunan işyerleri

Avantajları ve Faydaları

Araç liftlerinin düzenli periyodik kontrollerinin yapılması, işletmeler ve çalışanlar için birçok önemli fayda sağlar:

Güvenlik ve Risk Azaltma

• İş Kazalarının Önlenmesi: Liftlerin arızalanması sonucu oluşabilecek düşme, ezilme gibi ciddi iş kazalarının önüne geçilir.
• Çalışan Güvenliği: Operatörlerin ve liftin altında çalışan personelin güvenliği en üst düzeyde tutulur.
• Ekipman Ömrünün Uzaması: Düzenli bakım ve tespit edilen küçük sorunların zamanında giderilmesi, ekipmanın ömrünü uzatır.
• Yasal Uyumluluk: Mevzuata uygunluk sağlanarak olası cezai yaptırımlardan kaçınılır.
• Verimlilik Artışı: Arızalanan ekipmanların neden olduğu iş duruşları ve üretim kayıpları en aza indirilir.
• Maliyet Tasarrufu: Büyük arızaların ve acil onarımların önüne geçilerek bakım maliyetleri düşürülür.
• İtibar ve Marka Değeri: Güvenli bir çalışma ortamı sunmak, işletmenin itibarını ve çalışan memnuniyetini artırır.