Altınordu, Ordu AG Dağıtım Sistemi Projelendirme: Güvenlik ve Verimlilik İçin 2025 Rehberi

Türkiye'nin önde gelen İş Sağlığı ve Güvenliği (İSG) uzmanları olarak, ELEKTRİK PROJELENDİRME alanındaki 15 yılı aşkın deneyimimizle, 2025 ve sonrası için geçerli en güncel bilgilerle donatılmış, ISO standartlarına uygun bir AG dağıtım sistemi projelendirme rehberi sunmaktan gurur duyuyoruz. Elektrik projelerinde en kritik unsurlardan biri olan Alçak Gerilim (AG) dağıtım sistemleri, hem işçi sağlığı ve güvenliği hem de tesisin genel verimliliği açısından hayati önem taşır. Günümüzün dinamik sanayi ve ticari ortamlarında, bu sistemlerin doğru projelendirilmesi, kurulması ve işletilmesi, olası riskleri minimize etmek ve kesintisiz enerji akışını sağlamak için zorunludur. Bu rehber, AG dağıtım sistemlerinin ne olduğunu, nasıl çalıştığını, yasal gerekliliklerini ve güncel trendlerini kapsayarak, işletmelerin bu alandaki ihtiyaçlarını en üst düzeyde karşılamalarına yardımcı olmayı amaçlamaktadır. Hedef kitlemiz, elektrik mühendisleri, proje yöneticileri, tesis yöneticileri ve iş güvenliği profesyonelleridir. 2025 itibarıyla teknolojik gelişmeler ve güncellenen mevzuatlarla birlikte AG dağıtım sistemlerinin önemi daha da artmaktadır.

AG Dağıtım Sistemi Nedir?

Alçak Gerilim (AG) dağıtım sistemi, genel olarak 1000 Volt AC veya 1500 Volt DC'nin altındaki gerilim seviyelerinde elektrik enerjisinin üretildiği veya iletildiği ana kaynaktan son kullanıcı noktalarına kadar güvenli ve verimli bir şekilde dağıtılmasını sağlayan elektrik tesisatının bir bölümüdür. Bu sistem, trafolardan veya jeneratörlerden gelen enerjiyi, dağıtım panoları, kablo hatları, bara sistemleri, koruma cihazları (sigortalar, devre kesiciler) ve sonlandırma elemanları aracılığıyla elektrikli cihazlara, aydınlatma sistemlerine ve diğer enerji tüketen ekipmanlara ulaştırır. 2025 yılı itibarıyla, AG dağıtım sistemleri tasarlanırken enerji verimliliği, sürdürülebilirlik ve akıllı şebeke teknolojileri gibi unsurlar ön plana çıkmaktadır. Enerji kaybını minimize eden, arıza durumlarında hızlı müdahaleyi sağlayan ve dijitalleşen dünyaya uyum sağlayan sistemler tercih edilmektedir.

2025 Güncel Bilgiler ve Teknolojiler:

• Akıllı Şebeke Entegrasyonu: AG dağıtım sistemleri, akıllı sayaçlar, uzaktan izleme ve kontrol sistemleri ile entegre edilerek enerji yönetimi ve optimizasyonu sağlanmaktadır.
• Enerji Depolama Çözümleri: Yenilenebilir enerji kaynaklarının (güneş, rüzgar) entegrasyonuyla birlikte AG seviyesinde enerji depolama sistemleri (bataryalar) daha yaygın hale gelmektedir.
• Yüksek Verimli Bileşenler: Düşük kayıplı transformatörler, enerji verimliliği yüksek kablo tipleri ve gelişmiş koruma röleleri standart hale gelmektedir.
• Dijital İkiz Teknolojisi: Projelendirme ve işletme aşamalarında dijital ikiz modelleri kullanılarak simülasyonlar ve optimizasyonlar yapılmaktadır.

AG Dağıtım Sistemi Nasıl Çalışır?

AG dağıtım sistemi, enerjinin ana kaynaktan alınarak son kullanıcılara ulaştırılması sürecini kapsar. Bu süreç, birden fazla aşamadan oluşur:

1. Besleme Noktası: Enerji, genellikle bir orta gerilim (OG) trafosundan veya doğrudan bir jeneratörden AG seviyesine dönüştürülerek sisteme verilir. Bu nokta, dağıtımın başlangıcıdır.
2. Ana Dağıtım Panosu (AG Panosu): Besleme noktasından gelen enerji, tüm dağıtım sistemini kontrol eden ve koruyan ana AG panosuna ulaşır. Bu panoda ana devre kesiciler, ölçüm cihazları ve koruma röleleri bulunur.
3. Dağıtım Hatları ve Bara Sistemleri: Ana panodan çıkan enerji, farklı hatlar veya bara sistemleri aracılığıyla binaların farklı bölümlerine veya endüstriyel tesislerin farklı ünitelerine taşınır. Bu hatlar, kullanılan gerilim seviyesine ve güç ihtiyacına göre seçilen kablolar veya bara profillerinden oluşur.
4. Alt Dağıtım Panoları: Ana dağıtım hatlarından ayrılan enerji, daha küçük ölçekli alt dağıtım panolarına yönlendirilir. Bu panolar, belirli bir alanı (örneğin bir kat, bir iş istasyonu) besler.
5. Son Kullanıcı Bağlantıları: Alt dağıtım panolarından çıkan hatlar, aydınlatma armatürleri, prizler, makineler ve diğer elektrikli ekipmanlar gibi son kullanıcılara ulaşır. Her bir bağlantı noktası, uygun koruma cihazları ile donatılmıştır.

2025'te Öne Çıkan Çalışma Prensipleri:

• Modüler Tasarım: Sistemlerin esnekliğini ve genişletilebilirliğini artırmak için modüler yapılar tercih edilir.
• Otomatik Arıza Tespiti ve İzolasyonu: Gelişmiş sensörler ve yazılımlar sayesinde arızalar hızlı bir şekilde tespit edilip ilgili bölüm izole edilerek genel sistemin etkilenmesi önlenir.
• Enerji İzleme ve Analizi: Gerçek zamanlı enerji tüketimi verileri toplanarak verimlilik analizleri yapılır ve olası sorunlar öngörülür.

Yasal Zorunluluklar ve Mevzuat

AG dağıtım sistemlerinin projelendirilmesi, kurulması ve işletilmesi, Türkiye'deki yasal düzenlemelere tam uyum gerektirir. Bu uyum, hem çalışanların güvenliğini sağlamak hem de yasal yaptırımlardan kaçınmak için esastır. 2025 itibarıyla da güncellenen ve güçlenen mevzuat hükümleri geçerlidir.

Temel Yasal Düzenlemeler:

• 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu: Tüm işyerlerinde çalışanların sağlığını ve güvenliğini sağlamakla yükümlüdür. Elektrik tesisatları da bu kanun kapsamındadır.
• Elektrik Tesisleri Yönetmeliği: Elektrik tesislerinin projelendirilmesi, kurulması, işletilmesi, bakımı ve denetlenmesi ile ilgili temel esasları belirler.
• Elektrik İç Tesisleri Proje Yönetmeliği: Elektrik iç tesislerinin projelerinin nasıl hazırlanması gerektiğine dair detaylı hükümler içerir.
• İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği: Elektrik panoları, kablolar ve diğer elektrikli ekipmanların güvenli kullanımına ilişkin şartları belirler.
• TS EN 60439 (ve güncel karşılıkları) ve TS HD 60364 Serisi Standartlar: Elektrik tesisatlarının tasarımı, montajı ve denetimi ile ilgili uluslararası kabul görmüş standartlardır.

2025'te Dikkat Edilmesi Gerekenler:

• Risk Değerlendirmesi: Her AG dağıtım sistemi projesinde, potansiyel elektrik çarpmaları, ark arızaları, yangınlar gibi riskler detaylı olarak değerlendirilmeli ve önleyici tedbirler projelere entegre edilmelidir.
• Periyodik Kontroller: TS EN 62446 standardına uygun olarak, AG dağıtım sistemlerinin periyodik bakımları ve ölçümleri yetkili kişilerce düzenli olarak yapılmalıdır. 2025 itibarıyla bu kontrollerin dijital kayıtlarının tutulması ve izlenebilirliği önem kazanmıştır.
• Yetkilendirme: Projelendirme, montaj ve bakım faaliyetleri, ilgili meslek odalarına kayıtlı ve yetkilendirilmiş mühendisler ve teknisyenler tarafından yapılmalıdır.

Kimler İçin Gereklidir?

AG dağıtım sistemleri, elektrik enerjisinin kullanıldığı her türlü işyeri ve yaşam alanı için gereklidir. Ancak, projelendirme ve uygulama süreçleri, özellikle aşağıdaki gruplar için büyük önem taşır:

• Sanayi Tesisleri: Fabrikalar, üretim atölyeleri ve endüstriyel tesislerde makinelerin, üretim hatlarının ve genel aydınlatmanın kesintisiz ve güvenli bir şekilde beslenmesi için kritik öneme sahiptir.
• Ticari İşletmeler: Alışveriş merkezleri, ofis binaları, oteller, restoranlar ve diğer ticari alanlarda aydınlatma, iklimlendirme, bilgi işlem sistemleri ve güvenlik ekipmanlarının çalışması için zorunludur.
• Kamu Binaları: Hastaneler, okullar, belediye binaları ve diğer kamu kurumlarında kesintisiz hizmetin sağlanması için hayati rol oynar.
• Konut Projeleri: Apartmanlar, siteler ve müstakil konutlar dahil olmak üzere her türlü yerleşim yerinde elektrik dağıtımı için gereklidir.
• Enerji Dağıtım Şirketleri: Müşterilerine enerjiyi ulaştıran dağıtım şirketlerinin AG seviyesindeki altyapısı bu sistemleri kapsar.

2025'te Eklenen Hedef Kitleler:

• Veri Merkezleri: Yüksek enerji talebi ve kesintisiz çalışma gereksinimi nedeniyle AG dağıtım sistemlerinin son derece güvenilir ve verimli olması gerekir.
• Elektrikli Araç Şarj İstasyonları: Bu altyapıların projelendirilmesi ve güvenli bir şekilde kurulması, özel AG dağıtım sistemi tasarımları gerektirir.

Avantajları ve Faydaları

AG dağıtım sistemlerinin doğru projelendirilmesi ve uygulanması, işletmelere ve kullanıcılara bir dizi önemli avantaj ve fayda sağlar:

• Güvenlik: En önemli faydası, çalışanların, kullanıcıların ve tesisin elektrik kaynaklı tehlikelerden (elektrik çarpması, yangın, ark arızası) korunmasını sağlamasıdır. ISO 45001 standartları ile uyumlu sistemler, iş kazalarını önler.
• Verimlilik ve Kesintisiz Enerji: Enerji kayıplarını minimize eden, doğru gerilim seviyesini sağlayan sistemler, ekipmanların daha verimli çalışmasını ve üretim/hizmet süreçlerinin kesintisiz devam etmesini sağlar.
• Maliyet Optimizasyonu: Enerji verimliliği yüksek bileşenler kullanılarak ve arıza süreleri azaltılarak işletme maliyetleri düşürülür. Ayrıca, doğru planlama gereksiz harcamaların önüne geçer.
• Uyum ve Standardizasyon: ISO standartlarına ve ulusal mevzuata uygunluk, hem yasal gereklilikleri karşılar hem de uluslararası kabul gören en iyi uygulamaları takip etmeyi sağlar.
• Esneklik ve Genişletilebilirlik: Gelecekteki ihtiyaçlara göre kolayca genişletilebilen veya güncellenebilen sistemler, yatırımın ömrünü uzatır.
• Sürdürülebilirlik: Enerji verimliliğini artıran ve atık enerjiyi azaltan sistemler, çevresel ayak izini küçültmeye yardımcı olur.

2025'te Öne Çıkan Ek Faydalar:

• Dijitalleşme ve Akıllı Yönetim: Uzaktan izleme ve kontrol yetenekleri sayesinde enerji yönetimi daha akıllı hale gelir, proaktif bakım mümkün olur.
• Yenilenebilir Enerji Entegrasyonu: Yerel yenilenebilir enerji kaynaklarının sisteme daha kolay ve verimli bir şekilde entegre edilmesini sağlar.