Şarkışla, Sivas Elektrik Periyodik Kontrol: Güvenliğiniz İçin Vazgeçilmez Bir Adım

İş sağlığı ve güvenliği (İSG) alanında önde gelen bir uzman olarak, elektrik periyodik kontrol hizmetlerinin, modern iş yerlerinin vazgeçilmez bir parçası olduğunu vurgulamak isterim. Elektrik, hayatımızın her alanında olduğu gibi iş süreçlerimizde de kritik bir rol oynamaktadır. Ancak, bu vazgeçilmez enerji kaynağı, doğru yönetilmediğinde ciddi riskler barındırır. Elektrik tesislerinin düzenli olarak kontrol edilmesi ve denetlenmesi, olası arızaların, kısa devrelerin, yangınların ve en önemlisi can kayıplarının önüne geçmek için hayati önem taşır. 2025 yılı itibarıyla güncellenen mevzuat ve standartlar çerçevesinde, bu kontrollerin ne kadar kritik olduğunu bir kez daha hatırlatmak gerekmektedir. Bu rehber, elektrik periyodik kontrolün ne olduğunu, neden zorunlu olduğunu, nasıl yapıldığını ve iş yeriniz için sunduğu avantajları detaylı bir şekilde ele alacaktır. Hedef kitlemiz, işverenler, İSG profesyonelleri, tesis yöneticileri ve elektrik tesislerinin güvenliğinden sorumlu tüm paydaşlardır.

Elektrik Periyodik Kontrol Nedir?

Elektrik periyodik kontrol, bir iş yerindeki elektrik tesisatının, donanımının ve ekipmanlarının, ilgili ulusal ve uluslararası standartlara (özellikle ISO standartları ve 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu'na bağlı yönetmelikler) uygunluğunu, güvenli çalışır durumda olup olmadığını ve potansiyel risk taşıyıp taşımadığını belirlemek amacıyla belirli periyotlarda gerçekleştirilen kapsamlı denetim ve test süreçleridir. Bu kontroller, sadece yüzeysel bir inceleme değil, aynı zamanda yalıtım direnci ölçümleri, topraklama kontrolleri, aşırı akım koruma cihazlarının test edilmesi gibi teknik ölçümleri de içerir. 2025 yılı itibarıyla, teknolojik gelişmeler ve artan güvenlik bilinciyle birlikte bu kontrollerin kapsamı ve derinliği daha da önem kazanmıştır. Amaç, elektrik kaynaklı kazaların önlenmesi, enerji verimliliğinin sağlanması ve ekipmanların ömrünün uzatılmasıdır.

Elektrik Periyodik Kontrol Nasıl Çalışır?

Elektrik periyodik kontrol süreci, genellikle aşağıdaki adımları izler:

• Planlama ve Kapsam Belirleme: Kontrol edilecek tesisatın türü, büyüklüğü, kullanım yoğunluğu ve risk analizine göre kontrolün kapsamı ve sıklığı belirlenir. 2025'te bu planlama, dijital araçlar ve risk değerlendirme yazılımları ile daha etkin hale gelmektedir.
• Yetkin Personel Görevlendirilmesi: Kontroller, TMMOB Elektrik Mühendisleri Odası gibi ilgili meslek odalarına kayıtlı, yetkin ve deneyimli mühendisler veya teknisyenler tarafından yapılmalıdır.
• Yerinde İnceleme ve Gözlem: Elektrik panoları, kablolar, prizler, anahtarlar, aydınlatma sistemleri ve diğer elektrikli ekipmanlar fiziksel olarak incelenir. Görsel kusurlar, hasarlar, korozyon gibi durumlar tespit edilir.
• Teknik Ölçümler ve Testler: Bu aşama, kontrolün en kritik kısmıdır. Aşağıdaki gibi testler yapılır:
  • Topraklama Direnci Ölçümü
  • İzolasyon Direnci Ölçümü
  • Süreklilik Testleri
  • Kaçak Akım Rölesi Testleri
  • Gerilim Düşümü Ölçümleri
  • Kısa Devre Akımı Hesaplamaları
  • Frekans ve Harmonikler Analizi (gerekliyse)
• Bulguların Değerlendirilmesi ve Raporlama: Yapılan tüm incelemeler ve ölçümler sonucunda elde edilen veriler, ilgili standartlar ve mevzuat doğrultusunda değerlendirilir. Tespit edilen uygunsuzluklar, risk seviyeleri ve alınması gereken önlemler detaylı bir rapor halinde sunulur. 2025 raporlama standartları, dijitalleşme ile daha anlaşılır ve erişilebilir hale gelmiştir.
• Öneriler ve Düzeltici Faaliyetler: Raporda belirtilen uygunsuzlukların giderilmesi için somut önerilerde bulunulur ve gerekli düzeltici faaliyetlerin takibi yapılır.

Yasal Zorunluluklar ve Mevzuat

Türkiye'de elektrik periyodik kontrolü, 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu tarafından açıkça zorunlu kılınmıştır. Bu kanunun ilgili maddeleri ve bu kanuna dayanılarak çıkarılan yönetmelikler, işverenlere çalışanlarının güvenliğini sağlamakla yükümlüdür. Başlıca yasal dayanaklar şunlardır:

• 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu: Genel iş güvenliği prensiplerini belirler ve işverenlerin risk değerlendirmesi yapma ve gerekli önlemleri alma sorumluluğunu vurgular.
• İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği: Elektrik tesisatının da dahil olduğu iş ekipmanlarının periyodik kontrollerinin usul ve esaslarını belirler. Bu yönetmelik, hangi ekipmanların ne sıklıkla kontrol edilmesi gerektiğini ve bu kontrolleri kimlerin yapabileceğini detaylandırır.
• Elektrik Tesisleri Proje, Tesis, İşletme ve Bakım Yönetmeliği: Elektrik tesislerinin kurulumu, işletilmesi ve bakımı ile ilgili teknik detayları ve güvenlik gerekliliklerini açıklar.
• Çalışma Ortamı Risk Değerlendirmesi: Elektrik kaynaklı riskler de bu değerlendirmenin bir parçasıdır ve periyodik kontroller bu risklerin azaltılmasına yönelik bir araçtır.

2025 itibarıyla bu mevzuatın uygulanması daha sıkı denetlenmekte ve güncellemelerle güvenlik standartları yükseltilmektedir. Ayrıca, uluslararası kabul görmüş ISO standartları (örn. ISO 45001:2018 İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetim Sistemleri) da bu kontrollerin sistematik bir şekilde yürütülmesine rehberlik eder.

Kimler İçin Gereklidir?

Elektrik periyodik kontrolü, iş sağlığı ve güvenliği mevzuatı gereği, **tüm iş yerleri için zorunludur**. Bu, sadece sanayi tesisleri veya büyük ofisler için değil, aynı zamanda küçük işletmeler, dükkanlar, okullar, hastaneler, kamu kurumları ve hatta apartmanların ortak kullanım alanlarındaki elektrik tesisatları için de geçerlidir. Özellikle aşağıdaki durumlar ve iş yerleri için bu kontroller daha da büyük önem taşır:

• Yoğun elektrik kullanımı olan atölyeler ve fabrikalar
• Isıtma, soğutma ve aydınlatma sistemlerinin karmaşık olduğu binalar
• Nemli veya tozlu ortamlarda çalışan iş yerleri
• Patlayıcı veya yanıcı madde bulunan alanlar
• Eski ve yıpranmış elektrik tesisatına sahip binalar
• İnşaat alanları ve geçici elektrik tesisatları
• Toplu kullanım alanları (AVM'ler, oteller, sinemalar vb.)

2025'te risk bazlı yaklaşımlar daha ön plana çıktığı için, iş yerinin özelliklerine ve elektrik kullanımına göre kontrol sıklığı ve kapsamı belirlenmelidir.

Avantajları ve Faydaları

Elektrik periyodik kontrolünün yapılması, iş yerleri için sayısız fayda sağlar:

• Güvenlik Artışı: Elektrik kaynaklı yangınlar, kısa devreler, elektrik çarpmaları gibi riskleri minimuma indirerek çalışanların güvenliğini en üst düzeye çıkarır.
• Mevzuata Uygunluk: Yasal zorunlulukları yerine getirerek olası cezai yaptırımlardan kaçınılmasını sağlar.
• Ekipman Ömrünün Uzaması: Düzenli bakım ve tespit edilen sorunların giderilmesi, elektrikli ekipmanların daha uzun ömürlü olmasını sağlar.
• Enerji Verimliliği: Arızalı veya verimsiz çalışan tesisatların tespit edilmesi, enerji kayıplarını önler ve işletme maliyetlerini düşürür.
• Üretim Sürekliliği: Beklenmedik arızaların önüne geçerek üretimde kesintileri engeller.
• İtibarın Korunması: Güvenli bir iş ortamı, hem çalışanların memnuniyetini artırır hem de şirketin marka imajını güçlendirir.
• Sigorta Avantajları: Periyodik kontrollerin yapıldığını gösteren belgeler, sigorta şirketleri nezdinde olumlu etki yaratabilir ve primlerde avantaj sağlayabilir.

2025'te sürdürülebilirlik ve verimlilik odaklı iş modelleri yaygınlaştıkça, elektrik periyodik kontrolünün bu alanlardaki katkısı daha da değer kazanmaktadır.