Kilis Video Analitik ve Yapay Zeka ile İş Güvenliği Otomasyonu

Günümüzün hızla gelişen teknoloji dünyasında, iş sağlığı ve güvenliği (İSG) alanında da devrim niteliğinde yenilikler yaşanmaktadır. Özellikle video analitik ve yapay zeka teknolojileri, iş yerlerindeki güvenlik seviyesini artırmak, riskleri proaktif olarak tespit etmek ve operasyonel verimliliği yükseltmek adına kritik bir rol oynamaktadır. 2025 yılı itibarıyla bu teknolojilerin kullanımı artık bir lüks olmaktan çıkıp, birçok sektör için yasal bir gereklilik haline gelmektedir. Bu rehber, video analitik ve yapay zekanın ne olduğunu, nasıl çalıştığını, yasal çerçevesini ve iş yerlerinizde nasıl entegre edilebileceğini detaylı bir şekilde ele alacaktır. Hedef kitlemiz; iş sağlığı ve güvenliği profesyonelleri, tesis yöneticileri, teknoloji sorumluları ve güvenli bir çalışma ortamı oluşturma sorumluluğu taşıyan tüm paydaşlardır.

Video Analitik ve Yapay Zeka Nedir?

Video analitik ve yapay zeka, güvenlik kameralarından alınan görüntüleri analiz ederek anlamlı bilgiler çıkaran, örüntüleri tanıyan ve önceden belirlenmiş kurallara göre eylemler tetikleyen ileri teknoloji sistemleridir. Geleneksel güvenlik kameraları yalnızca kayıt yaparken, video analitik sistemleri bu kayıtları 'anlamlandırır'. Yapay zeka ise bu analitik yetenekleri öğrenme, tahmin etme ve adapte olma kabiliyetiyle birleştirir. 2025 itibarıyla bu teknolojiler, sadece insan hatasını azaltmakla kalmayıp, aynı zamanda öngörülemeyen riskleri dahi tespit etme potansiyeline sahiptir.

Bu teknolojilerin temel bileşenleri şunlardır:

• Nesne Tanıma ve Takip: Belirli nesnelerin (insanlar, araçlar, ekipmanlar) tanımlanması ve hareketlerinin izlenmesi.
• Davranış Analizi: Çalışanların veya ziyaretçilerin olağan dışı davranışlarının (düşme, kavga, yetkisiz giriş) tespit edilmesi.
• Alan İhlali Tespiti: Sanal sınırlar belirlenerek bu alanlara izinsiz girişlerin engellenmesi.
• Kalabalık Yönetimi: Yoğunluğun analiz edilmesi ve acil durumlar için uyarıların tetiklenmesi.
• Kişisel Koruyucu Donanım (KKD) Tespiti: İşçilerin gerekli KKD'leri (baret, yelek vb.) kullanıp kullanmadığının otomatik olarak kontrol edilmesi.
• Riskli Hareket Tespiti: Düşme, takılma, tehlikeli pozisyonda çalışma gibi riskli hareketlerin anında belirlenmesi.

2025'te bu teknolojiler, endüstriyel tesislerden şantiyelere, depolardan ofis ortamlarına kadar geniş bir yelpazede kullanılmaktadır. Yapay zeka algoritmaları, sürekli öğrenerek daha hassas ve doğru analizler sunmaktadır.

Video Analitik ve Yapay Zeka Nasıl Çalışır?

Video analitik ve yapay zeka sistemlerinin çalışma prensibi, karmaşık algoritmaların ve makine öğrenmesi tekniklerinin birleşimiyle oluşur. Süreç genellikle şu adımları içerir:

1. Veri Toplama: Yüksek çözünürlüklü kameralar aracılığıyla sürekli video verisi toplanır.
2. Ön İşleme: Görüntülerdeki gürültü azaltılır, ışıklandırma ayarlanır ve analiz için optimize edilir.
3. Özellik Çıkarma: Görüntülerden kenarlar, köşeler, renkler gibi ayırt edici özellikler çıkarılır.
4. Model Eğitimi (Yapay Zeka): Makine öğrenmesi modelleri, büyük veri setleri üzerinde eğitilerek nesneleri, davranışları ve olayları tanımayı öğrenir.
5. Analiz ve Tespit: Kamera görüntüsü üzerinde gerçek zamanlı olarak analiz yapılır. Belirlenen kurallara veya öğrenilmiş örüntülere aykırı durumlar tespit edildiğinde uyarılar tetiklenir.
6. Raporlama ve Eylem: Tespit edilen olaylar kaydedilir, ilgili birimlere (güvenlik, İSG ekibi) bildirim gönderilir ve gerekli görülen durumlarda otomatik eylemler (örneğin, siren çalması) başlatılabilir.

2025 itibarıyla bulut tabanlı analitik çözümler, işlem gücünü artırarak daha hızlı ve merkezi analiz imkanı sunmaktadır. Ayrıca, kenar bilişim (edge computing) sayesinde veriler doğrudan kamera üzerinde işlenerek gecikme süresi minimuma indirilmektedir.

2025 Güncel Uygulama Alanları:

• İnşaat Şantiyeleri: KKD denetimi, tehlikeli bölgelere giriş, düşme tespiti, makine güvenliği.
• Endüstriyel Tesisler: Üretim hattı güvenliği, tehlikeli madde alanlarına giriş kontrolü, makine operatörü takibi.
• Depo ve Lojistik Merkezleri: Yaya ve forklift çarpışmalarının önlenmesi, mal güvenliği, erişim kontrolü.
• Enerji Santralleri: Güvenlik bölgeleri ihlali, personel takibi, acil durum müdahalesi.
• Sağlık Kuruluşları: Hasta düşmelerinin tespiti, yetkisiz erişim engelleme, personel güvenliği.

Yasal Zorunluluklar ve Mevzuat

Türkiye'de iş sağlığı ve güvenliği alanındaki yasal düzenlemeler, teknolojik gelişmelerle paralel olarak güncellenmektedir. 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu, genel bir çerçeve sunarken, ilgili yönetmelikler ve İSG'ye ilişkin diğer mevzuatlar, somut uygulama alanlarını belirler. 2025 itibarıyla, risk değerlendirmesi ve önleyici tedbirlerin alınması kapsamında video analitik ve yapay zeka gibi ileri teknolojilerin kullanımı, bazı yüksek riskli iş kolları için dolaylı veya doğrudan bir gereklilik haline gelebilir.

Temel Yasal Dayanaklar (2025 Güncel Durum):

• 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu: İşverenlerin çalışanların sağlığını ve güvenliğini sağlamakla yükümlü olduğunu belirtir. Bu yükümlülük, teknolojik imkanlardan faydalanmayı da kapsar.
• İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği: İş ekipmanlarının güvenli kullanımını düzenler. Kamera sistemlerinin ve yapay zeka destekli izleme çözümlerinin bu kapsamda değerlendirilmesi mümkündür.
• Risk Değerlendirmesi Yönetmeliği: İş yerindeki risklerin belirlenmesi ve bu riskleri ortadan kaldırmak veya azaltmak için alınacak tedbirleri kapsar. Video analitik, risklerin erken tespitinde güçlü bir araçtır.
• Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (KVKK): Kamera sistemlerinin kullanımı KVKK kapsamında değerlendirilir. Görüntülenen kişilerin bilgilendirilmesi, rıza alınması ve verilerin güvenli işlenmesi esastır. Yapay zeka sistemlerinin kişisel verileri işleme süreçlerinde KVKK uyumluluğu kritik öneme sahiptir.
• Yüksek Riskli İşyerlerine Yönelik Ek Tedbirler: İnşaat, madencilik, kimya gibi yüksek riskli sektörlerde, teknolojik denetim ve izleme sistemlerinin kullanımı, alınacak ek tedbirler arasında değerlendirilebilir.

2025'te, özellikle iş kazalarının yoğun yaşandığı veya büyük bir risk barındıran sektörlerde, iş müfettişleri tarafından teknolojik denetim ve izleme sistemlerinin kullanımı tavsiye edilebilir veya zorunlu hale getirilebilir.

Kimler İçin Gereklidir?

Video analitik ve yapay zeka destekli güvenlik sistemleri, her ölçekteki ve sektördeki işletme için faydalı olmakla birlikte, özellikle aşağıdaki gruplar için vazgeçilmezdir:

• Yüksek Riskli İş Kolunda Faaliyet Gösteren İşletmeler: İnşaat, madencilik, kimya, metal sanayi gibi sektörlerde, çalışanların maruz kaldığı riskler daha yüksektir. Bu teknolojiler, riskleri anında tespit ederek can kayıplarını ve ciddi yaralanmaları önleyebilir.
• Geniş Alanlara Sahip İşletmeler: Büyük endüstriyel tesisler, şantiyeler, depolar gibi geniş alanlarda fiziksel denetim zor ve maliyetlidir. Video analitik, bu alanların etkin bir şekilde izlenmesini sağlar.
• 24/7 Çalışan İşletmeler: Sürekli operasyonel süreçleri olan işletmelerde, gece ve gündüz güvenlik standartlarının korunması önemlidir.
• Teknolojik Altyapısı Güçlü ve İnovasyona Açık Şirketler: İleri teknolojileri benimseyerek rekabet avantajı elde etmek isteyen firmalar.
• İSG Mevzuatına Tam Uyum Sağlamak İsteyen İşverenler: Olası yasal yaptırımlardan kaçınmak ve en üst düzeyde iş güvenliği sağlamak isteyenler.
• Maliyet Optimizasyonu Hedefleyenler: İnsan gücüne dayalı denetimlerin yetersiz kaldığı veya maliyetli olduğu durumlarda, otomasyon ile verimlilik artışı sağlamak isteyenler.

2025 itibarıyla, bu teknolojilerin kullanımı, iş güvenliği kültürünü benimseyen ve proaktif yaklaşımlar sergileyen tüm kuruluşlar için bir standart haline gelmektedir.

Avantajları ve Faydaları

Video analitik ve yapay zeka teknolojilerinin iş yerlerine entegrasyonu, çok yönlü avantajlar sunar:

• Kaza ve Yaralanma Azalması: Riskli davranışların, tehlikeli durumların ve alan ihlallerinin anında tespit edilerek müdahale edilmesi, iş kazalarını ve buna bağlı yaralanmaları önemli ölçüde azaltır.
• Proaktif Risk Yönetimi: Olası riskleri, henüz bir olaya dönüşmeden tespit ederek önleyici tedbirlerin alınmasını sağlar.
• Operasyonel Verimlilik Artışı: Güvenlik süreçlerinin otomasyonu, denetim süreçlerini hızlandırır ve insan kaynaklarının daha stratejik alanlara yönlendirilmesine olanak tanır.
• Maliyet Tasarrufu: İş kazalarının azalması sigorta maliyetlerini düşürür. Ayrıca, insan gücüne dayalı denetimlerin yerini alarak personel giderlerinde tasarruf sağlayabilir.
• Yasal Uyumluluk: İSG mevzuatına uyumu kolaylaştırır ve denetimlerde olumlu bir tablo sunar.
• Gerçek Zamanlı İzleme ve Müdahale: Olaylar anında tespit edilerek yetkili ekiplere bildirim gönderilir, bu da hızlı müdahale imkanı sunar.
• Veri Analizi ve Sürekli İyileştirme: Toplanan veriler analiz edilerek iş güvenliği süreçlerindeki zayıf noktalar belirlenir ve sürekli iyileştirme sağlanır.
• Güvenlik Kültürünün Güçlenmesi: Teknolojik altyapı, çalışanların güvenliğe daha fazla önem vermesini teşvik eder.

2025'te bu avantajlar, rekabetçi iş dünyasında sürdürülebilirlik ve başarı için kritik birer faktör olarak öne çıkmaktadır.