Aydın Radyasyon (NORM) Kapısı/Ölçüm Kontrolü Hizmetleri

HURDA ALIM SATIM SÖKÜM sektöründe faaliyet gösteren işletmeler için Radyasyon (NORM) Kapısı/Ölçüm Kontrolü, hem çalışan sağlığını hem de çevresel güvenliği sağlamak adına kritik bir öneme sahiptir. Doğal olarak oluşan radyoaktif materyaller (NORM - Naturally Occurring Radioactive Materials), hurda malzemelerin içinde beklenmedik seviyelerde bulunabilir ve bu durum, sektördeki riskleri artırır. 2025 yılı itibarıyla bu risklerin yönetimi ve kontrolü, yasal mevzuatların yanı sıra uluslararası standartlara uyum çerçevesinde daha da sıkılaşmıştır. İş Sağlığı ve Güvenliği (İSG) uzmanları olarak, hurda sektöründe NORM varlığına karşı alınması gereken önlemlerin başında radyasyon ölçüm ve kontrolü gelmektedir. Bu hizmet, sadece yasal yükümlülükleri yerine getirmekle kalmayıp, aynı zamanda işletmelerin itibarını koruması, olası kazaları önlemesi ve sürdürülebilir bir çalışma ortamı yaratması açısından büyük önem taşımaktadır. Hedef kitlemiz, hurda alım, satım, depolama ve söküm işlemleri yapan tüm firmalar ile bu alanda hizmet almak isteyen kuruluşlardır.

Radyasyon (NORM) Kapısı/Ölçüm Kontrolü Nedir?

Radyasyon (NORM) Kapısı/Ölçüm Kontrolü, hurda malzemelerin işlenmesi veya depolanması sırasında, doğal olarak oluşan radyoaktif materyallerin (NORM) varlığını tespit etmek, ölçmek ve kontrol altına almak için uygulanan bir dizi prosedür ve teknolojiyi ifade eder. NORM, genellikle toprak, kayaçlar, su ve atmosferde doğal olarak bulunan radyoaktif elementlerin (örneğin, uranyum, toryum ve bunların bozunma ürünleri) birikimi sonucu oluşur. Hurda sektöründe, madencilik, petrol ve gaz endüstrileri gibi NORM ile ilişkili olabilecek kaynaklardan gelen malzemeler, standart hurda akışına karıştığında radyoaktif kirlilik riski taşır. NORM kapıları, genellikle hurda giriş ve çıkış noktalarına yerleştirilen ve hassas radyasyon dedektörlerinden oluşan sistemlerdir. Bu kapılar, geçen malzemelerin radyoaktif seviyesini sürekli olarak izler ve tehlikeli bir seviye tespit edildiğinde alarm verir. Ölçüm ve kontrol hizmetleri ise, bu kapıların etkinliğini denetlemeyi, düzenli kalibrasyonlarını yapmayı, tespit edilen NORM'un kaynağını belirlemeyi ve uygun bertaraf veya izolasyon yöntemlerini önermeyi kapsar. 2025 yılı itibarıyla, NORM tespiti için kullanılan sensör teknolojilerindeki gelişmeler ve izleme sistemlerinin entegrasyonu, bu hizmetin daha hassas ve etkili olmasını sağlamaktadır. NORM'un hurda sektöründe yarattığı riskler şunlardır:

• Çalışan Sağlığı: Uzun süreli veya yüksek seviyede radyasyona maruz kalma, kanser riskini artırabilir ve diğer sağlık sorunlarına yol açabilir.
• Çevresel Kirlilik: NORM içeren hurda malzemelerin yanlış yönetimi, toprak ve su kaynaklarının kirlenmesine neden olabilir.
• Yasal Sorumluluklar: Yetersiz radyasyon kontrolü, ciddi para cezaları ve işletme kapatma gibi yasal yaptırımlara yol açabilir.
• İtibar Kaybı: Radyoaktif kirlilik vakaları, işletmelerin kamuoyu nezdindeki itibarını olumsuz etkiler.

Radyasyon (NORM) Kapısı/Ölçüm Kontrolü Nasıl Çalışır?

Radyasyon (NORM) kapısı ve ölçüm kontrolü süreci, birkaç adımdan oluşur ve modern teknoloji ile uzmanlık gerektirir. 2025 yılına gelindiğinde bu süreçler daha da dijitalleşmiş ve entegre hale gelmiştir:

1. NORM Kapısı Entegrasyonu ve İzleme:

• Sensör Teknolojisi: NORM kapıları, genellikle sintilatör veya yarı iletken dedektörler gibi hassas radyasyon sensörleri kullanır. Bu sensörler, gama ışınlarını tespit ederek malzemenin radyoaktif potansiyelini değerlendirir.
• Alarm Sistemleri: Belirlenen eşik değerlerin üzerindeki radyasyon seviyeleri algılandığında, sistem otomatik olarak sesli ve/veya görsel alarmlar üretir. Bu alarmlar, operatörleri derhal bilgilendirir.
• Veri Kaydı ve Analizi: Modern sistemler, geçen her malzemenin radyasyon seviyesini kaydedebilir. Bu veriler, zaman içindeki değişimleri analiz etmek, risk değerlendirmesi yapmak ve raporlama için kullanılır. 2025 sonrası sistemler, bulut tabanlı veri analizi ve yapay zeka destekli anomali tespiti gibi yeteneklere sahip olabilir.

2. Saha Ölçüm ve Değerlendirme:

• Portatif Cihazlarla Tarama: NORM kapıları tarafından tetiklenen veya şüpheli görülen malzemeler, el tipi radyasyon ölçüm cihazları (örneğin, Geiger-Müller sayaçları, portatif gama spektrometreleri) ile detaylı olarak taranır.
• Kaynak Tespiti: Uzmanlar, radyasyonun kaynağını belirlemek için spektroskopik analizler yapabilir. Bu, malzemenin hangi radyoaktif izotopları içerdiğini anlamaya yardımcı olur.
• Dozimetrik Ölçümler: Çalışanların ve çevrenin maruz kaldığı radyasyon dozunu belirlemek için kişisel ve çevresel dozimetreler kullanılır.

3. Raporlama ve Yönetim Önerileri:

• Detaylı Raporlama: Yapılan ölçümler ve tespitler, detaylı raporlar halinde sunulur. Bu raporlar, radyasyon seviyeleri, tespit edilen radyoaktif maddeler, risk değerlendirmesi ve önerilen aksiyon planlarını içerir.
• Bertaraf ve İzolasyon Planları: NORM içeren malzemelerin güvenli bir şekilde bertaraf edilmesi, depolanması veya işlenmesi için profesyonel çözümler sunulur. Bu, ilgili mevzuata uygun lisanslı tesislerde gerçekleştirilir.

2025'te ön plana çıkan teknolojik gelişmeler: Nesnelerin İnterneti (IoT) tabanlı sensörler, gerçek zamanlı veri akışı sağlayan mobil uygulamalar ve dronlar ile yapılabilecek riskli alan taramaları, süreci daha verimli hale getirmektedir.

Yasal Zorunluluklar ve Mevzuat (2025 Güncel Durum)

Türkiye'de radyasyon güvenliği ve NORM yönetimi, ulusal mevzuat ve uluslararası standartlar çerçevesinde sıkı bir şekilde düzenlenmiştir. 2025 yılı itibarıyla bu düzenlemeler, uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) tavsiyeleri ve Avrupa Birliği direktifleri doğrultusunda güncellenmiş ve hurda sektörü üzerindeki denetimler artırılmıştır. Başlıca yasal dayanaklar ve gereklilikler şunlardır:

• 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu: Bu kanun, tüm işverenlerin çalışanlarının sağlığını ve güvenliğini sağlamakla yükümlü olduğunu belirtir. Radyasyon riskleri de bu kapsamda değerlendirilir. İşverenler, risk değerlendirmesi yapmak ve bu risklere karşı gerekli önlemleri almak zorundadır.
• Radyasyon Güvenliği Yönetmeliği (2017/8268 Sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararı ile yürürlüğe giren 'Radyasyon Güvenliği Yönetmeliği' ve ilgili mevzuat): Bu yönetmelik, iyonlaştırıcı radyasyon kaynaklarının kullanımı, bulundurulması, ithalatı ve ihracatı ile ilgili esasları belirler. NORM içeren malzemelerin yönetimi de bu yönetmelik kapsamında değerlendirilir.
• Çevre Kanunu ve İlgili Yönetmelikler: Radyoaktif atıkların yönetimi ve bertarafı, çevre kirliliğinin önlenmesi açısından Çevre Kanunu ve ilgili yönetmeliklerce düzenlenir. NORM içeren hurda malzemelerin çevreye zarar vermeyecek şekilde yönetilmesi zorunludur.
• Atom Enerjisi Kanunu: Nükleer ve radyasyon güvenliği ile ilgili genel çerçeveyi belirler.
• Uluslararası Standartlar: ISO 45001 (İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetim Sistemleri) gibi standartlar, NORM risklerinin yönetiminde proaktif bir yaklaşım benimsemeyi teşvik eder. ISO 45001:2018, risklerin tanımlanması, değerlendirilmesi ve kontrol altına alınması süreçlerini kapsar.

2025 Güncellemeleri ve Beklentiler:

• NORM Yönetim Planları: Özellikle NORM riski taşıyan sektörlerde (hurda dahil) işletmelerden detaylı NORM yönetim planları sunmaları istenebilir.
• Lisanslama ve İzinler: NORM içeren malzemelerin alımı, satımı, depolanması veya işlenmesi için Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı'na bağlı ilgili kurumlardan lisans veya izin alma zorunluluğu getirilmesi muhtemeldir.
• Denetim Sıklığının Artması: Yetkili merciler tarafından yapılacak denetimlerin sıklığı ve kapsamı artırılacaktır.

Özetle, hurda işletmeleri için NORM kapısı ve ölçüm kontrolü, isteğe bağlı bir hizmet olmaktan çıkıp, 2025 itibarıyla yasal bir zorunluluk haline gelme eğilimindedir.

Kimler İçin Gereklidir?

Radyasyon (NORM) Kapısı/Ölçüm Kontrolü hizmeti, hurda sektöründe faaliyet gösteren ve potansiyel olarak NORM riski taşıyan tüm işletmeler için gereklidir. Bu kapsamda başlıca hedef kitle şunlardır:

• Hurda Alım Satım Merkezleri: Farklı kaynaklardan gelen her türlü hurda malzemeyi kabul eden ve işleyen işletmeler.
• Hurda Söküm ve Ayrıştırma Tesisleri: Gemi, araç, endüstriyel ekipman gibi büyük ölçekli hurdaların sökümünü yapan firmalar. Bu tür sökümlerde, özellikle eski sanayi ekipmanları veya denizcilikle ilgili malzemelerde NORM bulunma ihtimali yüksektir.
• Metal Geri Dönüşüm Tesisleri: Metal eritme, işleme ve geri dönüştürme süreçlerini yürüten tesisler.
• Depolama ve Lojistik Firmaları: Hurda malzemelerin depolanması ve taşınması süreçlerinde yer alan işletmeler.
• Madencilik ve Endüstriyel Atık Yönetimi Şirketleri: NORM ile ilişkili olabilecek endüstriyel atıkların hurda akışına karışma riski bulunan işletmeler.
• Kamu Kurumları ve Belediyeler: Hurda toplama, depolama veya geri dönüşümle ilgili faaliyetlerde bulunan kamu kuruluşları.

2025 yılı itibarıyla, özellikle uluslararası standartlara uyum ve ihracat pazarlarında rekabet avantajı sağlamak isteyen firmalar için NORM kontrolü, bir gereklilikten öte, kurumsal bir sorumluluk ve kalite göstergesi haline gelmiştir. Ayrıca, iş sağlığı ve güvenliği mevzuatının sıkılaşmasıyla birlikte, bu tür riskleri yeterince yönetmeyen firmaların yasal yaptırımlarla karşılaşma olasılığı artmıştır.

Avantajları ve Faydaları

Radyasyon (NORM) Kapısı/Ölçüm Kontrolü hizmetinin hurda sektöründeki işletmeler için sunduğu avantajlar çok yönlüdür:

• Yasal Uyumluluk: İlgili ulusal mevzuatlara (6331 Sayılı Kanun, Radyasyon Güvenliği Yönetmeliği vb.) ve uluslararası standartlara uyum sağlayarak para cezaları, faaliyet durdurma gibi yasal yaptırımlardan kaçınılır.
• Çalışan Sağlığının Korunması: Çalışanların potansiyel radyasyon maruziyetini engelleyerek iş kazaları ve meslek hastalıkları riskini minimize eder. Sağlıklı bir çalışma ortamı, iş gücü verimliliğini artırır.
• Çevresel Güvenlik: NORM'un çevreye yayılmasını önleyerek toprak, su ve hava kirliliğini engeller, sürdürülebilir bir çevre politikası benimsenmesini sağlar.
• Maddi Kayıpların Önlenmesi: Radyoaktif kirlilik tespit edildiğinde ortaya çıkabilecek temizleme, bertaraf ve tazminat maliyetleri gibi büyük maddi kayıplar önlenmiş olur.
• İtibar ve Güvenilirlik Artışı: Güvenlik standartlarına uyan işletmeler, hem müşterileri hem de kamuoyu nezdinde daha güvenilir ve saygın bir konuma gelir. Bu, yeni iş fırsatları yaratır.
• Operasyonel Süreklilik: Radyasyon risklerinin etkin yönetimi, işletmenin faaliyetlerinin beklenmedik şekilde durdurulmasını veya aksamasını engeller.
• Pazar Rekabetçiliği: Özellikle uluslararası pazarlarda, yüksek güvenlik standartlarına sahip olmak, ihracat potansiyelini artırır ve rekabet avantajı sağlar.
• Teknolojik Güncelleme ve Verimlilik: Modern NORM ölçüm sistemleri, veri analizi ve raporlama araçları, operasyonel verimliliği artırır ve daha bilinçli kararlar alınmasını sağlar. 2025 ve sonrası teknolojilerle entegrasyon, daha proaktif risk yönetimi imkanı sunar.