Elazığ Oksijen/Gaz Kesim (Cutting) Nedir ve Neden Önemlidir?

Hurdacılık sektöründe, özellikle metal ve demir-çelik atıklarının ayrıştırılması, boyutlandırılması ve geri dönüşüm süreçlerine hazırlanmasında oksijen/gaz kesim (cutting) işlemi kritik bir rol oynamaktadır. 2025 yılı itibarıyla, bu operasyonların hem verimliliği hem de iş sağlığı ve güvenliği (İSG) açısından standartlara uygunluğu büyük önem taşımaktadır. Oksijen/gaz kesim, yüksek sıcaklıkta metali eriten ve ayıran bir yöntem olup, hurda alım satım ve söküm işlemlerinde vazgeçilmez bir araçtır. Bu rehber, oksijen/gaz kesim işleminin detaylarını, yasal gerekliliklerini, uygulama süreçlerini ve bu alanda uzmanlaşmış firmaların sunduğu hizmetleri 2025 güncel bilgileriyle ele almaktadır. Hedef kitlemiz, hurda sektöründe faaliyet gösteren firmalar, söküm profesyonelleri ve İSG uzmanlarıdır. İş süreçlerinizi hem daha güvenli hem de daha verimli hale getirmek için doğru bilgiye ulaşmanız esastır.

Oksijen/Gaz Kesim (Cutting) Nedir?

Oksijen/gaz kesim (cutting), genellikle yanıcı gaz (asetilen, propan, doğalgaz vb.) ve oksijen karışımı kullanılarak metal malzemelerin yüksek sıcaklıkta eritilerek kesilmesini sağlayan bir termal kesme işlemidir. Bu işlemde, yanıcı gazın yakılmasıyla elde edilen alev, kesilecek metalin yüzeyini istenen sıcaklığa getirir. Ardından, saf oksijen akışı ile metalin oksitlenmesi sağlanır. Oluşan cüruf ve erimiş metal, oksijen jetinin basıncıyla kesme hattından dışarı atılarak kesim işlemi tamamlanır. 2025 güncel bilgiler ışığında, bu yöntem özellikle kalın çelik plakaların, boruların, profillerin ve karmaşık metal yapılarının sökümünde tercih edilmektedir. Hurda sektöründe, büyük hacimli metal parçalarının taşınabilir boyutlara getirilmesi, sınıflandırılması ve hurda tesislerine nakliyesi için oksijen/gaz kesim vazgeçilmez bir tekniktir.

2025'te Oksijen/Gaz Kesim Teknolojileri ve Yaklaşımları

• Gelişmiş Kesme Başlıkları: Daha hassas ve verimli kesim sağlayan, farklı metal türleri ve kalınlıkları için optimize edilmiş kesme başlıkları yaygınlaşmaktadır.
• Otomasyon ve Robotik Sistemler: Tehlikeli ortamlarda insan müdahalesini azaltmak amacıyla otomatik kesme arabaları ve robotik kolların kullanımı artmaktadır.
• Çevresel Etki Azaltma: Kesim sırasında ortaya çıkan duman ve gazların emilimi ve filtrelenmesi için daha gelişmiş sistemler kullanılmaktadır.
• Enerji Verimliliği: Daha az gaz tüketimi sağlayan ve operasyonel maliyetleri düşüren yeni nesil brülör teknolojileri geliştirilmektedir.

Oksijen/Gaz Kesim (Cutting) Nasıl Çalışır?

Oksijen/gaz kesim işlemi, birkaç temel adımdan oluşur ve bu adımların doğru bir şekilde uygulanması hem kesim kalitesi hem de güvenlik açısından hayati önem taşır. 2025 itibarıyla, bu süreçlerdeki ince ayarlar ve dikkat edilmesi gereken noktalar daha da belirginleşmiştir.

Kesim Süreci Adımları (2025 Güncel Yaklaşım)

1. Hazırlık: Kesilecek alanın temizlenmesi, kesim hattının belirlenmesi ve gerekli güvenlik önlemlerinin alınması. Bu aşamada, kesilecek metalin türü ve kalınlığına uygun gaz karışımı ve ekipman seçimi yapılır.
2. Ön Isıtma: Kesici oksijen akışından önce, yanıcı gaz ve oksijen karışımı ile metalin kesme noktası, metalin tutuşma sıcaklığına kadar ısıtılır. Bu, metalin oksijenle reaksiyona girmesini kolaylaştırır.
3. Kesme Oksijen Akışı: Metal istenen sıcaklığa ulaştığında, kesme oksijen vanası açılır. Yüksek basınçlı oksijen, ısıtılmış metalle temas ederek hızla oksitlenmesini sağlar. Bu ekzotermik reaksiyon, kesme işlemini devam ettirmek için gerekli ısıyı üretir.
4. Kesim Hattı İlerlemesi: Kesici oksijen jeti, belirlenen kesim hattı boyunca kontrollü bir şekilde ilerletilir. Erimiş metal oksitleri ve cüruf, oksijen jetinin kinetik enerjisiyle kesim boşluğundan dışarı atılır.
5. Tamamlama ve Soğutma: Kesim tamamlandıktan sonra gaz akışı kesilir ve kesilen parça güvenli bir şekilde soğumaya bırakılır.

Ekipman ve Malzemeler

• Kesme Tüpleri: Oksijen ve yanıcı gaz tüpleri (asetilen, propan vb.).
• Regülatörler: Gaz basıncını ayarlayan cihazlar.
• Hortumlar: Gazların güvenli bir şekilde taşınmasını sağlayan özel hortumlar.
• Kesme Aparatı (Pürmüz): Gazların karıştırıldığı ve alevin oluşturulduğu ana ünite.
• Kesme Memeleri: Farklı metal kalınlıkları ve türleri için optimize edilmiş uçlar.
• Güvenlik Ekipmanları: Yanmaz giysiler, kaynakçı gözlükleri/maskeleri, eldivenler, çelik burunlu ayakkabılar.

Yasal Zorunluluklar ve Mevzuat (2025 Güncel)

Hurdacılık sektöründe oksijen/gaz kesim işlemleri, iş sağlığı ve güvenliği mevzuatına tam uyum gerektirir. 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ve ilgili yönetmelikler, bu tür tehlikeli operasyonlar için açık hükümler barındırmaktadır. 2025 yılı itibarıyla, bu mevzuatın güncel uygulamaları ve denetimleri daha sıkı hale gelmiştir.

Temel Yasal Gereklilikler

• Risk Değerlendirmesi: Kesim işleminin yapılacağı alana özgü risklerin belirlenmesi, değerlendirilmesi ve gerekli önleyici tedbirlerin alınması zorunludur. Bu, özellikle yanıcı ve parlayıcı maddelerin varlığı, yüksekte çalışma, elektrik çarpması riski gibi unsurları kapsar.
• Yetkilendirme ve Eğitim: Oksijen/gaz kesim işlemini yapacak personelin, yetkili kişiler tarafından verilmiş gerekli eğitimleri almış olması ve bu konuda sertifikalandırılmış olması gerekmektedir.
• Kişisel Koruyucu Donanımlar (KKD): Çalışanların, işin niteliğine uygun olarak, yüz ve göz koruyucuları, ısıya dayanıklı giysiler, eldivenler, çelik burunlu ayakkabılar gibi KKD'leri eksiksiz kullanması yasal bir zorunluluktur.
• Çalışma Alanı Güvenliği: Kesim yapılan alanın çevresinde yanıcı, parlayıcı ve patlayıcı maddelerin bulunmaması, yeterli havalandırmanın sağlanması ve acil durum ekipmanlarının (yangın söndürücü vb.) hazır bulundurulması şarttır.
• Ekipman Bakımı ve Kontrolü: Kullanılan tüm oksijen/gaz kesim ekipmanlarının periyodik bakımlarının yapılması, kontrollerinin sağlanması ve güvenli çalıştığından emin olunması gerekmektedir.
• Atık Yönetimi: Kesim sonucu ortaya çıkan metal atıklarının ve diğer artıkların (metal cürufu, kesilen parçalar vb.) güvenli bir şekilde toplanması, depolanması ve bertaraf edilmesi veya geri dönüşüme kazandırılmasına yönelik prosedürler oluşturulmalıdır.

İlgili Mevzuat ve Standartlar (2025 Güncel Referanslar)

• 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu
• İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği
• Kimyasal Maddelerle Çalışmalarda Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği
• Yanıcı, Parlayıcı, Patlayıcı Maddelerle Çalışmalarda Sağlık ve Güvenlik Önlemleri
• ISO 45001:2018 (İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetim Sistemleri)

Kimler İçin Gereklidir?

Oksijen/gaz kesim (cutting) işlemi, özellikle aşağıdaki sektörlerde ve faaliyet alanlarında faaliyet gösteren firmalar ve profesyoneller için temel bir ihtiyaçtır:

Hedef Kitle ve Uygulama Alanları (2025 Perspektifi)

• Hurdacılık Sektörü: Metal hurda alım satım ve geri dönüşüm tesisleri, büyük metal parçalarını (gemi enkazları, araç şasileri, endüstriyel makineler, yapısal çelikler) işlenebilir boyutlara getirmek için oksijen/gaz kesim kullanır.
• İnşaat ve Yıkım Sektörü: Bina, köprü, fabrika gibi yapıların yıkımı sırasında çelik konstrüksiyonların, demir donatının ve diğer metal bileşenlerin sökülmesinde yaygın olarak kullanılır.
• Gemi Söküm Tesisleri: Eski gemilerin sökülerek parçalanması ve geri dönüştürülmesi sürecinde en çok tercih edilen kesme yöntemidir.
• Metal Sanayi ve Atölyeleri: Özel projeler, metal imalatı veya revizyon çalışmaları sırasında kalın metal levhaların veya yapısal elemanların kesilmesi gerekebilir.
• Enerji Sektörü: Petrol platformları, enerji santralleri gibi tesislerde yapılan bakım, onarım veya söküm işlemlerinde metal kesme ihtiyacı doğabilir.
• Tersaneler: Yeni gemi inşası veya mevcut gemilerde yapılan tadilatlar sırasında metal kesme operasyonları için kullanılır.

2025 yılında, sürdürülebilirlik ve geri dönüşümün artan önemiyle birlikte, hurda sektöründeki oksijen/gaz kesim hizmetlerine olan talep de artış göstermektedir. Bu hizmeti alacak firmaların, güvenilir, sertifikalı ve İSG standartlarına uygun çalışan profesyonellerle çalışması büyük önem taşır.

Avantajları ve Faydaları

Oksijen/gaz kesim (cutting) işlemi, hurda alım satım ve söküm sektöründe sunduğu birçok avantaj sayesinde tercih edilen bir yöntemdir. 2025 itibarıyla, bu faydalar hem operasyonel verimlilik hem de ekonomik açıdan daha da belirginleşmiştir.

Avantaj Listesi (2025 Güncel Değerlendirme)

• Yüksek Kesme Kapasitesi: Çok kalın metal levhaları ve yapıları bile etkili bir şekilde kesme yeteneği sunar.
• Ekonomik Çözüm: Diğer kesme yöntemlerine (lazer, plazma) kıyasla daha düşük ekipman ve işletme maliyetine sahiptir.
• Taşınabilirlik: Ekipmanların nispeten taşınabilir olması, şantiye ortamlarında veya saha uygulamalarında büyük esneklik sağlar.
• Geniş Uygulama Alanı: Karbon çelikleri başta olmak üzere birçok demir içeren metalin kesiminde etkilidir.
• Hızlı Kesim Hızı (Belirli Kalınlıklarda): Özellikle orta kalınlıktaki metaller için tatmin edici kesim hızları sunar.
• Geri Dönüşüm Süreçlerini Kolaylaştırma: Büyük metal parçalarını işlenebilir boyutlara indirerek geri dönüşüm sürecini hızlandırır ve kolaylaştırır.
• İş Güvenliği Standartlarına Uygunluk (Doğru Uygulandığında): Mevzuata uygun olarak yürütüldüğünde, riskler minimize edilerek güvenli bir çalışma ortamı sağlanabilir.