Bursa İskele Güvenlik Filesi: İnşaat Şantiyeleri İçin Vazgeçilmez Güvenlik Önlemi (2025)

İnşaat sektörü, doğası gereği yüksek riskler barındıran bir alandır. Bu risklerin başında ise çalışanların düşmesi veya malzemelerin düşerek çevreye zarar vermesi gelmektedir. Özellikle yüksek katlı yapılarda kullanılan iskeleler, hem çalışanlar hem de çevredeki insanlar için ciddi tehlike arz edebilir. İşte bu noktada, iskele güvenlik filesi devreye girerek hem düşen kişileri hem de dökülen malzemeleri engelleyen kritik bir iş sağlığı ve güvenliği (İSG) ekipmanı olarak öne çıkmaktadır. 2025 yılı itibarıyla, iskele güvenlik filesinin kullanımı yasal bir zorunluluk olmanın yanı sıra, iş kazalarını en aza indirme ve proje verimliliğini artırma açısından da stratejik bir öneme sahiptir. Bu rehberimizde, iskele güvenlik filesinin tanımından yasal gerekliliklerine, uygulama süreçlerinden uzman önerilerine kadar tüm detayları 2025 güncel bilgileriyle ele alacağız. Hedef kitlemiz; inşaat firmaları, proje yöneticileri, İSG profesyonelleri ve güvenli çalışma ortamları oluşturmak isteyen tüm paydaşlardır.

İskele Güvenlik Filesi Nedir?

İskele güvenlik filesi, inşaat projelerinde iskele sistemlerinin etrafına gerilen, yüksek mukavemetli özel polipropilen veya polietilen malzemeden üretilmiş bir tür güvenlik ağıdır. Temel amacı, iskelede çalışan personelin düşmesi durumunda hayatını kurtarmak ve iskeleden düşebilecek yapı malzemeleri, aletler veya molozların aşağıda bulunan insanlara ve çevredeki yapılaşmaya zarar vermesini önlemektir. 2025 itibarıyla, bu fileler sadece bir önlem değil, aynı zamanda iş sağlığı ve güvenliği mevzuatının ayrılmaz bir parçasıdır. Farklı boyutlarda, göz aralıklarında ve dayanım sınıflarında üretilen iskele güvenlik fileleri, projenin özel ihtiyaçlarına göre seçilmelidir. Yüksek kaliteli ve uluslararası standartlara uygun (örneğin EN 1263-1) iskele güvenlik fileleri, darbe emme kapasitesi yüksek, UV ışınlarına dayanıklı ve hava koşullarına karşı dirençli olmalıdır. Bu özellikler, filelerin uzun ömürlü ve güvenilir olmasını sağlar.

İskele Güvenlik Filesi Nasıl Çalışır?

İskele güvenlik filesinin çalışma prensibi, düşen bir cismin veya kişinin enerjisini emerek yavaşlatmak ve güvenli bir şekilde durdurmaktır. Fileler, belirli bir gerginlikle iskele konstrüksiyonuna monte edilir. Bir düşme olayı gerçekleştiğinde, file esneyerek düşen cismin/kişinin hızını azaltır ve darbe kuvvetini geniş bir alana yayar. Bu sayede, hem düşen kişinin yaralanma riski minimuma indirilir hem de iskele yapısına binen yük kontrol altında tutulur. Malzeme düşmelerinde ise, file düşen nesneyi hapsederek yere ulaşmasını engeller. 2025 yılında, iskele güvenlik filesi seçimi ve montajında dikkat edilmesi gereken temel unsurlar şunlardır:

• Doğru File Seçimi: Projenin yüksekliği, potansiyel düşme yükü ve çevresel faktörlere göre uygun mukavemet ve göz aralığına sahip file seçimi yapılmalıdır.
• Profesyonel Montaj: Fileler, üretici talimatlarına ve ilgili standartlara uygun olarak, profesyonel ekipler tarafından, yeterli gerginlikte ve doğru tespit noktaları kullanılarak monte edilmelidir.
• Periyodik Kontroller: Filelerin yırtık, aşınma, delaminasyon veya gevşeme gibi hasarlar açısından düzenli olarak kontrol edilmesi ve gerektiğinde bakım veya değişiminin yapılması gereklidir. 2025 itibarıyla, bu kontrollerin kayıt altına alınması da zorunludur.
• Gerekli Sertifikalar: Kullanılan iskele güvenlik filesinin, ilgili ulusal ve uluslararası standartlara (örn. EN 1263-1) uygunluğunu gösteren sertifikalara sahip olması önemlidir.

Yasal Zorunluluklar ve Mevzuat (2025 Güncel)

Türkiye'de iş sağlığı ve güvenliği alanındaki yasal düzenlemeler, çalışanların güvenliğini en üst düzeyde tutmayı hedefler. İskele güvenlik filesi kullanımı da bu kapsamda hem 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu hem de ilgili yönetmelikler ile zorunlu hale getirilmiştir. 2025 yılı itibarıyla güncel mevzuat çerçevesinde:

• 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu: İşverenlerin, çalışanların sağlığını ve güvenliğini sağlamakla yükümlü olduğunu belirtir. Bu yükümlülük, iskele gibi yüksekte çalışma yapılan alanlarda gerekli güvenlik önlemlerini almayı da kapsar.
• Yapı İşlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği: Bu yönetmelik, iskelelerin kurulumu, kullanımı ve sökülmesi sırasında uyulması gereken kuralları detaylandırır. Özellikle düşme riskine karşı alınacak önlemler arasında iskele güvenlik filesinin kullanımı zorunlu tutulmaktadır. Yönetmelik, filelerin EN 1263-1 standardına uygun olmasını ve belirli aralıklarla kontrol edilmesini şart koşmaktadır.
• İSG Ekipmanları Yönetmeliği: Kişisel koruyucu donanımların (KKD) ve toplu koruma araçlarının (iskele güvenlik filesi gibi) seçiminde, kullanımında ve bakımında uyulması gereken genel prensipleri belirler.
• ISO 45001:2018: İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetim Sistemleri standardı, risk değerlendirmesi ve kontrol önlemleri süreçlerini zorunlu kılar. Bu standart kapsamında, iskelelerdeki düşme riskinin belirlenmesi ve etkin bir şekilde kontrol altına alınması için iskele güvenlik filesi gibi önlemlerin alınması gerekmektedir.

2025 yılı itibarıyla, yapılan denetimlerde bu yasal gerekliliklere uyulup uyulmadığı titizlikle incelenmekte olup, uyulmaması halinde ciddi para cezaları ve yasal yaptırımlar söz konusu olabilmektedir.

Kimler İçin Gereklidir?

İskele güvenlik filesi, iskele kullanılan her türlü inşaat projesinde ve çalışma alanında gereklidir. Bu kapsamda:

• Yüksek Katlı Binalar: Konut, ofis, otel gibi çok katlı yapıların inşaat ve tadilatlarında iskele kullanımı yaygındır.
• Endüstriyel Tesisler: Fabrika binaları, rafineriler, enerji santralleri gibi endüstriyel tesislerin inşası veya bakımı sırasında iskeleler kullanılır.
• Köprü ve Tünel İnşaatları: Bu tür altyapı projelerinde de iskele sistemleri vazgeçilmezdir.
• Tarihi Yapıların Restorasyonu: Hassas restorasyon çalışmalarında da iskele güvenliği kritik öneme sahiptir.
• Her Türlü Yüksekte Çalışma Alanı: İskele kurulumunun yapıldığı her türlü dikey çalışma alanında, hem çalışanların hem de çevrenin güvenliği için iskele güvenlik filesi zorunludur.

Özetle, iskele kurulan ve çalışanların yüksekte görev yaptığı her proje, iskele güvenlik filesi kullanımı ile güvence altına alınmalıdır.

Avantajları ve Faydaları

İskele güvenlik filesi kullanımı, sadece yasal bir zorunluluk olmanın ötesinde, projelere birçok önemli avantaj ve fayda sağlamaktadır:

• Hayat Kurtarma: En temel ve en önemli faydası, düşen personelin hayatta kalma şansını önemli ölçüde artırmasıdır.
• Maddi Hasar Önleme: Düşen malzemelerin çevreye veya mülklere zarar vermesini engelleyerek ciddi maddi kayıpların önüne geçer.
• Yasal Uyumluluk: Mevzuata uyum sağlayarak olası yasal yaptırımlardan korunmayı sağlar.
• İş Kazası Azaltma: İş kazalarının sayısını ve şiddetini azaltarak iş gücü kaybını ve tedavi masraflarını düşürür.
• Proje Verimliliği: Güvenli bir çalışma ortamı, çalışanların daha motive ve verimli çalışmasını sağlar. Kazaların azalması, proje gecikmelerini önler.
• İtibar Artışı: Güvenliğe önem veren firmalar, hem çalışanları hem de paydaşları nezdinde olumlu bir imaj çizer.
• Çevre Güvenliği: Dökülen molozların veya aletlerin kontrolsüzce düşmesini engelleyerek, çalışma alanı dışındaki insan ve çevre güvenliğini de sağlar.