Aptal, Taşköprü, Kastamonu IRATA Level 2: Yüksekte Çalışma Operasyonlarında Yetkinlik ve Güvenlik

Türkiye'nin önde gelen İş Sağlığı ve Güvenliği (İSG) uzmanlarından biri olarak, 15 yılı aşkın IRATA sertifikasyon deneyimimle, 2025 yılı itibarıyla IRATA Level 2 sertifikasının yüksekte çalışma operasyonlarındaki kritik rolünü ve gerekliliklerini detaylı bir şekilde açıklamak istiyorum. Günümüzde, sanayinin çeşitli kollarında, özellikle inşaat, rüzgar enerjisi, petrol ve gaz sektörü gibi alanlarda, erişimi zor ve tehlikeli noktalarda güvenli çalışma standartlarının en üst düzeyde tutulması hayati önem taşımaktadır. IRATA (Industrial Rope Access Trade Association) sertifikasyonu, bu alanda uluslararası kabul görmüş en prestijli standartlardan biridir. Level 2, temel güvenlik prensiplerini ve tekniklerini başarıyla tamamlamış, ancak daha karmaşık operasyonlarda gözetim altında çalışabilecek yetkinlikteki teknisyenleri tanımlar. Bu rehber, 2025'in güncel mevzuatları, ISO standartları ve sektörel beklentiler çerçevesinde IRATA Level 2'nin ne olduğunu, nasıl elde edildiğini, yasal zorunluluklarını ve sunduğu avantajları derinlemesine inceleyecektir. Hedef kitlemiz, yüksekte çalışma alanında kariyerini ilerletmek isteyen profesyoneller, bu tür operasyonları yürüten firmaların İSG yöneticileri ve denetleyicileridir.

IRATA Level 2 Nedir?

IRATA Level 2 sertifikası, endüstriyel ip erişimi (rope access) tekniklerinde temel düzeyde yetkinlik kazanmış, ancak deneyimli bir Level 3 teknisyeni veya süpervizörü gözetiminde çalışacak teknisyenleri ifade eder. Bu seviyedeki bir teknisyen, bir Level 1 teknisyeninin uygulayabileceği tüm görevleri yerine getirebilir ve ek olarak, daha karmaşık kurtarma operasyonlarında (örneğin, bir askıya alınmış kazazedeyi güvenli bir şekilde tahliye etme) aktif rol alabilir. IRATA Level 2, sadece temel iniş ve çıkış tekniklerini değil, aynı zamanda bu tekniklerin çeşitli senaryolarda nasıl uygulanacağını, acil durum prosedürlerini ve kurtarma manevralarını da kapsar. 2025 itibarıyla, bu sertifika, yüksekte çalışma standartlarının belirlenmesinde ve uygulanmasında küresel bir referans noktası olmaya devam etmektedir. IRATA Level 2 teknisyenleri, aşağıdaki temel yetkinliklere sahip olmalıdır:

• Temel ip erişimi kurulumlarını güvenli bir şekilde kurmak ve kullanmak.
• Farklı çalışma alanlarına güvenli erişim sağlamak.
• Kazazedeleri kurtarma operasyonlarında aktif rol almak.
• Temel ekipman bakımı ve kontrolünü yapmak.
• IRATA çalışma prensiplerine ve güvenlik prosedürlerine uymak.

Bu sertifikayı almak, bireyin hem teknik becerilerini hem de güvenlik bilincini artırarak, işverenler için daha güvenilir ve yetkin bir personel anlamına gelir. 2025'te de bu sertifikanın önemi, yüksekte çalışma kazalarının önlenmesindeki rolü nedeniyle artarak devam etmektedir.

IRATA Level 2 Nasıl Çalışır?

IRATA Level 2 sertifikasyonu, belirli bir eğitim programını başarıyla tamamlamayı ve ardından bağımsız bir değerlendirmeden geçmeyi gerektirir. Süreç genellikle şu adımları içerir:

Eğitim Süreci (2025 Güncel Yaklaşım)

• Temel İSG Bilgisi: Eğitim, öncelikle iş sağlığı ve güvenliği temel prensiplerine odaklanır. 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ile ilgili temel yükümlülükler ve risk değerlendirmesi gibi konular ele alınır.
• Teknik Eğitim: Adaylara, çeşitli ip erişimi teknikleri, knots (düğümler), ankraj noktalarının belirlenmesi ve güvenli kullanımı, iniş ve çıkış yöntemleri, yatay geçişler ve dikey hareketler detaylı olarak öğretilir.
• Kurtarma Teknikleri: Level 2 için en önemli farklardan biri, acil durum senaryolarında kazazedeleri kurtarma ve tahliye etme tekniklerinin öğrenilmesidir. Bu, askıya alınmış bir kişiyi güvenli bir şekilde indirme veya bir kazazedenin kendi kendine kurtarma becerilerini kullanmasını sağlama gibi pratik uygulamaları içerir.
• Ekipman Bilgisi: Kullanılan tüm ip, emniyet kemeri, karabina, makara, iniş/çıkış cihazları gibi ekipmanların doğru seçimi, kullanımı, bakımı ve muayenesi hakkında bilgi verilir.
• Uygulama Süresi: Adaylar, belirli bir süre boyunca (genellikle en az 4 gün) pratik eğitim alırlar. Bu süre zarfında, eğitmenler tarafından sürekli olarak gözlemlenir ve geri bildirim alırlar.

Değerlendirme (Assessment)

• Pratik Sınav: Eğitim tamamlandıktan sonra, adaylar bağımsız bir IRATA değerlendiricisi (assessor) tarafından pratik bir sınava tabi tutulurlar. Bu sınavda, adayın öğrendiği tüm teknikleri güvenli ve etkin bir şekilde uygulayabilmesi beklenir.
• Teorik Sınav: Teknik becerilerin yanı sıra, adayların güvenlik prosedürleri, acil durumlar, mevzuat bilgileri ve ekipman bilgisi gibi konularda teorik bir sınava girmeleri de gerekebilir.
• Başarı Kriterleri: Sınavda belirli bir başarı oranını yakalayan adaylar, IRATA Level 2 sertifikası almaya hak kazanırlar.

2025'te de bu süreç, IRATA'nın uluslararası kabul görmüş standartlarına uygun olarak yürütülmektedir. Eğitim kurumlarının akredite olması ve değerlendiricilerin yetkinliği büyük önem taşır.

Yasal Zorunluluklar ve Mevzuat (2025 Güncel Bakış)

Türkiye'de yüksekte çalışma faaliyetleri, 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu başta olmak üzere çeşitli yönetmeliklerle düzenlenmiştir. IRATA Level 2 sertifikası, doğrudan bir yasal zorunluluk olmamakla birlikte, işverenlerin yüksekte çalışma risklerini yönetme ve çalışanların güvenliğini sağlama yükümlülüklerini yerine getirmelerinde önemli bir araçtır.

Temel Yasal Düzenlemeler

• 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu: Bu kanun, işverenlere çalışanların sağlığını ve güvenliğini sağlamak için gerekli tüm tedbirleri alma yükümlülüğü getirir. Yüksekte çalışma gibi riskli işlerde, bu tedbirlerin en üst düzeyde olması beklenir.
• Risk Değerlendirmesi: İşverenler, işyerindeki tüm riskleri belirlemeli, analiz etmeli ve kontrol altına almalıdır. Yüksekte çalışma riskleri de bu kapsamda değerlendirilir.
• Kişisel Koruyucu Donanım (KKD) Yönetmeliği: Yüksekte çalışmada kullanılacak ip erişim ekipmanları ve diğer KKD'lerin uluslararası standartlara (örneğin, EN standartları) uygun olması ve düzenli olarak bakımlarının yapılması gerekir.
• Yapı İşlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği: İnşaat sektöründe yüksekte çalışma faaliyetlerine özel düzenlemeler içerir. Bu yönetmelik, düşmeyi önleyici sistemlerin kullanımını ve bu sistemleri kullanacak personelin yetkinliğini vurgular.
• İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği: Yüksekte çalışmada kullanılan tüm ekipmanların periyodik bakımlarının ve kontrollerinin yapılması zorunludur.

IRATA Level 2'nin Rolü

IRATA Level 2 sertifikası, yasal mevzuatın "yetkin personel" gerekliliğini karşılamada önemli bir rol oynar. İşverenler, yüksekte çalışma operasyonlarını yürütecek personelin, ilgili risklere karşı yeterli bilgi, beceri ve deneyime sahip olduğunu kanıtlamak zorundadır. IRATA Level 2 sertifikası, bu yetkinliğin uluslararası düzeyde kabul görmüş bir göstergesidir. 2025 itibarıyla, denetleyici kurumlar tarafından da bu tür sertifikaların varlığı, İSG yönetim sistemlerinin etkinliğinin bir kanıtı olarak değerlendirilmektedir.

Kimler İçin Gereklidir?

IRATA Level 2 sertifikası, yüksekte çalışma alanında aktif olarak görev alan veya bu alanda kariyer yapmayı hedefleyen profesyoneller için uygundur. Başlıca hedef kitle şunları içerir:

• İnşaat Sektörü Çalışanları: Cephe işleri, köprü bakımı, yüksek binaların inşası ve bakımı gibi alanlarda çalışan teknisyenler.
• Rüzgar Enerjisi Sektörü Teknisyenleri: Rüzgar türbinlerinin kurulumu, bakımı ve onarımı sırasında yüksekte çalışma gerektiren görevleri üstlenenler.
• Petrol ve Gaz Sektörü Personeli: Offshore platformlar, rafineriler ve endüstriyel tesislerde yüksekte yapılan bakım, denetim ve onarım işlerinde görev alanlar.
• Endüstriyel Temizlik ve Bakım Personeli: Yüksek binaların dış cephe temizliği, endüstriyel tesislerin yüksekte bulunan ekipmanlarının bakımı gibi işleri yapanlar.
• Kurtarma Ekipleri: Acil durum müdahale ekipleri ve arama kurtarma profesyonelleri.
• Güvenlik ve Denetim Uzmanları: Yüksekte çalışma sahalarını denetleyen İSG uzmanları ve mühendisler.

IRATA Level 2, temel Level 1 sertifikasına sahip olan ve daha karmaşık görevlerde yer almak isteyen teknisyenler için bir sonraki adımdır. Bu sertifika, bireyin sektördeki değerini artırır ve daha fazla iş fırsatı sunar. 2025'te de bu sertifikasyon, sektörde aranan nitelikler arasında üst sıralarda yer almaktadır.

Avantajları ve Faydaları

IRATA Level 2 sertifikası, hem bireysel profesyoneller hem de bu sertifikaya sahip çalışanları istihdam eden firmalar için önemli avantajlar sunar:

Bireysel Profesyoneller İçin Avantajlar

• Gelişmiş Yetkinlik: Temel ip erişimi becerilerinin ötesinde, kurtarma teknikleri gibi daha karmaşık görevlerde yetkinlik kazanılır.
• Kariyer İlerlemesi: Level 2 sertifikası, teknisyenlerin daha sorumluluk gerektiren pozisyonlara gelmelerini ve daha yüksek ücretli işler bulmalarını sağlar.
• Uluslararası Tanınırlık: IRATA sertifikası, küresel ölçekte kabul gördüğü için uluslararası projelerde çalışma imkanı sunar.
• Artan Güvenlik Bilinci: Eğitim süreci, risk yönetimi ve acil durum müdahalesi konularında derinlemesine bilgi sağlayarak güvenlik bilincini artırır.

Firmalar İçin Avantajlar

• Yasal Uyumluluk: Yüksekte çalışma faaliyetlerinde yasal gereklilikleri karşılama konusunda destek sağlar.
• Azalan Kaza Riski: Yetkin ve eğitimli personel sayesinde iş kazaları ve meslek hastalıkları riski önemli ölçüde azalır.
• Operasyonel Verimlilik: Güvenli ve doğru tekniklerle yapılan çalışmalar, proje sürelerini kısaltabilir ve verimliliği artırabilir.
• İtibar ve Güvenilirlik: IRATA sertifikalı personel istihdam etmek, firmanın iş sağlığı ve güvenliğine verdiği önemi gösterir, bu da müşteri ve paydaşlar nezdinde güvenilirliği artırır.
• Maliyet Tasarrufu: Kazaların önlenmesi, sigorta maliyetlerinin düşmesi ve iş duruşlarının azalması yoluyla maliyet tasarrufu sağlar.

2025 itibarıyla, bu avantajlar, yüksekte çalışma alanında rekabetçi kalmak isteyen tüm firmalar için daha da belirgin hale gelmiştir.