Pazar, Rize Düğümler Figure 8: IRATA Sertifikasyonu ve Güvenli Yüksekte Çalışma

Yüksekte çalışma operasyonlarında güvenlik, en üst düzeyde dikkat ve doğru tekniklerin kullanımını gerektirir. Özellikle IRATA sertifikasyonu kapsamında temel bir beceri olan 'Düğümler Figure 8' (Sekiz Düğümü), ipin güvenli bir şekilde bağlanması, yük aktarımı ve iniş/çıkış sistemlerinin oluşturulmasında kritik bir rol oynar. Bu rehber, 2025 yılı itibarıyla güncel yasal düzenlemeler, ISO standartları ve sektördeki en iyi uygulamalar ışığında 'Düğümler Figure 8' konusunu detaylı bir şekilde ele almaktadır. Hedef kitlemiz, endüstriyel dağcılık, inşaat, rüzgar enerjisi, bakım-onarım gibi yüksekte çalışma gerektiren sektörlerde görev alan profesyoneller, işverenler ve İSG uzmanlarıdır. 2025 yılına girerken, güncellenen standartlar ve teknolojilerle birlikte 'Düğümler Figure 8' tekniklerinin doğru ve güvenli uygulanmasının önemi her zamankinden daha fazladır.

Düğümler Figure 8 Nedir?

‘Düğümler Figure 8’, ipin ucuna veya ortasına, yük taşıma kapasitesini koruyarak ve güvenli bir bağlantı noktası oluşturarak bağlanan, sekiz rakamı şeklinde bir düğüm türüdür. IRATA (Industrial Rope Access Trade Association) sertifikasyonu, bu düğümün profesyonel yüksekte çalışma tekniklerinin temel taşlarından biri olarak kabul eder. Figure 8 düğümleri, basit yapısı, kolay çözülürlüğü (yük altında bile) ve yüksek mukavemeti sayesinde yaygın olarak kullanılır. 2025 itibarıyla, bu düğümün doğru atılma teknikleri, kullanım alanları ve güvenlik parametreleri, uluslararası standartlar ve yerel mevzuatla sıkı sıkıya ilişkilidir. Temel Figure 8 düğümü, bir halka oluşturmak için kullanılırken, Figure 8 on a Bight (Halka ile Sekiz) ve Figure 8 Follow Through (Takip Eden Sekiz) gibi varyasyonları, farklı bağlanma senaryolarına uyum sağlar. Bu düğümler, özellikle emniyet kemerlerine, ankraj noktalarına veya diğer ip sistemlerine güvenli bağlantı sağlamak amacıyla kullanılır.

2025 Güncel Durum ve Önemi

2025 yılında yapılan güncellemeler ve araştırmalar, yüksekte çalışma kazalarının büyük bir kısmının yetersiz veya yanlış düğüm kullanımından kaynaklandığını göstermektedir. Bu nedenle, Figure 8 düğümlerinin doğru atılması, düzenli olarak kontrol edilmesi ve belirli standartlara uygunluğunun sağlanması, iş kazalarını önlemede hayati önem taşır. IRATA sertifikasyon programları, bu düğümlerin doğru kullanımını zorunlu kılarak, operatörlerin hem kendilerinin hem de çalışma arkadaşlarının güvenliğini sağlamasını hedefler. Güncel standartlar, düğümün bağlanacağı ipin türüne, çapına ve beklenen yüke göre doğru Figure 8 varyantının seçilmesini de vurgulamaktadır.

Düğümler Figure 8 Nasıl Çalışır?

Figure 8 düğümlerinin çalışma prensibi, ipin kendi üzerine dolanarak oluşturduğu sekiz şeklindeki yapının, sürtünme ve gerilim yoluyla birbirini kilitlemesidir. Bu kilitlenme, düğümün yük altında kaymasını veya gevşemesini engellerken, ipin ana mukavemetini minimum düzeyde kaybetmesini sağlar. Farklı Figure 8 varyantları, farklı bağlantı ihtiyaçlarına hizmet eder:

1. Figure 8 Düğümü (Loop/Halka Düğümü)

• Açıklama: İpin ucunda, sabit bir halka oluşturmak için kullanılır. Emniyet kemerinin bel veya bacak halkalarına bağlanmasında yaygın olarak kullanılır.
• Uygulama: İpin ucundan bir miktar pay bırakılarak bir halka yapılır, ipin kendisi bu halkanın içinden dolaştırılarak sekiz şekli tamamlanır.
• 2025 Güncel Bilgiler: Uluslararası standartlar (örn. EN 354), bu düğümün en az 22 kN yük taşıma kapasitesine sahip olmasını gerektirir. İpin ucunda en az 10 cm'lik (veya ip çapının en az 10 katı) bir 'yedek' bırakılması zorunludur.

2. Figure 8 on a Bight (Halka ile Sekiz Düğümü)

• Açıklama: İpin ortasında, çift hatlı bir halka oluşturmak için kullanılır. Ankraj noktalarına bağlanmak veya iki ipi birbirine bağlamak için kullanılır.
• Uygulama: İpin ortasında bir büküm (halka) oluşturulur ve bu büküm, ana ipin etrafından dolaştırılarak sekiz şekli tamamlanır.
• 2025 Güncel Bilgiler: Bu düğüm, ankraj noktalarına veya sedyelere bağlanmada güvenli bir bağlantı noktası sağlar. Yük aktarımında ipin iki katı mukavemetini sağlar.

3. Figure 8 Follow Through (Takip Eden Sekiz Düğümü)

• Açıklama: İpin bir halka veya yapı etrafından geçirilerek, ipin başlangıç noktasına geri dönülerek yapılan bir düğümdür. Özellikle bir ankraj noktasına veya bir nesneye doğrudan bağlanmak için kullanılır.
• Uygulama: İpin bir ankraj noktası gibi bir nesneden geçirilmesi, ardından ipin ana hattına paralel olarak, aynı yoldan geri dönülerek sekiz şeklinin tamamlanması şeklinde atılır.
• 2025 Güncel Bilgiler: Bu düğüm, ankraj noktalarına güvenli ve kalıcı bir bağlantı sağlamak için idealdir. İpin iki hattının da birbirine paralel ve sıkı olması önemlidir.

Tablo: Düğümler Figure 8 Varyantları ve Kullanım Alanları

Yasal Zorunluluklar ve Mevzuat (2025 Güncel)

Türkiye'de yüksekte çalışma faaliyetleri, 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ve ilgili yönetmelikler ile düzenlenmektedir. 2025 yılı itibarıyla bu mevzuat, uluslararası standartlarla uyumlu hale getirilmiş ve daha sıkı denetimler öngörmüştür. Özellikle yüksekte güvenli çalışma ekipmanlarının seçimi, kullanımı ve bakımı konularında detaylı hükümler bulunmaktadır.

6331 Sayılı Kanun ve İlgili Yönetmelikler

• 6331 Sayılı Kanun: İşverenlerin, çalışanların sağlığını ve güvenliğini sağlamakla yükümlü olduğunu belirtir. Yüksekte çalışma gibi riskli işlerde, gerekli tüm önlemlerin alınmasını zorunlu kılar.
• Yüksekte Çalışmalarda Güvenlik Yönetmeliği (Güncel Versiyon): Bu yönetmelik, yüksekte çalışmanın risklerini tanımlar, alınması gereken önlemleri (ankraj noktaları, emniyet sistemleri, kişisel koruyucu donanımlar) detaylandırır. Düğüm kullanımı gibi temel güvenlik tekniklerinin eğitimle desteklenmesi gerekliliğini vurgular.
• Kişisel Koruyucu Donanım Yönetmeliği: Yüksekte çalışmada kullanılan kişisel koruyucu donanımların (emniyet kemerleri, halatlar vb.) uygun standartlarda olması ve doğru kullanılması zorunludur.

ISO Standartları ve IRATA

• ISO 45001:2018 (İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetim Sistemleri): İşverenlerin, risk değerlendirmesi yaparak yüksekte çalışma gibi riskleri belirlemesini ve kontrol altına almasını gerektirir. Güvenlik eğitimlerinin etkinliğini ve uygunluğunu da kapsar.
• IRATA (Industrial Rope Access Trade Association) Standartları: IRATA, endüstriyel ip erişimi alanında küresel bir otoritedir. Sertifikasyon programları, operatörlerin hem teorik hem de pratik olarak en yüksek güvenlik standartlarında eğitim aldığını garanti eder. Figure 8 düğümlerinin doğru atılması, IRATA müfredatının temel bir parçasıdır.
• EN Standartları: Avrupa standartları (örn. EN 12275, EN 354, EN 362), kullanılan ip ve bağlantı elemanlarının güvenlik gereksinimlerini belirler. Figure 8 düğümlerinin bu standartlara uygun olarak kullanılması, güvenliği maksimize eder.

2025 Güncel Mevzuat Vurgusu: 2025 itibarıyla denetimler daha sıkı hale gelmiş, özellikle 'temel güvenlik' uygulamalarındaki eksiklikler ciddi yaptırımlara yol açmaktadır. İşverenlerin, çalışanlarının güncel eğitimlere sahip olduğundan ve kullandıkları ekipmanların (düğümler dahil) uluslararası standartlara uygun olduğundan emin olmaları gerekmektedir.

Kimler İçin Gereklidir?

'Düğümler Figure 8' bilgisi ve becerisi, aşağıdaki sektörlerde ve pozisyonlarda çalışan herkes için temel bir gerekliliktir:

• Endüstriyel Dağcılar ve İp Erişim Teknisyenleri: IRATA sertifikalı profesyoneller, yüksekte yapılan tüm montaj, bakım, onarım, temizlik ve denetim görevlerinde bu düğümleri sürekli kullanırlar.
• İnşaat Sektörü Çalışanları: Yüksek katlı binalarda, köprülerde, tünellerde çalışan ve güvenli bir şekilde konumlanması veya ekipman indirmesi/bindirmesi gereken personel.
• Rüzgar Enerjisi Sektörü Teknisyenleri: Rüzgar türbinlerinin bakım ve onarımında çalışanlar, türbin kulelerine erişim ve güvenli çalışma ortamı oluşturmak için bu düğümlere ihtiyaç duyarlar.
• Enerji Nakil Hatları Bakım Ekipleri: Enerji direkleri ve hatlarında çalışan teknisyenler, güvenli iniş ve çıkışlar ile ekipman sabitleme için bu düğümleri kullanır.
• Acil Durum Kurtarma Ekipleri: Arama-kurtarma operasyonlarında, özellikle zorlu arazi koşullarında veya binalarda, güvenli iniş ve çıkış sistemleri kurmak için kullanılır.
• İş Güvenliği Uzmanları ve Saha Süpervizörleri: Yüksekte çalışma alanlarında denetim yapan ve güvenlik prosedürlerinin doğru uygulandığından emin olması gereken profesyoneller.

2025 Güncel İhtiyaçlar:

Günümüzde, sadece düğümü atmayı bilmek yeterli değildir. 2025 itibarıyla operatörlerin, farklı ip türleri (statik, dinamik, yarı statik), ip çapları ve beklenen yükler karşısında doğru Figure 8 varyantını seçme ve uygulama bilgisine sahip olması gerekmektedir. Ayrıca, düğümlerin düzenli olarak kontrol edilmesi ve ömrünün tamamlanmış olup olmadığının anlaşılması da kritik bir beceridir.

Avantajları ve Faydaları

'Düğümler Figure 8', yüksekte güvenli çalışma sistemlerinin ayrılmaz bir parçasıdır ve sağladığı birçok avantaj bulunmaktadır:

• Yüksek Güvenlik ve Mukavemet: Doğru atıldığında, Figure 8 düğümleri ipin ana mukavemetini minimum düzeyde azaltır ve yüksek yük taşıma kapasitesi sunar. Bu, 2025 standartlarında bile en güvenilir düğüm türlerinden biri olmasını sağlar.
• Kolay Tanımlanabilirlik: Sekiz şekli, görsel olarak kolay tanınabilir ve denetlenebilir. Bu, acil durumlarda veya rutin kontrollerde düğümün doğru atılıp atılmadığını anlamayı kolaylaştırır.
• Kolay Çözülürlük: Yüksek gerilim altında bile, Figure 8 düğümleri genellikle kolayca çözülebilir. Bu, kurtarma operasyonları veya ekipmanların güvenli bir şekilde indirilmesi gerektiğinde büyük bir avantajdır.
• Çok Yönlülük: Farklı varyantları sayesinde, Figure 8 düğümleri çok çeşitli bağlanma senaryolarına uyum sağlayabilir (ankraj noktası, emniyet kemeri, çift hatlı sistemler vb.).
• IRATA Sertifikasyonu Temeli: IRATA programlarının temelini oluşturan bu düğüm, sertifikalı teknisyenlerin uluslararası kabul görmüş güvenlik standartlarında çalıştığını garanti eder.
• Eğitim Kolaylığı: Temel Figure 8 düğümünün atılması, diğer karmaşık düğümlere göre daha kolay öğrenilebilir. Ancak 2025 itibarıyla ileri düzey varyantların da ustalaşılması gerekmektedir.

2025 Güncel Fayda: Yapay zeka destekli İSG yazılımları ve dijital denetim sistemleri, 2025 yılında düğüm kullanımlarını daha etkin takip edebilmektedir. Ancak, temel prensiplerin teknisyenler tarafından tam olarak anlaşılması, bu teknolojilerin etkinliğini artırmaktadır.