Kırşehir Tedarikçi Denetimi ve Değerlendirme: İş Sağlığı ve Güvenliğinde Kapsamlı Bir Yaklaşım (2025)

Günümüzün rekabetçi iş dünyasında, işletmelerin başarısı yalnızca kendi operasyonlarına değil, aynı zamanda tedarik zincirlerindeki tüm paydaşların performansına da bağlıdır. Bu bağlamda, tedarikçi denetimi ve değerlendirme, özellikle iş sağlığı ve güvenliği (İSG) açısından kritik bir öneme sahiptir. 2025 yılı itibarıyla, küresel ve ulusal mevzuatların sıkılaşması ve ISO 45001 gibi standartların yaygınlaşmasıyla birlikte, tedarikçilerin İSG performanslarının sistematik olarak incelenmesi bir zorunluluk haline gelmiştir. Bu denetimler, yalnızca yasal uyumluluğu sağlamakla kalmaz, aynı zamanda işletmelerin itibarını korumasına, risklerini minimize etmesine ve sürdürülebilir bir büyüme elde etmesine de katkıda bulunur. Hedef kitlemiz; üretimden lojistiğe, inşaattan hizmet sektörüne kadar geniş bir yelpazede faaliyet gösteren ve tedarik zincirinde yer alan tüm firmalardır. Bu rehber, 2025 yılındaki güncel gelişmeler ışığında tedarikçi denetimi ve değerlendirmenin ne anlama geldiğini, nasıl yürütüldüğünü, yasal dayanaklarını ve sunduğu avantajları detaylı bir şekilde ele almaktadır.

Tedarikçi Denetimi ve Değerlendirme Nedir?

Tedarikçi denetimi ve değerlendirme, bir işletmenin dışarıdan hizmet veya ürün aldığı tedarikçilerin, özellikle iş sağlığı ve güvenliği (İSG) alanındaki performanslarını, prosedürlerini, sistemlerini ve yasal uyumluluklarını sistematik bir şekilde inceleme ve analiz etme sürecidir. Bu süreç, tedarikçinin kendi çalışma ortamında uyguladığı İSG politikalarının, risk değerlendirmelerinin, acil durum planlarının, çalışan eğitimlerinin ve ekipman güvenliğinin, ana işletmenin kendi İSG standartları ve ulusal mevzuatla uyumlu olup olmadığını belirlemeyi amaçlar. 2025 itibarıyla, bu denetimler sadece olası kazaları önlemeye yönelik değil, aynı zamanda tedarik zincirinin genel dayanıklılığını ve etik standartlarını güçlendirmeye yönelik stratejik bir araç olarak görülmektedir. Denetimler, önceden belirlenmiş kriterlere göre yapılır ve elde edilen bulgulara göre tedarikçilere geri bildirimde bulunulur, iyileştirme planları talep edilir veya iş ilişkisi sürdürülür.

• Kapsam: İSG politikaları, prosedürleri, risk yönetimi, eğitimler, kişisel koruyucu donanım (KKD) kullanımı, acil durum hazırlığı, iş kazası ve meslek hastalığı kayıtları, yasal belgeler.
• Amaç: Risk azaltma, yasal uyumluluk, itibar koruma, operasyonel süreklilik, maliyet optimizasyonu.
• 2025 Güncel Yaklaşım: Dijitalleşen denetim araçları, veri analizi temelli risk tahminleri, sürdürülebilirlik ve sosyal uygunluk entegrasyonu.

Tedarikçi Denetimi ve Değerlendirme Nasıl Çalışır?

Tedarikçi denetimi ve değerlendirme süreci, genellikle belirli aşamalardan oluşur ve her bir aşama dikkatli bir planlama gerektirir. 2025 yılındaki güncel uygulamalar, bu süreci daha verimli ve etkili hale getirmeyi hedefler.

1. Planlama ve Kriter Belirleme

Bu ilk aşamada, denetlenecek tedarikçiler belirlenir. Kritiklik derecesi, hizmetin/ürünün niteliği ve potansiyel İSG riskleri göz önünde bulundurularak bir önceliklendirme yapılır. Ardından, denetimde hangi İSG unsurlarının inceleneceği, ISO 45001:2018 standardı, 6331 Sayılı Kanun ve ilgili yönetmelikler ile firmanın kendi İSG politikaları doğrultusunda net kriterler halinde belirlenir. 2025’te bu kriterler, çevresel faktörler ve sosyal sorumlulukları da içerebilir.

2. Ön Bilgi Toplama ve Belge İncelemesi

Tedari̇kçi̇den, İSG performansını gösteren belgeler (İSG politikasının güncelliği, risk değerlendirme raporları, eğitim kayıtları, iş güvenliği uzmanı/hekimi görevlendirme belgeleri, acil durum tatbikat raporları vb.) talep edilir. Bu belgeler, denetim öncesinde incelenerek potansiyel sorunlar hakkında ön bilgi edinilir.

3. Saha Denetimi (Yerinde İnceleme)

Belirlenen kriterler doğrultusunda, denetçi veya denetim ekibi tedarikçinin çalışma sahasına giderek gözlemler yapar. Bu aşamada, belgelerde belirtilen uygulamaların sahada ne kadar doğru uygulandığı, çalışanların İSG kurallarına uyumu, makine ve ekipmanların güvenliği, tehlikeli maddelerin kontrolü, kişisel koruyucu donanım kullanımı gibi unsurlar yerinde incelenir. 2025’te bu gözlemler, drone teknolojisi veya uzaktan izleme sistemleri ile desteklenebilir.

4. Görüşmeler

Denetim sırasında, tedarikçi firma yöneticileri, İSG sorumluları ve saha çalışanları ile görüşmeler yapılır. Bu görüşmeler, İSG kültürünün ne kadar yerleştiğini, çalışanların İSG konularındaki farkındalığını ve karşılaştıkları sorunları anlamak için önemlidir.

5. Bulguların Değerlendirilmesi ve Raporlama

Tüm incelemeler, gözlemler ve görüşmeler sonucunda elde edilen veriler analiz edilir. Uygunluklar, uygunsuzluklar ve iyileştirme alanları belirlenir. Detaylı bir denetim raporu hazırlanır ve bu rapor, tedarikçi ile paylaşılır. 2025’te raporlama, interaktif dijital platformlar üzerinden yapılabilir.

6. Takip ve İyileştirme

Raporda belirtilen uygunsuzluklar için tedarikçiden bir eylem planı talep edilir. Bu eylem planının uygulanması belirli periyotlarla takip edilir. Gerekirse, ek denetimler veya eğitimler düzenlenir. Başarılı bir iyileştirme süreci, tedarikçi ile uzun vadeli olumlu bir ilişkinin temelini oluşturur.

Yasal Zorunluluklar ve Mevzuat (2025 Güncel)

Türkiye'de tedarikçi denetimi ve değerlendirmesi, doğrudan bir 'tedarikçi denetimi' başlığı altında özel bir kanunla düzenlenmese de, ana işletmenin İSG yükümlülükleri dolaylı olarak tedarikçilerinin de bu standartlara uymasını gerektirir. 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu, tüm işverenlere çalışanlarının sağlığını ve güvenliğini sağlamakla yükümlü olduğunu belirtir. Bu, kendi bünyesindeki çalışanlar kadar, işyerinde hizmet veren tedarikçi çalışanları için de geçerlidir.

• 6331 Sayılı Kanun: Bu kanun, işverenin genel yükümlülüklerini tanımlar. Bir işveren, kendi işyerinde çalıştırdığı tedarikçi çalışanlarının da güvenli bir ortamda çalışmasını sağlamakla sorumludur. Kazaların önlenmesi ve risklerin azaltılması için gerekli önlemleri almak işverenin görevidir.
• İlgili Yönetmelikler: İş Sağlığı ve Güvenliği Risk Değerlendirmesi Yönetmeliği, İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği, Kimyasal Maddelerle Çalışmalarda Sağlık ve Güvenlik Rehberi gibi yönetmelikler, İSG'nin temel prensiplerini belirler. Tedarikçilerin bu yönetmeliklere uygunluğu, ana işletmenin de denetim kapsamına girmelidir.
• ISO 45001:2018: İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetim Sistemleri standardı olan ISO 45001:2018, kuruluşların tedarikçilerini ve dış kaynaklı hizmetlerini İSG açısından değerlendirmelerini açıkça teşvik eder. Standardın 8.1.3 maddesi 'Satın Alma' ve 8.1.4 maddesi 'Dış Kaynaklı Hizmetler' bölümleri, tedarikçilerin İSG gereksinimlerine uygunluğunun kontrol edilmesini zorunlu kılar. 2025 itibarıyla, bu standardın entegrasyonu, küresel pazarda rekabet avantajı sağlamanın yanı sıra yasal uyumluluğu da güçlendiren bir unsur olarak öne çıkmaktadır.
• 2025 Güncel Mevzuat Beklentileri: Gelecek dönemde, tedarik zinciri risklerinin daha etkin yönetilmesine yönelik mevzuat güncellemeleri beklenmektedir. Özellikle büyük ölçekli projelerde veya tehlikeli işlerde çalışan tedarikçilerin İSG performanslarına dair daha detaylı raporlama ve denetim zorunlulukları gündeme gelebilir.

Kimler İçin Gereklidir?

Tedarikçi denetimi ve değerlendirme, iş sağlığı ve güvenliği risklerini yönetmek isteyen her ölçekten ve sektörden işletme için kritik öneme sahiptir. Özellikle aşağıdaki durumlarda bu süreç daha da hayati hale gelir:

• Yüksek Riskli Sektörler: İnşaat, kimya, enerji, madencilik, ağır sanayi gibi iş kazası ve meslek hastalığı riskinin yüksek olduğu sektörlerde faaliyet gösteren firmalar.
• Büyük Ölçekli Operasyonlar: Kendi operasyonlarının önemli bir kısmını dışarıdan hizmet alarak yürüten veya geniş bir tedarikçi ağına sahip olan büyük kuruluşlar.
• Uluslararası Faaliyet Gösterenler: Küresel tedarik zincirlerinde yer alan ve uluslararası İSG standartlarına uyum sağlaması gereken firmalar.
• Yasal Mevzuata Uyum Zorunluluğu Olanlar: 6331 Sayılı Kanun ve ilgili yönetmelikler gereği işyerindeki genel İSG güvenliğinden sorumlu olan tüm işverenler.
• ISO 45001 Standardını Uygulayanlar: ISO 45001 belgesine sahip olan veya bu standarda geçiş yapmayı hedefleyen firmalar, tedarikçi İSG performansını sistemlerinin ayrılmaz bir parçası olarak görmek zorundadır.
• İtibarını Korumak İsteyenler: İş kazaları veya İSG ihlalleri nedeniyle oluşabilecek olumsuz kamuoyu algısı ve marka itibarını korumak isteyen işletmeler.
• Maliyetleri Optimize Etmek İsteyenler: Uzun vadede iş kazaları, tazminatlar ve üretim kayıpları gibi maliyetleri azaltmayı hedefleyen firmalar.

Avantajları ve Faydaları

Tedarikçi denetimi ve değerlendirme süreci, doğru uygulandığında işletmeler için sayısız avantaj ve fayda sağlar:

• Risk Azaltma: Tedarikçilerin İSG alanındaki potansiyel risklerinin erken tespit edilerek önleyici tedbirlerin alınması, iş kazaları ve meslek hastalıkları riskini minimize eder.
• Yasal Uyumluluk: Ana işletmenin, kendi çalışma sahasında bulunan tüm çalışanların (tedarikçi çalışanları dahil) güvenliğinden sorumlu olması ilkesine uyum sağlanır. Bu, olası yasal yaptırımlardan korunmayı sağlar.
• Operasyonel Süreklilik: Tedarikçilerdeki İSG sorunlarının neden olabileceği üretim aksamaları, grevler veya kapatmalar gibi durumlar önlenerek operasyonel süreklilik güvence altına alınır.
• Maliyet Tasarrufu: İş kazaları, meslek hastalıkları, tazminatlar, sigorta primlerindeki artışlar ve üretim kayıpları gibi maliyet unsurları azaltılır.
• İtibar ve Marka Değeri Artışı: Güvenli ve sorumlu bir işveren imajı oluşturulur, bu da müşteri memnuniyetini ve marka değerini olumlu etkiler.
• Tedarik Zinciri Güvenilirliği: Tedarik zincirindeki tüm halkaların güvenli ve standartlara uygun çalıştığından emin olunarak, zincirin genel güvenilirliği ve dayanıklılığı artırılır.
• İyileştirilmiş Tedarikçi Performansı: Denetimler sonucunda tedarikçilere verilen geri bildirimler ve talep edilen iyileştirmeler, tedarikçilerin kendi İSG sistemlerini geliştirmesine yardımcı olur.
• ISO 45001 Uyumu: ISO 45001 standardının gerekliliklerini yerine getirmeye yardımcı olur, bu da uluslararası kabul görmüş bir İSG yönetim sistemine sahip olmayı sağlar.
• Çalışan Motivasyonu: Hem kendi çalışanlarının hem de tedarikçi çalışanlarının güvenli bir ortamda çalıştığının bilinmesi, genel çalışan motivasyonunu ve memnuniyetini artırır.