Sakarya İskele Muayenesi Etiket Sistemi (Scaffold Tag): Güvenli Yapıların Vazgeçilmezi

Yüksekte çalışma güvenliğinin temel taşlarından biri olan iskeleler, doğru ve düzenli muayenelerle desteklenmelidir. İşte bu noktada, iskele muayenesi etiket sistemi (scaffold tag), yapı güvenliğinin görünür bir göstergesi olarak öne çıkmaktadır. Bu sistem, iskelenin mevcut durumunu, muayene geçmişini ve bir sonraki muayene tarihini net bir şekilde belirterek, iş sağlığı ve güvenliği (İSG) açısından kritik bir rol oynamaktadır. 2025 yılı itibarıyla mevzuat ve teknolojik gelişmelerle birlikte daha da önem kazanan bu etiketleme sistemi, iş kazalarını önleme, yasal uyumluluğu sağlama ve iş akışını optimize etme konularında firmalar için vazgeçilmez bir araç haline gelmiştir. Bu rehberde, iskele muayenesi etiket sisteminin ne olduğunu, nasıl çalıştığını, yasal zorunluluklarını ve sunduğu avantajları detaylı bir şekilde ele alacağız.

İskele Muayenesi Etiket Sistemi (Scaffold Tag) Nedir?

İskele muayenesi etiket sistemi (scaffold tag), geçici olarak kurulan ve kaldırılan yapısal destek sistemleri olan iskelelerin, her kullanımdan önce veya belirlenen periyotlarda yapılan muayenelerinin sonucunu görsel olarak bildiren bir işaretleme yöntemidir. Bu etiketler, iskelenin güvenli bir şekilde kullanılıp kullanılamayacağını, kim tarafından muayene edildiğini, muayene tarihini ve bir sonraki muayene için son tarihi açıkça belirtir. Genellikle renk kodları ve net metinler kullanılarak hazırlanan bu etiketler, iskele üzerinde kolayca görülebilir bir konumda bulundurulur. 2025 yılı itibarıyla, dijitalleşmenin de etkisiyle, bu etiket sistemlerinin entegre dijital takip sistemleriyle desteklenmesi yaygınlaşmaktadır. Bu, hem manuel takip hatalarını azaltmakta hem de anlık veri erişimi sağlamaktadır.

İskele Etiket Sisteminin Temel Bileşenleri (2025 Güncel Yaklaşımı):

• Durum Göstergesi: İskelenin kullanım durumunu belirten renk kodları (Örn: Yeşil - Güvenli, Sarı - Kısıtlı Kullanım/Gözetim Gerekli, Kırmızı - Güvenli Değil/Kullanılamaz).
• Muayene Tarihi: İskelenin en son ne zaman muayene edildiğini gösteren tarih.
• Bir Sonraki Muayene Tarihi: İskelenin tekrar muayene edilmesi gereken en geç tarih.
• Muayeneyi Yapan Kişi/Kurum: İskele muayenesini gerçekleştiren yetkili kişinin adı veya firmanın unvanı.
• İmza/Onay: Muayeneyi yapan yetkilinin imzası veya dijital onay kodu.
• Notlar/Açıklamalar: Muayene sırasında tespit edilen özel durumlar veya alınması gereken önlemler için ayrılmış alan.
• İskele Tanımlama Kodu: Birden fazla iskele bulunan şantiyelerde, her iskeleyi benzersiz şekilde tanımlamak için kullanılan bir kod.

İskele Muayenesi Etiket Sistemi (Scaffold Tag) Nasıl Çalışır?

İskele muayenesi etiket sisteminin işleyişi, belirli adımları takip eden bir süreçtir. Bu süreç, iskelenin güvenli bir şekilde kullanılmasını sağlamak için kritik öneme sahiptir. 2025 yılı itibarıyla, bu süreçlerin dijital araçlarla desteklenmesi, verimliliği ve izlenebilirliği artırmaktadır.

Çalışma Adımları:

1. Kurulum ve İlk Muayene: İskele kurulduktan hemen sonra, yetkili ve nitelikli bir kişi (iskele mühendisi, İSG uzmanı veya yetkilendirilmiş teknisyen) tarafından detaylı bir ilk muayene yapılır. Bu muayene, iskelenin tüm bileşenlerinin doğru monte edilip edilmediğini, stabil olup olmadığını ve ulusal/uluslararası standartlara uygunluğunu kontrol eder.
2. Etiketleme: İlk muayene sonucunda iskele güvenli bulunursa, üzerine durumu 'Güvenli' (genellikle yeşil renkli) olarak gösteren ve muayene tarihini, bir sonraki muayene tarihini ve muayeneyi yapanın bilgilerini içeren bir etiket takılır.
3. Periyodik Muayeneler: İskeleler, kullanım sıklığına, çevresel etkilere ve üretici talimatlarına göre belirlenen periyotlarda (genellikle haftalık veya belirli hava koşulları sonrası) yeniden muayene edilir. Bu muayeneler sırasında olası hasarlar, gevşeyen bağlantılar, korozyon veya yerleşim bozuklukları kontrol edilir.
4. Durum Güncellemesi: Her periyodik muayene sonrasında etiket güncellenir. Eğer iskele güvenli bulunursa, bir sonraki muayene tarihi etiket üzerine işlenir. Eğer iskelede herhangi bir güvenlik riski tespit edilirse, etiketin durumu 'Kısıtlı Kullanım' (sarı) veya 'Güvenli Değil' (kırmızı) olarak değiştirilir ve gerekli güvenlik önlemleri alınana kadar iskele kullanıma kapatılır.
5. Dijital Entegrasyon (2025 Önerisi): Güncel sistemlerde, bu etiket bilgileri mobil uygulamalar aracılığıyla dijital platformlara aktarılmaktadır. Bu sayede, iskelenin tüm muayene geçmişi, güncel durumu ve bakım kayıtları merkezi bir veritabanında saklanır. Bu, raporlamayı kolaylaştırır ve olası sorunların erken tespitine olanak tanır.

Yasal Zorunluluklar ve Mevzuat

Türkiye'de iskelelerin güvenli bir şekilde kurulması, kullanılması ve bakımı, 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ve ilgili yönetmelikler ile sıkı bir şekilde düzenlenmiştir. İskele muayenesi etiket sistemi, bu yasal zorunlulukların pratik bir uygulamasıdır.

Başlıca Yasal Dayanaklar ve Uygulamalar (2025 Güncel Durum):

• 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu: İşverenlerin, çalışanların sağlığını ve güvenliğini tehlikeye atmayacak şekilde çalışma ortamı ve şartları sağlamakla yükümlü olduğunu belirtir. İskeleler, yüksekte çalışma riski taşıdığı için bu kanun kapsamında özel olarak ele alınır.
• Yapı İşlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği: Bu yönetmelik, iskelelerin tasarımı, kurulumu, kullanımı, bakımı ve denetlenmesi ile ilgili detaylı hükümler içerir. İskelelerin düzenli olarak muayene edilmesi ve bu muayenelerin kayıt altına alınması zorunluluğunu getirir. Etiket sistemi, bu kayıtların görsel ve pratik bir biçimidir.
• İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği: Bu yönetmelik, iş ekipmanlarının periyodik kontrollerini ve muayenelerini zorunlu kılar. İskeleler de bu kapsamda değerlendirilir.
• ISO 45001:2018 İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetim Sistemi: ISO 45001 standardı, kuruluşların iş sağlığı ve güvenliği performansını sürekli iyileştirmesini hedefler. İskele muayenesi etiket sistemi gibi görsel kontrol ve kayıt tutma mekanizmaları, bu standardın gerektirdiği risk değerlendirmesi, önleyici faaliyetler ve sürekli iyileştirme döngüsünün önemli bir parçasıdır.

2025 Yılında Güncel Mevzuat ve Beklentiler:

• Mevzuatın, dijital takip ve kayıt sistemleriyle daha entegre hale gelmesi beklenmektedir.
• İskele denetimlerinde kullanılan etiketlerin, uluslararası standartlara (örneğin, EN standartları) daha uyumlu hale getirilmesi teşvik edilmektedir.
• Yüksek riskli iskeleler için özel dijital izleme sistemlerinin kullanımı yaygınlaşabilir.

Kimler İçin Gereklidir?

İskele muayenesi etiket sistemi, iskelelerin kullanıldığı her türlü iş ortamında gereklidir. Bu sistemin uygulanması, doğrudan iskelelerle çalışan veya iskelelerin bulunduğu alanlarda bulunan herkesin güvenliğini sağlamayı amaçlar.

Etiket Sisteminin Gerekli Olduğu Başlıca Alanlar ve Kişiler:

• İnşaat Sektörü: Binaların dış cephe ve iç kısımlarında iskele kullanımı en yaygın olduğundan, tüm şantiyelerde zorunludur.
• Endüstriyel Tesisler: Bakım, onarım veya üretim süreçlerinde yüksekte çalışmayı gerektiren fabrika, rafineri, petrokimya tesisleri vb.
• Tersaneler: Gemi inşa ve onarım süreçlerinde.
• Enerji Santralleri: Rüzgar türbinleri, enerji iletim hatları, santral binaları bakımları vb.
• Sahne ve Etkinlik Organizasyonları: Konser, festival, tiyatro gibi etkinliklerde kullanılan platform ve sahne iskeleleri.
• Tüm İşverenler: Çalışanlarının yüksekte güvenli bir şekilde çalışmasını sağlamakla yükümlü tüm firmalar.
• İskele Kurulum ve Söküm Firmaları: Kendi hizmetlerinin kalitesini ve güvenliğini belgelemek için.
• İş Güvenliği Denetçileri ve Müfettişleri: İskelelerin güvenli olup olmadığını hızlıca tespit etmek için.
• İskele Kullanıcıları (Çalışanlar): İskelenin güvenli olup olmadığını anlamak ve potansiyel riskleri görmek için.

Avantajları ve Faydaları

İskele muayenesi etiket sistemi, sadece yasal bir zorunluluk olmanın ötesinde, işyerinde güvenliği artırmak, verimliliği sağlamak ve maliyetleri düşürmek gibi pek çok somut fayda sunar. 2025 yılı itibarıyla bu faydalar daha da belirgin hale gelmektedir.

Temel Avantajlar:

• Artan İş Güvenliği: İskelelerin düzenli olarak kontrol edilmesini sağlayarak, kazaların ve yaralanmaların önüne geçer. Güvenli olmayan iskelelerin kullanımını engeller.
• Yasal Uyumluluk: İlgili mevzuata uyumu kolaylaştırır ve denetimlerde sorun yaşanmasını engeller.
• Görsel Anlaşılırlık: İskelenin mevcut durumu hakkında anında ve net bilgi sunar. Farklı dilleri konuşan çalışanlar için bile kolayca anlaşılır.
• Sorumluluk Takibi: Muayeneyi yapan yetkilinin kimliğini belirterek sorumlulukları netleştirir.
• Maliyet Tasarrufu: İş kazalarının önlenmesi, tedavi masrafları, tazminatlar ve iş gücü kaybı gibi olası maliyetleri azaltır.
• Verimlilik Artışı: Güvenli iskeleler, çalışanların daha rahat ve verimli çalışmasını sağlar. Muayene kayıtlarının dijital takibi, zaman kaybını önler.
• İtibar ve Güvenilirlik: Güvenli bir çalışma ortamı, şirketin itibarını ve çalışanların moralini yükseltir.
• Bakım Planlaması: İskelelerin bakım ve onarım ihtiyaçlarını önceden belirlemeye yardımcı olur.
• Dijitalleşme Entegrasyonu (2025): Dijital etiketler ve takip sistemleri, veri analizi, raporlama ve varlık yönetimi konularında önemli avantajlar sunar.