Kayseri İş Sağlığında Kan Şekeri (Glukoz) Takibi: 2025 Güncel Rehberi

Günümüz iş dünyasında çalışan sağlığı ve güvenliği, sadece kazaları önlemekle sınırlı kalmayıp, aynı zamanda bireylerin genel sağlık durumlarının iyileştirilmesini de kapsamaktadır. Bu bağlamda, kan şekeri (glukoz) takibi, özellikle belirli risk grupları için iş sağlığı ve güvenliği (İSG) programlarının ayrılmaz bir parçası haline gelmiştir. 2025 yılı itibarıyla, işyerlerinde diyabet ve hipoglisemi gibi durumların potansiyel riskleri daha fazla ön plana çıkmakta, bu da düzenli sağlık taramaları ve bilgilendirmelerin gerekliliğini artırmaktadır. Bu rehber, kan şekeri (glukoz) takibinin ne olduğunu, neden önemli olduğunu, yasal çerçevesini ve işyerlerinde nasıl uygulanması gerektiğini 2025 güncel bilgileriyle ele almaktadır. Hedef kitlemiz, İSG profesyonelleri, insan kaynakları yöneticileri, işverenler ve çalışan sağlığına önem veren tüm paydaşlardır.

Kan Şekeri (Glukoz) Nedir?

Kan şekeri, diğer adıyla kan glukozu, vücudumuzun temel enerji kaynağıdır. Karbonhidratların sindirimi sonucu oluşan glukoz, kan dolaşımına emilir ve hücrelere enerji sağlamak amacıyla kullanılır. Pankreastan salgılanan insülin hormonu, kan şekeri seviyesinin dengede tutulmasında kritik bir rol oynar. İnsülin, glukozun hücrelere girmesine yardımcı olur ve fazla glukozun karaciğer ve kaslarda depolanmasını sağlar. Kan şekeri seviyelerindeki dengesizlikler, diyabet (şeker hastalığı) ve hipoglisemi (kan şekerinin düşmesi) gibi ciddi sağlık sorunlarına yol açabilir. Bu durumlar, bireylerin hem günlük yaşamlarını hem de çalışma performanslarını olumsuz etkileyebilir.

2025 Güncel Durum: Global ve ulusal sağlık raporları, diyabet prevalansının artış eğiliminde olduğunu göstermektedir. Bu durum, işyerlerinde diyabet ve hipoglisemi ile ilişkili risklerin daha fazla dikkate alınmasını gerektirmektedir. Özellikle tehlikeli ekipmanlarla çalışan, dikkat gerektiren işlerde bulunan veya vardiyalı çalışan bireylerde kan şekeri dengesizlikleri, kazalara davetiye çıkarabilir.

Kan Şekeri (Glukoz) Nasıl Çalışır? (Takip Süreci)

Kan şekeri takibi, bireyin belirli zamanlardaki kan glukoz seviyesinin ölçülmesidir. Bu ölçümler, diyabet teşhisinde, tedavi takibinde ve hipoglisemi gibi durumların erken tespitinde kullanılır. İş sağlığı bağlamında yapılan kan şekeri takipleri ise, çalışanların çalışma ortamındaki potansiyel risklere karşı sağlık durumlarının değerlendirilmesini amaçlar.

Takip Yöntemleri ve 2025 Güncel Yaklaşımlar:

• Açlık Kan Şekeri Ölçümü: Genellikle son 8-10 saatlik açlık sonrası yapılan ölçümdür. Bu, bazal glukoz seviyesini gösterir.
• Tokluk Kan Şekeri Ölçümü: Yemekten 2 saat sonra yapılan ölçümdür. Vücudun glukozu işleme yeteneğini değerlendirir.
• Rastgele Kan Şekeri Ölçümü: Günün herhangi bir saatinde yapılan ölçümdür. Yüksek değerler, diyabet şüphesini artırabilir.
• HbA1c (Glikozile Hemoglobin) Testi: Son 2-3 aylık ortalama kan şekeri seviyesini gösteren daha kapsamlı bir testtir.
• Sürekli Glikoz İzleme Sistemleri (CGM): Özellikle diyabetli bireylerde, gün boyu glukoz seviyelerini anlık olarak takip eden teknolojik cihazlardır. 2025 itibarıyla bu sistemlerin iş sağlığı taramalarında kullanımı da gündeme gelebilecek potansiyel bir gelişmedir.

İş Sağlığı Sürecindeki Uygulama: İş sağlığı muayeneleri kapsamında, risk değerlendirmesi sonucunda belirlenen çalışan grupları için doktorun önerisiyle kan şekeri ölçümleri yapılabilir. Bu ölçümler, işe giriş muayenelerinde veya periyodik muayenelerde gerçekleştirilebilir.

Yasal Zorunluluklar ve Mevzuat (2025 Güncel)

Türkiye'de iş sağlığı ve güvenliği alanında temel yasal düzenleme 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu'dur. Bu kanun, işverenlerin çalışanların sağlığını ve güvenliğini sağlamakla yükümlü olduğunu belirtir. Kan şekeri takibi gibi özel sağlık taramaları, doğrudan bir zorunluluk olmasa da, işverenlerin iş sağlığı ve güvenliği yükümlülüklerinin bir parçası olarak değerlendirilmelidir.

İlgili Mevzuat ve 2025 Perspektifi:

• 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu: İşverenin genel yükümlülükleri, risk değerlendirmesi ve sağlık gözetimi maddeleri bu kapsamda değerlendirilir.
• İş Sağlığı ve Güvenliği Hizmetleri Yönetmeliği: İşyerlerinde iş sağlığı ve güvenliği hizmetlerinin nasıl yürütüleceğini belirler.
• Periyodik Muayeneler: İşyeri hekiminin önerisiyle, çalışanların sağlık durumlarının değerlendirilmesi amacıyla periyodik muayeneler yapılabilir. Bu muayeneler kapsamında kan şekeri ölçümü de istenebilir.
• Tehlikeli İşler ve Risk Grupları: Özellikle tehlikeli ekipman kullanan, operasyonel dikkat gerektiren veya uzun süreli vardiyalı çalışan personel için kan şekeri takibi, iş sağlığı risk değerlendirmesi sonucunda zorunlu hale gelebilir.

ISO 45001:2018 ve Kan Şekeri Takibi: Uluslararası standardı olan ISO 45001:2018, iş sağlığı ve güvenliği yönetim sistemleri için bir çerçeve sunar. Bu standardın 6.1.2 maddesi, 'tehlikelerin belirlenmesi ve risklerin değerlendirilmesi'ni kapsar. İşverenler, kan şekeri dengesizliklerinin işyerinde yaratabileceği riskleri (örneğin, makine başında uyuklama, dikkat dağınıklığı, hipoglisemik ataklar) değerlendirmeli ve bu riskleri azaltmaya yönelik önlemleri almalıdır. Bu önlemler arasında, risk grubundaki çalışanlar için kan şekeri takibinin de yer alması mümkündür.

Kimler İçin Gereklidir?

Kan şekeri takibi, her çalışanın rutin olarak yapması gereken bir işlem olmamakla birlikte, belirli risk grupları için iş sağlığı ve güvenliği açısından büyük önem taşır. Bu gruplar, işverenin risk değerlendirmesi ve işyeri hekiminin önerileri doğrultusunda belirlenir.

Önemli Risk Grupları (2025 Güncel Değerlendirme):

• Diyabet (Şeker Hastalığı) Tanısı Olmuş Çalışanlar: İnsülin veya oral antidiyabetik kullanan bireylerin kan şekeri dengesizlikleri, çalışma ortamında tehlike yaratabilir.
• Hipoglisemi Eğilimi Olan Çalışanlar: Ani kan şekeri düşüşleri yaşayan bireyler, özellikle dikkat ve reaksiyon gerektiren işlerde risk altındadır.
• Tehlikeli Makineler veya Ekipman Kullananlar: Yüksek hızlı makineler, vinçler, presler gibi ekipmanları kullanan kişilerin ani sağlık sorunları ciddi kazalara yol açabilir.
• Operasyonel Dikkat Gerektiren İşlerde Çalışanlar: Kontrol odası operatörleri, pilotlar, sürücüler gibi yüksek düzeyde dikkat gerektiren pozisyonlardaki çalışanlar.
• Vardiyalı Çalışanlar: Vardiyalı çalışma düzeni, vücudun biyolojik ritmini bozarak kan şekeri dengesizliklerini tetikleyebilir.
• Belirli İlaçları Kullananlar: Bazı ilaçlar, yan etki olarak kan şekeri seviyelerini etkileyebilir.
• Obezite veya Metabolik Sendromu Olanlar: Bu durumlar, diyabet riskini artırdığı için önleyici tedbirler kapsamında değerlendirilebilir.

Avantajları ve Faydaları

İşyerlerinde kan şekeri (glukoz) takibinin yapılması, hem çalışanlar hem de işverenler açısından birçok avantaja ve faydaya sahiptir. Bu faydalar, iş sağlığı ve güvenliği kültürünün güçlendirilmesine, iş kazalarının önlenmesine ve genel iş verimliliğinin artırılmasına katkı sağlar.

Çalışanlar İçin Faydaları:

• Erken Teşhis ve Tedavi: Potansiyel diyabet veya hipoglisemi risklerinin erken fark edilerek gerekli tıbbi müdahalenin yapılması sağlanır.
• Sağlık Bilincinin Artması: Çalışanların kendi sağlık durumları hakkında daha bilinçli olmaları teşvik edilir.
• Yaşam Kalitesinin İyileşmesi: Kan şekeri dengesizliklerinin kontrol altına alınması, genel sağlık durumunu ve yaşam kalitesini yükseltir.
• İş Güvenliğinin Artması: Ani sağlık sorunlarının önüne geçilerek iş kazası riski azaltılır.

İşverenler İçin Faydaları:

• İş Kazalarının Azalması: Çalışanların sağlık durumlarının daha iyi yönetilmesi, iş kazası ve meslek hastalığı riskini düşürür.
• Üretkenlik ve Verimlilik Artışı: Sağlıklı çalışanlar daha motive ve verimli olur.
• Yasal Uyumluluk ve İtibar: İSG mevzuatına uyum, yasal sorunları ve cezaları önlerken, şirketin itibarını da olumlu etkiler.
• İş Gücü Devamlılığının Sağlanması: Sağlıklı bir iş gücü, iş gücü devamsızlığını azaltır.
• Maliyet Tasarrufu: İş kazaları ve hastalıkları sonucu oluşabilecek tedavi, tazminat ve iş kaybı maliyetlerini azaltır.