Uşak İşitme Eşiği Ölçümü (Odyometri) Nedir ve Neden Önemlidir?

Ülkemizin önde gelen İş Sağlığı ve Güvenliği (İSG) uzmanları olarak, işitme eşiği ölçümü (odyometri) konusunu 2025 yılı itibarıyla güncel mevzuat ve bilimsel veriler ışığında ele alıyoruz. Gürültülü iş ortamlarında çalışan milyonlarca işçinin en değerli duyularından biri olan işitme yeteneklerinin korunması, hem yasal bir zorunluluk hem de insani bir sorumluluktur. Bu kapsamlı rehber, işverenler, İSG profesyonelleri ve işçiler için işitme sağlığının korunmasında kritik rol oynayan bu ölçümün detaylarını, yasal gerekliliklerini, uygulama süreçlerini ve sunduğu avantajları mercek altına almaktadır. 2025 yılına özel güncellemelerle, işitme sağlığını tehdit eden faktörlere karşı alınması gereken önlemleri ve bu ölçümün iş yerlerinde nasıl bir güvenlik kültürü oluşturduğuna dair derinlemesine bilgiler sunacağız.

İşitme Eşiği Ölçümü (Odyometri) Nedir?

İşitme eşiği ölçümü, bireyin duyabildiği en düşük ses şiddetini belirlemeye yarayan tıbbi bir testtir. Bu test, işitme kaybının erken teşhisini koymak, derecesini ve tipini belirlemek amacıyla yapılır. Genel olarak odyometri olarak da bilinen bu işlem, sesin farklı frekanslardaki (tonlardaki) en düşük duyulabilir seviyelerinin ölçülmesi esasına dayanır. İşitme eşiği, desibel (dB) cinsinden ifade edilir ve sağlıklı bir işitme için belirli bir aralıkta olması beklenir. İşitme eşiği ölçümü, iş yerlerinde özellikle gürültüye maruz kalan çalışanların işitme sağlığını korumak ve meslek hastalıklarının önüne geçmek için hayati öneme sahiptir. 2025 yılı itibarıyla bu ölçümlerin periyodik olarak yapılması, iş sağlığı ve güvenliği yönetim sistemlerinin ayrılmaz bir parçası haline gelmiştir.

2025 Güncel Durum ve Teknolojik Gelişmeler

2025 yılında işitme eşiği ölçümü alanında teknolojik gelişmeler, testlerin daha hızlı, doğru ve kullanıcı dostu hale gelmesini sağlamıştır. Dijital odyometreler, test sonuçlarının anında kaydedilip analiz edilmesine olanak tanır. Ayrıca, mobil odyometri üniteleri sayesinde, iş yerlerinde daha esnek ve erişilebilir ölçümler yapmak mümkün hale gelmiştir. Gürültülü ortamlarda daha hassas ölçümler yapabilen yeni nesil ekipmanlar ve yapay zeka destekli analiz yazılımları, işitme sağlığı takibini daha proaktif bir boyuta taşımaktadır.

İşitme Eşiği Ölçümü (Odyometri) Nasıl Yapılır?

İşitme eşiği ölçümü, genellikle özel olarak tasarlanmış ses yalıtımlı bir kabin içerisinde yapılır. Testi gerçekleştiren uzman (odyolog veya yetkili sağlık personeli), test katılımcısına bir kulaklık ve bazen bir titreşim verici cihaz verir. Test süreci şu adımları içerir:

• Ses Yalıtımı: Test, dış seslerden tamamen yalıtılmış bir odada gerçekleştirilir. Bu, ölçümün doğruluğu için kritik öneme sahiptir.
• Frekans ve Şiddet Belirleme: Odyometri cihazı, belirli frekanslarda (genellikle 250 Hz ile 8000 Hz arası) çeşitli ses şiddetleri üretir.
• Yanıt Verme: Katılımcı, duyduğu her sesi bir düğmeye basarak veya sözlü olarak belirtir.
• Eşik Belirleme: Test, her frekansta duyulabilen en düşük ses şiddetini (işitme eşiği) belirleyene kadar devam eder.
• Odyogram Oluşturma: Elde edilen veriler, işitme eşiklerinin frekanslara göre grafiğe döküldüğü bir odyogram oluşturmak için kullanılır.

2025 Yılında Uygulama Süreçleri

2025 itibarıyla işitme eşiği ölçümü süreçleri, işverenlerin iş sağlığı ve güvenliği yükümlülüklerinin bir parçası olarak daha sistematik hale gelmiştir. İş yerlerinde risk değerlendirmesi sonucunda gürültü seviyesinin belirli eşik değerleri aştığı durumlarda, çalışanlara düzenli olarak işitme eşiği ölçümü yaptırılması zorunludur. Bu ölçümler, işe giriş muayenelerinde ve sonrasında belirlenen periyotlarda (genellikle yılda bir veya iki yılda bir, gürültü seviyesine bağlı olarak) tekrarlanır. 2025 mevzuatına göre, bu testlerin yetkili sağlık kuruluşları veya işyeri hekimleri tarafından yapılması gerekmektedir.

Yasal Zorunluluklar ve Mevzuat

Türkiye'de işitme eşiği ölçümünün yasal zorunlulukları, başta 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu olmak üzere çeşitli yönetmelikler ve uluslararası standartlarla belirlenmiştir. Bu zorunluluklar, çalışanların sağlığını koruma ve mesleki riskleri azaltma amacını taşır.

2025 Güncel Mevzuat ve Standartlar

• 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu: İşverenlerin, çalışanların sağlığını korumak için gerekli tüm önlemleri alma yükümlülüğünü belirler. Bu kapsamda, risk değerlendirmesi sonucunda gürültü maruziyeti tespit edilen iş yerlerinde periyodik sağlık gözetimi zorunludur.
• İş Hijyeni ve Sağlığı Yönetmelikleri: Gürültünün en yüksek maruziyet sınır değerleri ve eylem değerleri ile bu değerlere ulaşıldığında alınması gereken önlemleri detaylandırır. Bu yönetmelikler, işitme eşiği ölçümlerinin ne sıklıkla ve hangi koşullarda yapılacağını da belirler. 2025 yılı itibarıyla bu yönetmeliklerde yapılan güncellemelerle, işitme kaybına neden olabilecek gürültü seviyeleri için daha katı standartlar getirilmiştir.
• ISO 45001:2018 (İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetim Sistemleri): Bu uluslararası standart, iş yerlerinde iş sağlığı ve güvenliği risklerinin etkin bir şekilde yönetilmesini öngörür. Gürültü maruziyeti gibi fiziksel risklerin belirlenmesi, değerlendirilmesi ve kontrol altına alınması, ISO 45001 gereklilikleri arasında yer alır. İşitme eşiği ölçümleri, bu standardın sağlık gözetimi maddeleri kapsamında önemli bir araçtır.
• Sağlık Bakanlığı Tebliğleri: İşitme eşiği ölçümü ve bu ölçümlerin yorumlanması konusunda Sağlık Bakanlığı tarafından yayımlanan tebliğler de yasal çerçeveyi oluşturur.

Gürültü Maruziyeti Sınır Değerleri (2025 Güncel)

Çalışma ortamındaki gürültü seviyeleri için belirlenen sınır değerler, işitme sağlığını korumada temel teşkil eder. 2025 yılı itibarıyla Türkiye'de geçerli olan başlıca değerler şunlardır:

• En Yüksek Maruziyet Sınır Değeri: 85 dB(A)
• Eylem Değeri: 80 dB(A)

Bu değerlere ulaşıldığında veya aşıldığında, işverenlerin gürültü azaltma önlemleri alması ve çalışanlara düzenli işitme eşiği ölçümü yaptırması zorunludur.

Kimler İçin İşitme Eşiği Ölçümü Gereklidir?

İşitme eşiği ölçümü, potansiyel işitme kaybı riski taşıyan tüm çalışanlar için gereklidir. Bu risk genellikle aşağıdaki gruplarda daha yoğundur:

• Gürültülü Ortamlarda Çalışanlar: İnşaat, imalat sanayi (metal işleme, tekstil, otomotiv vb.), madencilik, havalimanları, tersaneler, müzik endüstrisi gibi yüksek ses seviyesine maruz kalan sektörlerdeki işçiler.
• Titreşime Maruz Kalanlar: Yüksek titreşimin işitme üzerindeki olumsuz etkileri nedeniyle bu risk grubundakiler de değerlendirilmelidir.
• Belirli Kimyasallara Maruz Kalanlar: Bazı kimyasallar (örneğin, kurşun, cıva, bazı çözücüler) işitme sistemi üzerinde toksik etki gösterebilir.
• İşe Giriş Muayenesinde: Tüm işçiler için işe başlarken temel bir işitme durumu tespiti amacıyla yapılmalıdır.
• Periyodik Sağlık Gözetimi Kapsamında: Risk değerlendirmesi sonuçlarına göre belirlenen periyotlarda tekrarlanmalıdır.

2025 Yılında Ek Risk Grupları

2025 yılı itibarıyla, dijitalleşmenin ve yeni teknolojilerin getirdiği bazı ek riskler de göz önünde bulundurulmaktadır. Örneğin, yoğun veri merkezlerinde veya yeni nesil üretim hatlarında çalışanların maruz kalabileceği farklı frekanslardaki sesler ve titreşimler de işitme sağlığı açısından değerlendirilmelidir.

İşitme Eşiği Ölçümünün Avantajları ve Faydaları

İşitme eşiği ölçümünün iş yerleri ve çalışanlar için sunduğu pek çok avantaj bulunmaktadır. Bu faydalar, sadece yasal uyumluluktan öteye geçerek, iş gücünün sağlığı, verimliliği ve iş yeri güvenliği kültürünün geliştirilmesine katkı sağlar.

• İşitme Kaybının Erken Tespiti: Gürültü kaynaklı işitme kaybı genellikle yavaş ilerler ve geri döndürülemez hale gelmeden fark edilmesi zordur. Düzenli ölçümler, kaybın erken evrede tespit edilmesini sağlayarak daha etkili müdahale imkanı sunar.
• Meslek Hastalıklarının Önlenmesi: Gürültüye bağlı işitme kaybı, önemli bir meslek hastalığıdır. Erken müdahale ve koruyucu önlemlerle bu hastalıkların önüne geçilebilir.
• Yasal Uyum ve Cezalardan Kaçınma: İşverenler, yasal mevzuata uyum sağlayarak olası idari para cezalarından ve hukuki yaptırımlardan kaçınır.
• İş Güvenliği Kültürünün Gelişimi: Çalışanların sağlıklarına verilen önemin göstergesi olarak, iş yerinde genel iş güvenliği ve sağlığı kültürünü olumlu etkiler.
• Verimlilik Artışı: Sağlıklı işçiler, daha motive ve verimli çalışır. İşitme kaybı, iletişim sorunlarına yol açarak iş kazası riskini artırabilir.
• Maliyet Tasarrufu: Meslek hastalıklarının tedavisi, iş gücü kaybı ve tazminat maliyetleri göz önüne alındığında, önleyici tedbirler (işitme ölçümleri dahil) uzun vadede maliyet tasarrufu sağlar.
• Kişisel Koruyucu Donanım (KKD) Seçimi ve Etkinliği: Ölçüm sonuçları, çalışanlar için doğru tipte ve yeterli koruma sağlayan kulaklık, tıpalar gibi KKD seçiminde rehberlik eder.

2025 Yılında Güncel Fayda Analizi

2025 yılındaki güncel analizler, işitme sağlığının korunmasının yalnızca yasal bir yükümlülük olmadığını, aynı zamanda stratejik bir yatırım olduğunu göstermektedir. İş kazalarının azaltılması, çalışan memnuniyetinin artırılması ve şirketin itibarı gibi unsurlar, işitme eşiği ölçümlerinin sağladığı dolaylı faydalar olarak öne çıkmaktadır.