Bartın Gaz Ölçüm Kaydı: Dijital Dönüşüm ve Yasal Uyum 2025

İş sağlığı ve güvenliği (İSG) alanında, özellikle tehlikeli ortamlarda çalışanların maruz kalabileceği riskleri yönetmek hayati önem taşır. Bu risklerin başında, görünmez ancak potansiyel olarak ölümcül olabilen gazların varlığı gelir. Gaz ölçüm kaydı, bu riskleri proaktif bir şekilde belirlemek, izlemek ve kontrol altına almak için temel bir İSG uygulamasıdır. 2025 yılı itibarıyla, dijitalleşen iş dünyasında gaz ölçüm kayıtlarının tutulması ve yönetilmesi, sadece yasal bir zorunluluk olmanın ötesinde, işyerlerinin güvenlik kültürünü güçlendiren stratejik bir unsur haline gelmiştir. Bu rehber, gaz ölçüm kaydının ne olduğunu, neden bu kadar kritik olduğunu, yasal çerçevesini, uygulama süreçlerini ve modern İSG yazılım hizmetleri ile bu süreci nasıl optimize edebileceğinizi detaylı bir şekilde ele alacaktır. Hedef kitlemiz; işverenler, İSG profesyonelleri, tesis yöneticileri ve güvenli bir çalışma ortamı oluşturmayı ilke edinen tüm paydaşlardır.

Gaz Ölçüm Kaydı Nedir?

Gaz ölçüm kaydı, işyerlerinde bulunan ve çalışanların sağlığı ile güvenliğini tehdit edebilecek potansiyel tehlikeli gazların (örneğin; yanıcı, zehirli, boğucu gazlar) belirlenmesi, ölçülmesi, kaydedilmesi ve bu ölçüm sonuçlarının düzenli olarak tutulması sürecini ifade eder. Bu kayıtlar, işyerinin maruz kaldığı riskleri anlamak, risk değerlendirmelerini güncellemek, önleyici ve koruyucu tedbirleri almak ve acil durum planlarını oluşturmak için kritik veri setleri sunar. 2025 itibarıyla, bu kayıtların elektronik ortamda, güvenli ve erişilebilir bir şekilde tutulması yaygınlaşmaktadır. Dijitalleşme, veri bütünlüğünü sağlama, raporlama süreçlerini hızlandırma ve uzun vadeli analizler yapma imkanı sunarak geleneksel manuel kayıt yöntemlerinin önüne geçmektedir.

2025 Güncel Durum: Dijitalleşme ve Veri Analizi

Günümüzde gaz ölçüm kayıtları, sadece ölçüm cihazlarından alınan ham verilerin bir araya getirilmesiyle sınırlı kalmamaktadır. 2025 itibarıyla, İSG yazılım hizmetleri entegre çözümler sunarak:

• Gerçek Zamanlı İzleme: Bağlantılı sensörler aracılığıyla anlık gaz seviyeleri takip edilebilir.
• Otomatik Raporlama: Ölçüm sonuçları belirlenen periyotlarda otomatik raporlara dönüştürülür.
• Veri Analizi ve Trend Takibi: Geçmiş veriler analiz edilerek olası gaz sızıntıları veya tehlikeli konsantrasyon artışlarının trendleri belirlenir.
• Uyarı Sistemleri: Tehlikeli seviyelere ulaşıldığında otomatik uyarılar (SMS, e-posta vb.) tetiklenir.
• Mobil Erişim: Yetkili personelin ölçüm kayıtlarına ve raporlara mobil cihazlardan erişimi sağlanır.

Gaz Ölçüm Kaydı Nasıl Çalışır?

Gaz ölçüm kaydı süreci, birkaç temel adımdan oluşur ve modern İSG yazılım sistemleri bu adımları otomatize ederek verimliliği artırır. 2025'te bu süreçler genellikle şu şekildedir:

Adım 1: Risk Değerlendirmesi ve Gaz Tespiti

İşyerindeki potansiyel tehlikeli gaz kaynakları ve maruz kalma riskleri belirlenir. Hangi gazların ölçüleceği, ölçüm yapılacak noktalar ve sıklık belirlenir.

Adım 2: Ölçüm Cihazlarının Seçimi ve Kalibrasyonu

Ortamın özelliklerine, ölçülecek gaz türlerine ve gereksinimlere uygun gaz ölçüm cihazları seçilir. Cihazların yasal standartlara uygunluğu ve düzenli kalibrasyonu sağlanır. 2025 itibarıyla, kalibrasyon sertifikalarının dijital olarak saklanması ve erişilebilir olması önemlidir.

Adım 3: Ölçüm Yapılması

Belirlenen periyotlarda ve noktalarda, kalifiye personel tarafından gaz ölçümleri yapılır. Bu ölçümler, taşınabilir cihazlarla anlık olarak veya sabit sensörlerle sürekli olarak gerçekleştirilebilir.

Adım 4: Kayıtların Tutulması (Dijitalleşme)

Ölçüm sonuçları, ölçüm tarihi, saati, yeri, ölçülen gaz türü ve konsantrasyonu, cihaz bilgisi, ölçümü yapan personel gibi bilgilerle birlikte kaydedilir. 2025'te bu kayıtlar genellikle bulut tabanlı İSG yazılımlarına aktarılır. Bu yazılımlar, verileri güvenli bir şekilde saklar, kategorize eder ve kolayca erişilebilir kılar.

Adım 5: Analiz ve Raporlama

Toplanan veriler analiz edilerek, mevcut durumun değerlendirilmesi, trendlerin belirlenmesi ve yasal gerekliliklere uygunluk raporlarının hazırlanması sağlanır. Yazılımlar, bu raporları otomatik olarak üretebilir.

Adım 6: Önleyici ve Düzeltici Faaliyetler

Ölçüm sonuçlarına göre riskler yeniden değerlendirilir ve gerekli görülen önleyici (örneğin; havalandırma sistemlerinin iyileştirilmesi) veya düzeltici (örneğin; sızıntının giderilmesi) faaliyetler planlanır ve uygulanır.

2025'te Öne Çıkanlar:

• IoT Entegrasyonu: Nesnelerin İnterneti (IoT) destekli sensörler, sürekli ve otomatik veri akışı sağlar.
• Yapay Zeka (AI) Destekli Analiz: AI algoritmaları, anormal durumları daha hızlı tespit edebilir ve öngörücü bakım önerileri sunabilir.
• Blockchain Teknolojisi: Kayıtların güvenliği ve değişmezliği için blockchain tabanlı çözümlerin entegrasyonu artmaktadır.

Yasal Zorunluluklar ve Mevzuat

Türkiye'de gaz ölçüm kayıtlarının tutulması, 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ve ilgili yönetmelikler ile düzenlenmektedir. Bu düzenlemeler, işyerlerinde güvenli bir çalışma ortamının sağlanması amacıyla tehlikeli gazlara maruz kalma riskini minimize etmeyi hedefler.

6331 Sayılı Kanun ve İlgili Yönetmelikler

• 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu: İşverenlere, çalışanların sağlığını ve güvenliğini tehlikeye atacak riskleri önleyici tedbirleri alma yükümlülüğü getirir. Bu kapsamda, işyeri ortamındaki tehlikeli gazların tespiti ve kontrolü de yer alır.
• Kimyasal Maddelerle Çalışmalarda Sağlık ve Güvenlik Önlemleri Hakkında Yönetmelik: Bu yönetmelik, kimyasal maddelerin kullanımından kaynaklanabilecek riskleri yönetmeye odaklanır. Belirli kimyasallar için maruziyet sınır değerleri ve bu sınırları aşmamak için alınması gereken önlemler (gaz ölçümleri dahil) detaylandırılır.
• Ortam Ölçümleri, Kişisel Maruziyet Ölçümleri ve Laboratuvar Akreditasyonu Hakkında Yönetmelik: Bu yönetmelik, işyeri ortamında yapılacak ölçümlerin usul ve esaslarını, bu ölçümleri yapacak laboratuvarların akreditasyon şartlarını belirler. Gaz ölçümleri de bu kapsamda değerlendirilir.

ISO Standartları ve Entegrasyonu

Gaz ölçüm kayıtlarının tutulması, uluslararası kabul görmüş İSG standartlarıyla da uyumludur. Özellikle:

• ISO 45001:2018 (İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetim Sistemleri): Bu standart, kuruluşların iş sağlığı ve güvenliği performanslarını sürekli iyileştirmeleri için bir çerçeve sunar. Risk değerlendirmesi, operasyonel kontrol, izleme ve ölçüm gibi maddeleri, gaz ölçüm kayıtlarının düzenli tutulmasını ve analiz edilmesini gerektirir.

2025 Güncel Mevzuat Beklentileri ve Uygulamalar

2025 itibarıyla mevzuatın dijitalleşmeye daha fazla entegre olması beklenmektedir. Örneğin, ölçüm raporlarının ve kayıtlarının dijital imzalı olarak bakanlığa veya ilgili kurumlara elektronik ortamda sunulması gibi düzenlemeler gündeme gelebilir. İşverenlerin, gaz ölçüm sonuçlarını en az 5 yıl süreyle saklama yükümlülüğü bulunmaktadır. İSG yazılım hizmetleri, bu uzun vadeli saklama ve erişilebilirlik gerekliliğini kolaylıkla karşılar.

Yasal Zorunlulukların Özeti (2025):

Kimler İçin Gereklidir?

Gaz ölçüm kaydı, özellikle belirli sektörlerde ve belirli çalışma koşullarında faaliyet gösteren işyerleri için zorunlu ve kritik bir uygulamadır. 2025'te de bu gereklilik devam etmektedir. Temel olarak aşağıdaki işyerleri ve faaliyet alanları için gereklidir:

• Kimya Endüstrisi: Üretim, depolama ve taşıma süreçlerinde çeşitli kimyasal gazların bulunabileceği tesisler.
• Petrol ve Doğalgaz Sektörü: Rafineriler, sondaj alanları, depolama tankları ve boru hatları gibi alanlarda yanıcı ve zehirli gazların varlığı.
• Madencilik Sektörü: Yeraltı madenlerinde metan, karbondioksit, azot oksit gibi gazların birikimi riski.
• İnşaat Sektörü: Kapalı alanlarda yapılan çalışmalarda (tüneller, bodrumlar vb.) oksijen yetersizliği veya zararlı gaz birikimi riski.
• Atık Yönetimi ve Arıtma Tesisleri: Biyogaz (metan), hidrojen sülfür gibi gazların oluşabileceği alanlar.
• Depolama Alanları: Özellikle kimyasal maddelerin veya yanıcı sıvıların depolandığı kapalı alanlar.
• Kaynak ve Kesme İşlemleri Yapılan Yerler: Kaynak gazları, karbonmonoksit gibi tehlikeli gazların oluşumu.
• Kapalı Alan Çalışmaları: Havalandırması yetersiz her türlü kapalı alanda yapılan bakım, onarım veya montaj işleri.
• Acil Durum Müdahale Ekipleri: Yangın, sızıntı gibi durumlarda tehlikeli gaz seviyelerini ölçmek için.

Genel olarak, 6331 Sayılı Kanun kapsamında işverenler, işyerindeki risk değerlendirmesi sonucunda tehlikeli gaz varlığı tespit edilen veya bu tür gazların oluşma potansiyeli bulunan her türlü işyerinde gaz ölçümü yaptırmak ve kayıtlarını tutmakla yükümlüdür. 2025 itibarıyla, İSG yazılım hizmetleri bu kimlerin hangi ölçümleri ne sıklıkla yaptırması gerektiği konusunda rehberlik sağlayabilir.

Avantajları ve Faydaları

Gaz ölçüm kaydı süreci, doğru uygulandığında ve modern İSG yazılım hizmetleri ile desteklendiğinde işyerleri için sayısız fayda sağlar. 2025'te bu avantajlar daha da belirginleşmektedir:

1. Güvenlik Artışı ve Kaza Önleme

Tehlikeli gazların erken tespiti, çalışanların bu gazlara maruz kalmasını önler. Bu durum, zehirlenme, boğulma, yangın ve patlama gibi riskleri minimize ederek iş kazalarını ve meslek hastalıklarını önemli ölçüde azaltır.

2. Yasal Uyumluluk ve Cezalardan Kaçınma

Yasal zorunluluklara uyum, işverenlerin olası idari para cezalarından, faaliyet durdurma gibi yaptırımlardan kaçınmasını sağlar. Güncel mevzuata ve standartlara uygunluk, denetimlerde olumlu bir tablo sergilenmesine yardımcı olur.

3. Maliyet Tasarrufu

İş kazaları ve meslek hastalıkları, işgücü kaybı, tedavi masrafları, sigorta primlerindeki artışlar ve üretim duruşları gibi ciddi maliyetlere yol açar. Önleyici tedbirler almak, bu tür maliyetleri düşürmenin en etkili yoludur. 2025'te İSG yazılımları ile verimlilik artışı da maliyet düşüşüne katkı sağlar.

4. Operasyonel Verimlilik

Gaz ölçüm kayıtlarının dijital platformlarda tutulması, veri analizini hızlandırır, raporlama süreçlerini basitleştirir ve karar alma mekanizmalarını güçlendirir. Bu da genel operasyonel verimliliği artırır.

5. Veri Odaklı Karar Alma

Toplanan ve analiz edilen gaz ölçüm verileri, işyerinin risk profilini daha net ortaya koyar. Bu veriler ışığında yapılan risk değerlendirmeleri ve iyileştirme çalışmaları daha isabetli olur.

6. İtibar ve Kurumsal Sorumluluk

Güvenli bir çalışma ortamı sunmak, şirketin çalışanlarına ve topluma karşı sorumluluğunu yerine getirdiğini gösterir. Bu da şirketin itibarını ve marka değerini olumlu yönde etkiler.

7. İyileştirilmiş Acil Durum Yönetimi

Gaz ölçüm verileri, acil durum planlarının oluşturulmasında ve güncellenmesinde önemli bir rol oynar. Olası senaryolar daha gerçekçi bir şekilde ele alınabilir.

2025'te İSG Yazılımı ile Kazanımlar:

• Zaman ve Kaynak Tasarrufu
• Hata Oranının Azalması
• Daha Kolay Denetim ve İç Tetkik Süreçleri
• Çalışan Memnuniyetinde Artış