Antalya İskele Periyodik Kontrol: Güvenliğinizi Sağlamanın Vazgeçilmez Adımı (2025 Güncel)

Türkiye'nin önde gelen İş Sağlığı ve Güvenliği (İSG) uzmanları olarak, iskele kurulum kiralama alanındaki 15 yılı aşkın deneyimimizle, iş sahalarının en kritik unsurlarından biri olan iskelelerin güvenliğini en üst düzeyde tutmanın önemini biliyoruz. İskele periyodik kontrol, sadece yasal bir zorunluluk olmanın ötesinde, çalışanların can güvenliğini sağlamak, iş kazalarını önlemek ve projelerin sorunsuz ilerlemesini temin etmek için hayati bir süreçtir. 2025 yılı itibarıyla güncel mevzuat ve ISO standartları çerçevesinde gerçekleştirilen bu kontroller, iş yerlerinde güvenli bir çalışma ortamı oluşturmanın temel taşlarından biridir. Bu rehberde, iskele periyodik kontrolünün ne olduğunu, neden gerekli olduğunu, nasıl yapıldığını ve yasal çerçevesini detaylı bir şekilde ele alarak, iş sağlığı ve güvenliği konusundaki farkındalığınızı artırmayı hedefliyoruz.

İskele Periyodik Kontrol Nedir? (2025 Güncel Tanım)

İskele periyodik kontrol, geçici olarak kullanılan, işçilerin üzerinde çalışacağı, malzeme taşıyacağı veya güvenli bir şekilde ulaşılmasını sağlayacak şekilde tasarlanmış taşıyıcı sistemlerin (iskelelerin), ilgili ulusal mevzuatlara, uluslararası standartlara (özellikle ISO 45001:2018 gibi) ve üretici talimatlarına uygun olarak, belirli periyotlarla yetkili ve tecrübeli kişiler tarafından yapılan kapsamlı muayene ve denetim sürecidir. Bu kontroller, iskelenin montajından, kullanım süresi boyunca ve sökülmeden önceki tüm aşamalarını kapsar. Amacı, iskelenin taşıma kapasitesini, stabilitesini, bağlantı elemanlarının sağlamlığını, düşme tehlikelerine karşı alınan önlemleri ve genel yapısal bütünlüğünü değerlendirmektir. 2025 yılı itibarıyla, bu kontrollerin sıklığı ve kapsamı, iskelenin tipine, kullanım amacına, maruz kaldığı çevresel koşullara ve ulusal mevzuatın getirdiği güncel düzenlemelere göre belirlenmektedir.

2025 Yılında İskele Periyodik Kontrolün Temel Unsurları:

• Yapısal Bütünlük Kontrolü: İskelenin ana taşıyıcı elemanlarının (dikey direkler, yatay traversler, çapraz bağlar vb.) deformasyon, çatlak, korozyon veya hasar açısından incelenmesi.
• Bağlantı Elemanları Kontrolü: Cıvataların, somunların, pimlerin, kilitlerin ve diğer bağlantı elemanlarının gevşeklik, eksiklik veya hasar açısından kontrol edilmesi.
• Denge ve Stabilite Kontrolü: İskelenin zemine sağlam bir şekilde oturduğundan, ayaklarının dengeli olduğundan ve devrilme riskini azaltacak önlemlerin alındığından emin olunması.
• Erişim ve Güvenlik Elemanları Kontrolü: Merdivenlerin, platformların, korkulukların, güvenlik ağlarının ve diğer erişim/güvenlik ekipmanlarının işlevselliği ve sağlamlığının denetlenmesi.
• Yük Taşıma Kapasitesi Kontrolü: İskelenin belirtilen yük taşıma kapasitesine uygun şekilde kullanılıp kullanılmadığının ve aşırı yükleme olup olmadığının değerlendirilmesi.
• Çevresel Etkenler Değerlendirmesi: Rüzgar, yağmur, kar gibi çevresel faktörlerin iskele üzerindeki etkilerinin ve alınan önlemlerin gözden geçirilmesi.

İskele Periyodik Kontrol Nasıl Çalışır? (2025 Güncel Uygulama)

İskele periyodik kontrol süreci, belirli adımları takip ederek gerçekleştirilir ve bu adımlar 2025 yılı itibarıyla daha da standartlaştırılmış ve detaylandırılmıştır. İş sağlığı ve güvenliği mevzuatımız, bu süreci net bir şekilde tanımlar.

2025 Yılı Uygulama Adımları:

1. Planlama ve Hazırlık: Kontrol öncesinde, iskelenin tipi, yüksekliği, kullanım süresi, bulunduğu ortam ve önceki kontrollerin kayıtları incelenir. Kontrol için gerekli ekipmanlar (ölçüm cihazları, aydınlatma, güvenlik ekipmanları vb.) hazırlanır.
2. Yetkili Kişi Tarafından Kontrol: Kontroller, 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ve ilgili yönetmeliklerde belirtilen niteliklere sahip, tecrübeli ve yetkin mühendisler, teknikerler veya İSG profesyonelleri tarafından yapılır. Bu kişiler, iskelenin tüm bileşenlerini görsel ve gerekirse ölçümleme yöntemleriyle detaylı olarak inceler.
3. Detaylı İnceleme: Kontrol uzmanı, iskelenin montaj talimatlarına uygunluğunu, zemine sağlam oturup oturmadığını, tüm bağlantı elemanlarının eksiksiz ve sıkı olup olmadığını, taşıyıcı elemanlarda herhangi bir deformasyon veya hasar olup olmadığını dikkatle inceler. Özellikle yüksek iskelelerde rüzgar yüklerine karşı alınan önlemler ve ankraj noktaları titizlikle kontrol edilir.
4. Testler ve Ölçümler (Gerekirse): Bazı durumlarda, iskelenin taşıma kapasitesini veya stabilitesini doğrulamak için yük testleri veya ölçümler yapılabilir.
5. Raporlama: Kontrol sonucunda detaylı bir rapor hazırlanır. Bu raporda; iskelenin genel durumu, tespit edilen uygunsuzluklar, risk değerlendirmesi, alınması gereken önlemler ve öneriler yer alır. Rapor, işveren ve ilgili diğer taraflara sunulur.
6. Uygunsuzlukların Giderilmesi: Raporda belirtilen uygunsuzluklar ve riskler, işveren tarafından en kısa sürede giderilmelidir. Giderilmeyen eksiklikler, iskelenin kullanımını tehlikeli hale getirebilir.
7. Tekrar Kontrol (Gerekirse): Yapılan onarım ve iyileştirmeler sonrasında, iskelenin güvenli hale geldiğinden emin olmak için tekrar kontrol yapılması gerekebilir.

Kontrol Sıklığı (2025 Güncel Yaklaşım):

• Genel Kural: İskeleler, en az yılda bir kez periyodik olarak kontrol edilmelidir.
• Özel Durumlar:
• Kullanım Başına: Her kullanım öncesinde görsel kontrol yapılmalıdır.
• Değişiklik Sonrası: İskelenin sökülüp tekrar monte edilmesi, yerinin değiştirilmesi veya önemli bir müdahale yapılması durumunda kontrol gereklidir.
• Çevresel Etkiler: Şiddetli rüzgar, fırtına, deprem gibi olağanüstü doğa olaylarından sonra iskele kontrol edilmelidir.
• Uzun Süre Kullanılmayan İskeleler: Kullanılmadığı sürece periyodik kontrol sıklığı değişebilir, ancak tekrar kullanıma başlamadan önce mutlaka kontrol edilmelidir.

Yasal Zorunluluklar ve Mevzuat (2025 Güncel Perspektif)

Türkiye'de iskele periyodik kontrolleri, öncelikle 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ve bu kanuna bağlı olarak çıkarılan çeşitli yönetmelikler tarafından zorunlu kılınmıştır. Bu mevzuat, işverenlere, çalışanların sağlığını ve güvenliğini sağlamak için gerekli tüm tedbirleri alma yükümlülüğü getirir. İskeleler, bu kapsamda "kaldırılabilen, yürütülebilen iş platformları" ve "yapı alanlarında kullanılan geçici yapılar" olarak değerlendirilir ve bu tür ekipmanların güvenliğine özel önem verilir.

2025 Yılında İlgili Başlıca Mevzuat ve Standartlar:

• 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu: Genel iş güvenliği prensiplerini belirler ve işverenlerin risk değerlendirmesi yapma, gerekli önlemleri alma ve denetimleri gerçekleştirme yükümlülüklerini tanımlar.
• Yapı Alanlarında Çalışmalarda İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği: Bu yönetmelik, özellikle inşaat ve yapı alanlarında iskelelerin kurulumu, kullanımı ve periyodik kontrolleri hakkında detaylı hükümler içerir. İskelelerin hangi şartlarda kurulması gerektiği, taşıma kapasiteleri, güvenlik önlemleri ve kontrol sıklıkları bu yönetmelikte belirtilmiştir.
• İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği: Bu yönetmelik, işyerinde kullanılan tüm iş ekipmanlarının periyodik muayenelerinin yapılmasını zorunlu kılar. İskeleler de bu yönetmelik kapsamında periyodik kontrole tabi ekipmanlardır.
• ISO 45001:2018 (İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetim Sistemleri): Uluslararası alanda kabul gören bu standart, kuruluşların iş sağlığı ve güvenliği performanslarını iyileştirmeleri için bir çerçeve sunar. İskele periyodik kontrolleri, ISO 45001'in risk azaltma ve önleyici faaliyetler maddeleriyle doğrudan ilişkilidir.
• TS EN 12810 Serisi (Cephe İskeleleri), TS EN 12811 Serisi (Geçici Yapılar): Bu ulusal (Avrupa) standartlar, iskelelerin tasarım, üretim, montaj ve kullanımına ilişkin teknik gereklilikleri belirler. Periyodik kontrollerde bu standartlara uyum da değerlendirilir.

Mevzuatın Getirdiği Yükümlülükler (2025):

• Risk Değerlendirmesi: İskelelerin kullanımından kaynaklanabilecek riskler belirlenmeli ve bu risklere karşı önleyici tedbirler alınmalıdır.
• Yetkilendirme: İskelelerin kurulması, sökülmesi ve periyodik kontrolleri, yetkin ve eğitimli kişiler tarafından yapılmalıdır.
• Dokümantasyon: Tüm periyodik kontrol sonuçları, raporlar ve yapılan iyileştirmeler kayıt altına alınmalı ve saklanmalıdır.
• Uygunluk: İskeleler, ilgili standartlara ve mevzuata uygun olarak tasarlanmalı, kurulmalı ve kullanılmalıdır.

Kimler İçin Gereklidir? (2025 Güncel Kapsam)

İskele periyodik kontrolü, iş sahalarında iskele kullanan veya iskele kurulumu/kiralaması yapan tüm işverenler ve işyerleri için gereklidir. Bu, yalnızca inşaat sektörünü değil, aynı zamanda bakım, onarım, endüstriyel tesisler, tiyatro ve sahne kurulumları gibi iskelenin kullanıldığı her alanı kapsar. Temel olarak, 2025 yılı itibarıyla aşağıdaki gruplar için iskele periyodik kontrolü zorunludur:

• İnşaat Firmaları: Yüksek yapılarda, cephe işlerinde, iç mekanlarda çalışan tüm inşaat firmaları.
• Endüstriyel Tesisler: Fabrikalar, rafineriler, enerji santralleri gibi tesislerde bakım, onarım veya montaj çalışmaları yapan işletmeler.
• Bakım ve Onarım Hizmetleri Veren Firmalar: Binaların dış cephe temizliği, boya, tadilat gibi işlerini yapan firmalar.
• Etkinlik ve Sahne Kurulum Firmaları: Konserler, festivaller, fuarlar gibi etkinlikler için platform ve sahne kuran firmalar.
• Kiralama Firmaları: İskele kiralama hizmeti veren firmalar, kiraladıkları iskelelerin güvenli ve periyodik bakımlarının yapıldığından emin olmalıdır.
• İşverenler: Kendi bünyesinde iskele kullanan veya dışarıdan iskele hizmeti alan tüm işverenler, iş sağlığı ve güvenliği mevzuatına uygunluğu sağlamakla yükümlüdür.
• Alt İşverenler ve Yükleniciler: Kendi sorumluluk alanlarında iskele kullanan tüm alt yükleniciler ve taşeronlar.

Kısacası, iskelelerin güvenli bir şekilde kurulduğu ve kullanıldığı her yerde, periyodik kontrol zorunluluğu mevcuttur. Bu kontroller, iskelenin kim tarafından kurulduğundan bağımsız olarak, işverenin sorumluluğundadır.

Avantajları ve Faydaları (2025 Güncel Değerlendirme)

İskele periyodik kontrolünün düzenli olarak yapılması, işyerleri için sayısız avantaja sahiptir. 2025 yılındaki güncel iş sağlığı ve güvenliği anlayışında, bu faydalar sadece yasal uyumlulukla sınırlı kalmayıp, operasyonel verimlilik ve maliyet tasarrufu boyutlarını da içermektedir.

2025 Yılında İskele Periyodik Kontrolün Başlıca Faydaları:

• İş Kazalarının Önlenmesi: En önemli fayda, iskele kaynaklı düşmeler, çökmeler veya devrilmeler gibi potansiyel kazaların önüne geçilmesidir. Bu, en değerli varlığımız olan çalışanlarımızın can güvenliğini doğrudan korur.
• Yasal Uyum ve Cezalardan Kaçınma: Mevzuata uygunluğun sağlanması, iş denetimlerinde olumsuz sonuçlarla karşılaşılmasını ve ağır para cezaları alınmasını engeller.
• Maliyet Tasarrufu: Erken tespit edilen küçük sorunlar, büyük ve maliyetli arızaların veya kazaların önüne geçer. Kaza sonrası oluşacak tazminat, onarım ve iş duruşu maliyetleri de minimize edilir.
• İş Sürekliliği ve Verimlilik: Güvenli bir iskele, işlerin aksamadan ve gecikmeden ilerlemesini sağlar. Çalışanlar, kendilerini güvende hissederek daha verimli çalışırlar.
• Ekipman Ömrünün Uzaması: Düzenli bakım ve kontroller, iskele ekipmanlarının ömrünü uzatır, erken yıpranmasını önler ve yatırımın geri dönüşünü artırır.
• İtibar ve Güvenilirlik: Güvenli çalışma ortamı sağlayan firmalar, hem çalışanları hem de müşterileri nezdinde daha güvenilir bir imaj çizer.
• Sigorta Maliyetlerinde İndirim Potansiyeli: Güvenlik standartlarına uyan ve kazaları önleyen firmalar, sigorta şirketleri tarafından daha düşük riskli olarak değerlendirilebilir, bu da sigorta maliyetlerinde olumlu yansıma yapabilir.
• ISO 45001 Uyumluluğu: İş sağlığı ve güvenliği yönetim sistemleri kuran firmalar için, periyodik kontroller bu standardın temel gerekliliklerinden biridir ve sertifikasyon sürecini destekler.