Altınözü, Hatay İskele Bakım ve Onarım

Yüksekte güvenli çalışma ortamlarının temel taşlarından biri olan iskeleler, doğru bakım ve onarım süreçleriyle uzun ömürlü ve güvenilir hizmet sunar. İskele bakım ve onarımı, yalnızca yasal bir zorunluluk olmanın ötesinde, iş kazalarını önleme ve proje sürekliliğini sağlama açısından kritik bir role sahiptir. 2025 yılı itibarıyla, iş sağlığı ve güvenliği standartlarındaki güncellemeler ve teknolojik gelişmelerle birlikte, iskele bakım ve onarımının önemi daha da artmıştır. Bu rehberde, Türkiye'nin önde gelen İş Sağlığı ve Güvenliği (İSG) uzmanlarından biri olarak, iskele bakım ve onarımının detaylarını, yasal gerekliliklerini ve en güncel uygulamalarını 15 yılı aşkın deneyimimle sizlerle paylaşacağım. Hedef kitlemiz; iskele kurulumu ve kiralaması yapan firmalar, inşaat projeleri yürüten müteahhitler, fabrika ve endüstriyel tesis yöneticileri ile iş güvenliği profesyonelleridir. 2025 ve sonrası için iskele bakım ve onarımının profesyonelce nasıl ele alınması gerektiğini adım adım inceleyeceğiz.

İskele Bakım ve Onarımı Nedir?

İskele bakım ve onarımı, geçici olarak kullanılan, çalışanların ve malzemelerin üzerinde bulunduğu yapısal elemanların, yani iskelelerin, her zaman güvenli ve işlevsel durumda kalmasını sağlamak amacıyla gerçekleştirilen düzenli kontroller, gerekli görülen tamiratlar ve olası hasarların giderilmesi işlemlerini kapsar. Bu süreç, iskelenin ilk kurulumundan sökülmesine kadar geçen tüm zaman diliminde titizlikle yürütülmelidir. 2025 yılı itibarıyla, bu işlemlerin amacı sadece görsel kontrollerle sınırlı kalmayıp, malzeme yorgunluğu, çevresel etkenlerin (rüzgar, yağmur, kar, korozyon vb.) olumsuz etkileri ve kullanım sıklığından kaynaklanan potansiyel riskleri de göz önünde bulundurmayı gerektirmektedir. İskele bakım ve onarımı, ISO 45001:2018 standardının öngördüğü risk değerlendirmesi ve önleyici faaliyetler çerçevesinde, 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu'nun ilgili maddeleri uyarınca zorunlu tutulan bir faaliyettir.

2025 Güncel Durumda Dikkat Edilmesi Gerekenler:

• Dijital Takip Sistemleri: İskelelerin bakım ve onarım kayıtlarının dijital ortamda tutulması, geçmişe dönük analizler ve planlama için büyük kolaylık sağlamaktadır. 2025 itibarıyla bu tür sistemlerin kullanımı yaygınlaşmıştır.
• Malzeme Teknolojisindeki Gelişmeler: Daha dayanıklı ve korozyona dirençli yeni nesil iskele malzemelerinin kullanımı, bakım ihtiyacını azaltmakla birlikte, bu malzemelerin özel bakım gereksinimlerini de beraberinde getirebilir.
• Yapay Zeka Destekli İncelemeler: Henüz yaygınlaşmasa da, gelecekte drone ve yapay zeka destekli görsel incelemelerle iskelelerdeki potansiyel sorunlar erken tespit edilebilecektir.

İskele Bakım ve Onarımı Nasıl Çalışır?

İskele bakım ve onarım süreci, kapsamlı bir planlama, periyodik kontroller, tespit edilen kusurların giderilmesi ve kayıt altına alma aşamalarından oluşur. 2025 itibarıyla bu süreç, daha proaktif ve risk temelli bir yaklaşımla yürütülmektedir.

Uygulama Adımları:

1. Planlama ve Programlama: İskelelerin kullanım sıklığına, türüne, bulunduğu ortama ve üretici talimatlarına göre düzenli kontrol aralıkları belirlenir. Bu program, 6331 Sayılı Kanun'un öngördüğü periyodik kontrol sürelerini de dikkate alır.
2. Güncel Mevzuat ve Standartlara Uygunluk Kontrolü: İskelelerin kurulumu ve kullanımı sırasında belirlenen standartlara (örn. EN 12811 serisi) ve yerel mevzuata uygunluğu teyit edilir.
3. Periyodik Kontroller: Bu kontroller, genellikle yetkili ve eğitimli kişiler tarafından yapılır ve aşağıdaki hususları içerir:
   • Yapısal Bütünlük: İskele bileşenlerinin (kuplörler, diyagonal ve yatay bağlantılar, tabanlar, üst bağlantılar vb.) korozyon, çatlak, eğilme, deformasyon gibi hasarlar açısından incelenmesi.
   • Bağlantı Elemanları: Tüm cıvataların, somunların, kancaların ve diğer bağlantı elemanlarının sıkılığı ve bütünlüğü.
   • Yüzey Durumu: Kaymazlık özelliklerini yitirmiş platformların, hasarlı kalasların veya panellerin tespiti.
   • Denge ve Stabilite: İskelenin zemine oturması, şakulünde olması ve rüzgar gibi dış etkenlere karşı yeterli dengeye sahip olup olmadığının kontrolü.
   • Erişim ve Güvenlik Elemanları: Merdivenler, korkuluklar ve güvenlik ağlarının sağlamlığı ve işlevselliği.
   • Topraklama: Elektrik çarpması riskini önlemek için gerekli topraklama sistemlerinin kontrolü.
4. Hasar Tespiti ve Raporlama: Kontroller sırasında tespit edilen tüm kusurlar, detaylı bir rapor halinde belgelenir. Bu rapor, iskelenin genel durumu hakkında bilgi verir ve gerekli onarım işlemlerini belirler.
5. Onarım ve Yenileme: Tespit edilen hasarlar, onaylı yedek parçalar ve yetkili kişiler tarafından giderilir. Hasarlı veya ömrünü tamamlamış bileşenler, ISO standartlarına uygun olarak yenileriyle değiştirilir.
6. Kayıt Tutma: Yapılan tüm bakım, onarım ve kontrollerin kayıtları, tarihleri, yapılan işlemler ve sorumlularıyla birlikte düzenli olarak tutulur. Bu kayıtlar, olası bir denetimde veya kaza incelemesinde önemli bir referans noktasıdır.

Yasal Zorunluluklar ve Mevzuat

Türkiye'de iskelelerin güvenli bir şekilde kullanılması, 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ve bu kanuna bağlı olarak çıkarılan ilgili yönetmelikler ile sıkı bir şekilde düzenlenmiştir. 2025 yılı itibarıyla bu yasal çerçeve, uluslararası standartlarla uyumunu artırmıştır.

Temel Yasal Dayanaklar ve Gereklilikler:

• 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu: İşverenlerin, çalışanların sağlık ve güvenliklerini sağlamakla yükümlü olduğunu belirtir. İskeleler gibi yüksekte çalışma ekipmanlarının güvenliği de bu kanun kapsamında değerlendirilir.
• Yapı İşlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği: Bu yönetmelik, inşaat ve şantiyelerde kullanılan iskelelerin kurulumu, kullanımı, bakımı ve denetimi ile ilgili özel hükümler içerir. İskelelerin tasarımı, montajı, sökülmesi ve periyodik kontrolleri bu yönetmelikte detaylandırılmıştır.
• İş Ekipmanlarının Periyodik Kontrollerinin Yapılması Hakkında Yönetmelik: Bu yönetmelik, iş ekipmanlarının (iskeleler dahil) güvenli çalışma koşullarını sürdürmeleri için periyodik olarak yetkili kişilerce kontrol edilmesini zorunlu kılar. Kontrollerin kimler tarafından, hangi sıklıkta ve hangi esaslara göre yapılacağı bu yönetmelikte belirtilir.
• ISO 45001:2018 İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetim Sistemi Standardı: Bu uluslararası standart, işverenlerin iş sağlığı ve güvenliği risklerini sistematik bir şekilde yönetmelerini teşvik eder. İskelelerin güvenli kullanımı ve bakımı, ISO 45001'in gerektirdiği risk değerlendirmesi, önleyici faaliyetler ve acil durum hazırlıkları kapsamında ele alınmalıdır.

2025 Güncel Mevzuat Güncellemeleri:

• Risk Değerlendirmesi Odaklı Yaklaşım: Mevzuat, artık sadece genel kuralları değil, her iş sahasına özgü risk değerlendirmesi sonuçlarına dayalı olarak iskele bakım ve onarım planlarının oluşturulmasını daha fazla vurgulamaktadır.
• Yetkili Personel Eğitimi: İskelelerin montajı, sökülmesi ve bakımı ile görevlendirilecek personelin yeterlilik ve eğitim seviyelerine dair daha sıkı denetimler ve güncellemeler öngörülmektedir.
• Teknolojik Entegrasyon: Dijital kayıt tutma sistemleri ve gelişmiş kontrol ekipmanlarının kullanımı, denetimlerde giderek daha fazla önem kazanmaktadır.

Kimler İçin Gereklidir?

İskele bakım ve onarımı, iskelelerin kullanıldığı her türlü işyeri ve proje için zorunlu ve hayati bir faaliyettir. Bu hizmetin gerekliliği, doğrudan iskelelerin güvenli kullanımını sağlamakla ilgilidir.

Temel Hedef Kitleler:

• İnşaat Firmaları: Yüksek yapılar, tadilatlar, cephe işleri gibi projelerde iskele kullanımı yaygın olduğu için, bu firmaların iskele bakım ve onarımını düzenli olarak yaptırması zorunludur.
• İskele Kurulum ve Kiralama Firmaları: Kiraladıkları iskelelerin güvenliğinden sorumlu oldukları için, kiraya vermeden önce ve kiralama süresi boyunca düzenli bakım ve onarım hizmeti sunmakla yükümlüdürler.
• Endüstriyel Tesisler ve Fabrikalar: Bakım, onarım, montaj veya denetim gibi faaliyetler sırasında iskele kullanan sanayi kuruluşları.
• Tersaneler: Gemi inşa ve bakım süreçlerinde iskeleler yoğun olarak kullanılır.
• Etkinlik ve Sahne Kurulum Firmaları: Konser, fuar, festival gibi etkinliklerde kullanılan geçici platformların güvenliği için iskele bakım ve onarımı gereklidir.
• Tüm İşverenler: Çalışanlarının yüksekte güvenli çalışmasını sağlamakla yükümlü olan her işveren, iskele kullanıyorsa bakım ve onarımını da sağlamalıdır.

2025 Güncel Durum: İSG mevzuatının daha sıkı uygulanması ve iş kazalarına karşı artan hassasiyet nedeniyle, iskele bakım ve onarımının ihmal edilmesi durumunda karşılaşılacak yasal yaptırımlar ve maliyetler artmıştır. Bu nedenle, her ölçekteki işletme için bu hizmetin profesyonelce ele alınması büyük önem taşımaktadır.

Avantajları ve Faydaları

İskele bakım ve onarımının düzenli ve profesyonelce yapılması, işletmeler için sayısız fayda sağlar. Bu faydalar, hem mali hem de operasyonel açıdan önemli kazanımlar sunar.

Başlıca Avantajlar ve Faydalar:

• İş Kazalarının Önlenmesi: En önemli fayda, iskele kaynaklı düşmelerin, devrilmelerin veya çöküntülerin önüne geçilerek iş kazalarının ve buna bağlı yaralanmaların veya ölümlerin engellenmesidir.
• Yasal Uyum ve Cezalardan Kaçınma: Mevzuata uygun hareket etmek, olası denetimlerde para cezaları, çalışma durdurma gibi yaptırımlardan korunmayı sağlar.
• Proje Sürekliliği ve Verimlilik Artışı: Güvenilir iskeleler, işlerin aksamadan devam etmesini sağlar. Bakımsız iskeleler nedeniyle oluşacak kazalar veya hasarlar, projelerde ciddi gecikmelere ve maliyet artışlarına yol açabilir.
• Ekipman Ömrünün Uzaması: Düzenli bakım, iskele bileşenlerinin ömrünü uzatır, erken yıpranmasını önler ve bu da uzun vadede ekipman yenileme maliyetlerini düşürür.
• Maliyet Optimizasyonu: Olası büyük kazaların veya hasarların onarım maliyetleri, düzenli bakım maliyetlerinden çok daha yüksektir. Önleyici bakım, beklenmedik maliyetleri ortadan kaldırır.
• İtibar ve Güvenilirlik: Güvenli çalışma ortamları sunan firmalar, hem çalışanları hem de müşterileri nezdinde daha güvenilir bir imaj çizer.
• ISO 45001 Uyumluluğu: ISO 45001 standardına uygun bir yönetim sistemi kurmak ve sürdürmek için iskele bakım ve onarımı kritik bir unsurdur.

2025 Perspektifi: Sürdürülebilirlik ve verimlilik odaklı iş anlayışının yaygınlaşmasıyla birlikte, iskele bakım ve onarımının sağladığı maliyet avantajları ve operasyonel süreklilik, firmaların rekabet gücünü artırmada önemli bir rol oynamaktadır.