Düzce SEU Belirleme: İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetiminde Kilit Bir Adım (2025 Güncel Bilgilerle)

Türkiye'nin önde gelen İş Sağlığı ve Güvenliği (İSG) uzmanları olarak, 2025 yılı itibarıyla iş yerlerinizde SEU (Süreç Etkinlik ve Uygunluk) belirleme konusundaki güncel bilgileri ve ISO standartlarına uyumun önemini vurgulamak isteriz. İSO Belgelendirme alanındaki 15 yılı aşkın deneyimimizle, SEU belirleme'nin sadece yasal bir zorunluluk olmadığını, aynı zamanda iş süreçlerinizin verimliliğini artıran, riskleri minimize eden ve çalışanlarınızın sağlığını güvence altına alan stratejik bir yatırım olduğunu biliyoruz. Bu rehberde, SEU belirlemenin ne anlama geldiğini, neden kritik olduğunu, 2025 ve sonrası için güncel yasal çerçeveyi, uygulama adımlarını ve firmalar için sunduğu sayısız faydayı detaylı bir şekilde ele alacağız. Hedef kitlemiz, İSG süreçlerini iyileştirmek, ISO 45001 gibi standartlara uyum sağlamak ve iş yerlerinde sürdürülebilir bir güvenlik kültürü oluşturmak isteyen tüm işverenler, yöneticiler ve İSG profesyonelleridir.

SEU Belirleme Nedir? Detaylı Açıklama ve 2025 Güncel Yaklaşımı

SEU Belirleme, İş Sağlığı ve Güvenliği (İSG) yönetim sistemlerinde, bir işin veya görevin yürütülmesinde ortaya çıkabilecek potansiyel tehlikelerin sistematik olarak tanımlanması, risklerin değerlendirilmesi ve bu riskleri ortadan kaldırmak veya kabul edilebilir seviyelere indirmek için gerekli kontrol önlemlerinin belirlenmesi sürecidir. Temel amacı, çalışanların maruz kalabileceği her türlü riskin proaktif bir şekilde yönetilmesidir. 2025 itibarıyla SEU belirleme, sadece mevzuat gerekliliği olmanın ötesinde, dijitalleşen iş dünyasında ve artan küresel standart beklentileriyle birlikte daha entegre ve veri odaklı bir yaklaşımla ele alınmaktadır. Bu süreç, ISO 45001:2018 gibi uluslararası standartların temel taşlarından biridir ve iş yerindeki tüm operasyonel faaliyetleri kapsar. SEU belirleme, bir tehlike haritası çıkarmak değil, aynı zamanda bu tehlikelerin oluşma olasılığını ve olası sonuçlarını analiz ederek, en uygun ve en etkin önleyici tedbirleri belirlemeyi hedefler.

2025 Perspektifinde SEU Belirleme: Verimlilik ve Sürdürülebilirlik

Günümüz iş dünyasında, SEU belirleme süreci, artık sadece kağıt üzerinde yapılan bir analiz olmaktan çıkmıştır. 2025 ve sonrası dönemde, yapay zeka destekli risk değerlendirme araçları, sanal gerçeklik (VR) ile tehlike simülasyonları ve IoT (Nesnelerin İnterneti) tabanlı izleme sistemleri, SEU belirleme süreçlerini daha dinamik, hassas ve gerçek zamanlı hale getirmektedir. Bu gelişmeler, tehlikelerin erken tespitini sağlayarak iş kazalarını ve meslek hastalıklarını önemli ölçüde azaltmaktadır. Ayrıca, SEU belirleme'nin etkinliği, sadece iş kazalarını önlemekle kalmayıp, aynı zamanda iş süreçlerinin daha verimli işlemesine, israfın azalmasına ve kaynakların daha etkin kullanılmasına da katkıda bulunmaktadır. Bu entegre yaklaşım, işletmelerin sürdürülebilirlik hedeflerine ulaşmalarında da kritik bir rol oynamaktadır.

SEU Belirleme'nin Kapsamı ve Temel Unsurları (2025 Güncel)

SEU belirleme süreci, genellikle aşağıdaki temel unsurları içerir:

• Tehlike Tanımlama: İş yerindeki tüm faaliyetler, makineler, ekipmanlar, kimyasallar, çalışma ortamı ve organizasyonel faktörler göz önünde bulundurularak potansiyel tehlikelerin belirlenmesi.
• Risk Değerlendirme: Tanımlanan tehlikelerin meydana gelme olasılığı ile olası sonuçlarının (yaralanma, hastalık, maddi hasar vb.) ciddiyetinin analiz edilmesi. Bu analiz, nicel veya nitel yöntemlerle yapılabilir.
• Risk Kontrol Önlemleri: Değerlendirilen riskleri ortadan kaldırmak, azaltmak veya kabul edilebilir seviyelere çekmek için alınacak önlemlerin belirlenmesi. Bu önlemler; yok etme, yerine koyma, mühendislik kontrolleri, idari kontroller ve kişisel koruyucu donanımlar (KKD) şeklinde bir hiyerarşiye göre sıralanır.
• İzleme ve Gözden Geçirme: Uygulanan kontrol önlemlerinin etkinliğinin düzenli olarak izlenmesi ve gerektiğinde güncellenmesi. İş süreçlerindeki değişiklikler, yeni teknolojiler veya kazalar sonrasında bu süreç tekrar gözden geçirilir.

SEU Belirleme Nasıl Çalışır? Adım Adım Uygulama Süreci (2025 Güncel Yaklaşım)

SEU belirleme süreci, kapsamlı bir planlama ve dikkatli bir uygulama gerektirir. 2025 itibarıyla bu süreç, dijital araçlar ve veri analiziyle daha da güçlenmiştir:

1. Hazırlık ve Planlama:
• SEU belirleme ekibinin oluşturulması (İSG uzmanları, işyeri hekimleri, ilgili departman yöneticileri, çalışan temsilcileri).
• Kapsamın belirlenmesi (tüm işyeri, belirli bir bölüm veya proje).
• Kullanılacak yöntemlerin ve araçların (risk değerlendirme yazılımları, kontrol listeleri, gözlem formları) seçimi.
2. Tehlike Tanımlama Faaliyetleri:
• Mevcut belgelerin (iş akışları, kimyasal güvenlik bilgi formları, makine bakım kayıtları) incelenmesi.
• İşyeri gözlemleri ve saha incelemeleri.
• Çalışanlarla mülakatlar ve anketler.
• Kazaların ve ramak kalaların analiz edilmesi.
• Yeni teknolojilerin veya süreçlerin değerlendirilmesi.
3. Risk Analizi ve Değerlendirme:
• Tanımlanan tehlikelere ilişkin risk matrislerinin oluşturulması.
• Olasılık ve şiddet derecelendirmelerinin yapılması.
• Risk seviyelerinin belirlenmesi (düşük, orta, yüksek).
4. Kontrol Önlemlerinin Belirlenmesi ve Uygulanması:
• Risk hiyerarşisine uygun olarak en etkili kontrol önlemlerinin seçilmesi.
• Önlemlerin planlanması, sorumluların atanması ve zaman çizelgelerinin oluşturulması.
• Uygulamaya konulan önlemlerin belgelenmesi.
5. İzleme, Gözden Geçirme ve Güncelleme:
• Uygulanan önlemlerin etkinliğinin periyodik denetimlerle kontrol edilmesi.
• Çalışan geri bildirimlerinin alınması.
• Kazalar, meslek hastalıkları veya iş süreçlerindeki değişiklikler sonrasında risk değerlendirmesinin güncellenmesi.
• Belgelendirme kuruluşlarının denetimlerine hazırlık.

Yasal Zorunluluklar ve Mevzuat Çerçevesi (2025 Güncel)

Türkiye'de iş sağlığı ve güvenliği alanındaki yasal düzenlemeler, işverenlere çalışanlarının sağlığını ve güvenliğini sağlamakla yükümlü tutmaktadır. SEU belirleme, bu yükümlülüklerin temelini oluşturur.

6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ve İlgili Yönetmelikler

6331 sayılı Kanun'un temel amacı, iş yerlerinde iş sağlığı ve güvenliğini sağlamak ve mevcut tehlikeleri ortadan kaldırmak, riskleri azaltmak ve önlemektir. Kanun'un ilgili maddeleri, işverenlerin risk değerlendirmesi yapma zorunluluğunu açıkça belirtmektedir. Bu kapsamda, özellikle aşağıdaki yönetmelikler SEU belirleme sürecini detaylandırmaktadır:

• Risk Değerlendirmesi Yönetmeliği: İş yerinde var olan veya dışarıdan gelebilecek tehlikelerin belirlenmesi, bu tehlikelere karşı risklerin analiz edilip derecelendirilmesi ve bu riskleri kontrol altına almak, zayıflatmak veya ortadan kaldırmak için alınacak kararların ve yapılacak uygulamaların usul ve esaslarını düzenler. Bu yönetmelik, SEU belirleme'nin nasıl yapılacağına dair adımları ve prensipleri belirler.
• İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği: İş ekipmanlarının güvenli kullanımını sağlamak için gerekli teknik ve idari şartları belirler. Bu, iş ekipmanlarına bağlı tehlikelerin SEU belirleme'de dikkate alınmasını gerektirir.
• Kimyasal Maddelerle Çalışmalarda Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği: Kimyasalların güvenli kullanımı, depolanması ve taşınması ile ilgili riskleri kapsar.
• Biyolojik Etkenlere Maruziyet Riskleri Hakkında Yönetmelik: Biyolojik etkenlere maruziyetin söz konusu olduğu iş yerlerinde alınması gereken önlemleri düzenler.

ISO 45001:2018 Standardı ve SEU Belirleme

ISO 45001:2018, iş sağlığı ve güvenliği yönetim sistemleri için uluslararası bir standarttır. Bu standart, kuruluşların İSG performansını sürekli iyileştirmesini sağlamak amacıyla risk temelli düşünceyi temel alır. SEU belirleme, ISO 45001'in 6.1.2 maddesi olan 'Tehlikelerin belirlenmesi ve risklerin değerlendirilmesi' bölümünün temelini oluşturur. Standarda göre kuruluşlar; tehlikeleri belirlemeli, riskleri ve fırsatları değerlendirmeli, İSG risklerini yönetmeli ve bu riskleri azaltmak için uygun eylem planları geliştirmelidir. 2025 itibarıyla ISO 45001 sertifikası, işletmelerin uluslararası düzeyde güvenilirliğini ve rekabet gücünü artırmaktadır.

Kimler İçin Gereklidir? SEU Belirleme'nin Kapsamı

SEU belirleme, teorik olarak tüm iş yerleri için gereklidir. Ancak, risklerin yoğunluğu ve niteliği farklılık gösterebilir. Genel olarak, aşağıdaki gruplar için SEU belirleme kritik öneme sahiptir:

• Tüm İşverenler: 6331 sayılı Kanun gereği, iş yerinde çalışan sayısı ne olursa olsun tüm işverenler risk değerlendirmesi yapmakla yükümlüdür.
• Tehlikeli ve Çok Tehlikeli Sınıftaki İş Yerleri: Bu sınıflardaki iş yerlerinde riskler daha yüksek olduğu için SEU belirleme süreci çok daha detaylı ve titizlikle yürütülmelidir.
• ISO 45001 Sertifikası Almak İsteyen veya Sahip Olan Kuruluşlar: Bu standart, etkin bir İSG yönetim sistemi için SEU belirleme'yi zorunlu kılar.
• Yeni Bir Faaliyet veya Süreç Başlatacak İşletmeler: Yeni bir makine alımı, yeni bir üretim hattı kurulumu veya yeni bir kimyasal kullanımı gibi durumlarda önleyici risk değerlendirmesi yapılmalıdır.
• İş Kazası veya Meslek Hastalığı Yaşamış İş Yerleri: Bu tür olaylar, mevcut risk değerlendirmesinin yetersizliğini veya güncelliğini yitirdiğini gösterebilir ve yeniden değerlendirme gerektirir.
• Teknolojik Gelişmeleri Uygulayan İş Yerleri: Yeni teknolojiler, yeni riskler doğurabilir. Bu nedenle, teknoloji entegrasyonu öncesinde SEU belirleme yapılmalıdır.

Avantajları ve Faydaları: SEU Belirleme Neden Yapılmalı?

SEU belirleme, sadece bir yasal zorunluluk olmanın ötesinde, işletmeler için pek çok somut fayda sağlar:

• İş Kazaları ve Meslek Hastalıklarının Azalması: Potansiyel tehlikelerin önceden tespit edilmesi ve kontrol altına alınması, iş kazalarını ve meslek hastalıklarını minimize eder.
• Çalışanların Sağlığı ve Güvenliğinin Artması: Güvenli bir çalışma ortamı, çalışanların motivasyonunu ve verimliliğini artırır.
• Maliyet Tasarrufu: İş kazaları ve meslek hastalıkları sonucu oluşan tedavi masrafları, iş gücü kaybı, üretim duruşları ve tazminatlar gibi maliyetleri önemli ölçüde azaltır.
• Yasal Uyumluluk ve Cezalardan Kaçınma: Mevzuata uyum sağlayarak olası para cezalarından ve hukuki yaptırımlardan korunulur.
• İş Akışlarının Verimliliğinin Artması: Risklerin kontrol altına alınması, iş süreçlerinin daha düzenli ve akıcı ilerlemesini sağlar.
• İmaj ve İtibarın Güçlenmesi: Güvenli ve sağlıklı bir iş yeri imajı, hem müşteriler hem de potansiyel çalışanlar nezdinde olumlu bir etki yaratır.
• ISO 45001 Sertifikası ve Uluslararası Tanınırlık: SEU belirleme, ISO 45001 sertifikasyonunun temelidir ve uluslararası pazarlarda rekabet avantajı sağlar.
• Sürdürülebilirlik ve Kurumsal Sosyal Sorumluluk: Çalışanların refahına verilen önem, işletmenin sürdürülebilirlik stratejilerinin bir parçasıdır ve kurumsal sosyal sorumluluk anlayışını pekiştirir.