Muğla Uygunsuzluk Kapatma: İSO BELGELENDİRME Süreçlerinde Kritik Bir Adım (2025 Güncel)

İş sağlığı ve güvenliği (İSG) alanında faaliyet gösteren her kuruluşun temel amacı, çalışanlarının güvenliğini en üst düzeyde sağlamak ve faaliyetlerini uluslararası standartlara uygun yürütmektir. Bu doğrultuda İSO BELGELENDİRME süreçleri, firmaların güvenilirliklerini ve operasyonel mükemmelliklerini kanıtlamaları için vazgeçilmezdir. İSO 45001:2018 gibi iş sağlığı ve güvenliği yönetim sistemi standartları, denetimler sırasında karşılaşılan 'uygunsuzlukların' tespiti ve giderilmesi sürecini zorunlu kılar. İşte tam burada 'uygunsuzluk kapatma' kavramı devreye girer. 2025 yılı itibarıyla mevzuat ve standart güncellemeleriyle daha da önem kazanan bu süreç, sadece bir zorunluluk olmanın ötesinde, iş yerlerindeki riskleri azaltarak daha güvenli ve verimli bir çalışma ortamı oluşturmanın anahtarıdır. Bu rehberde, uygunsuzluk kapatma sürecinin ne olduğunu, neden kritik olduğunu, yasal çerçevesini ve ISO standartları açısından nasıl ele alındığını 2025 güncel bilgileriyle detaylandıracağız.

Uygunsuzluk Kapatma Nedir? (2025 Güncel Bakış Açısı)

Uygunsuzluk kapatma, bir denetim veya gözlem sonucunda tespit edilen, mevcut yasal gerekliliklere, İSO standartlarına veya kuruluşun kendi belirlediği politikalara/prosedürlerine uymayan durumların giderilmesi ve bu giderimlerin kanıtlanması sürecidir. Basitçe ifade etmek gerekirse, bir 'eğer' veya 'olmaması gereken' durumun, 'olması gereken' hale getirilmesidir. 2025 yılında, bu süreçler sadece bir düzeltme eylemi olmanın ötesine geçerek, kök neden analizi ve gelecekte benzer uygunsuzlukların yaşanmasını önleyici tedbirlerin alınmasını da kapsamaktadır. Bu, İSG yönetim sistemlerinin sürekli iyileştirilmesinin temel bir parçasıdır.

Uygunsuzluk Kapatma Sürecinin Aşamaları (2025 Yaklaşımı)

Uygunsuzluk kapatma süreci, genellikle aşağıdaki adımları içerir:

• Uygunsuzluğun Tespiti ve Kaydedilmesi: Denetimler (iç/dış), gözlemler, ihbarlar veya önceki denetimlerden gelen geri bildirimler yoluyla uygunsuzlukların belirlenmesi ve detaylı bir şekilde kaydedilmesi. Kayıtlar, uygunsuzluğun yerini, tanımını, etkisini ve ilgili standart veya mevzuatı içermelidir.
• Kök Neden Analizi: Tespit edilen uygunsuzluğun yalnızca yüzeysel bir belirtisiyle değil, asıl nedenini (kök nedeni) anlamaya yönelik derinlemesine bir analiz. 2025 itibarıyla, bu analizlerde veri odaklı yaklaşımlar ve daha gelişmiş problem çözme teknikleri ön plana çıkmaktadır.
• Düzeltici Faaliyet Planlaması: Kök nedenlere yönelik, uygunsuzluğun tekrarlanmasını önleyecek etkili düzeltici faaliyetlerin (önlemlerin) belirlenmesi. Bu faaliyetler, spesifik, ölçülebilir, ulaşılabilir, ilgili ve zamana bağlı (SMART) olmalıdır.
• Düzeltici Faaliyetlerin Uygulanması: Planlanan faaliyetlerin belirlenen süreler içinde eksiksiz olarak hayata geçirilmesi. Bu aşamada, ilgili personelin eğitimi ve gerekli kaynakların sağlanması kritik öneme sahiptir.
• Etkinliğin Gözden Geçirilmesi ve Doğrulanması: Uygulanan düzeltici faaliyetlerin, uygunsuzluğu gerçekten giderip gidermediğinin ve gelecekte tekrarlanmasını engelleyip engellemediğinin denetimler veya gözlemler yoluyla doğrulanması. 2025'te, etkinliğin doğrulanmasında dijital takip sistemleri ve veri analizleri daha yaygın kullanılmaktadır.
• Kapatma ve Raporlama: Faaliyetlerin başarılı olduğuna karar verildiğinde, uygunsuzluğun 'kapatıldığına' dair kaydın oluşturulması ve ilgili paydaşlara raporlanması.

Uygunsuzluk Kapatma Nasıl Çalışır? (2025 Uygulama Detayları)

Uygunsuzluk kapatma, ISO 45001:2018 standardının temel prensiplerinden biridir ve 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ile desteklenir. Süreç, bir döngü şeklinde işler ve sürekli iyileştirme felsefesini benimser. 2025 yılında bu işleyişte öne çıkan noktalar şunlardır:

• Proaktif Yaklaşım: Uygunsuzluklar ortaya çıkmadan önce risk değerlendirmeleri, iş sağlığı ve güvenliği risk analizleri ve önleyici tedbirlerle olası uygunsuzlukların önüne geçilmeye çalışılır.
• Dijitalleşme ve Veri Analizi: 2025 itibarıyla, uygunsuzluk takip sistemleri, dijital denetim araçları ve veri analizi platformları, sürecin daha hızlı, şeffaf ve verimli yönetilmesini sağlar. Bu araçlar, kök nedenleri daha hızlı tespit etmeye ve düzeltici faaliyetlerin etkinliğini ölçmeye yardımcı olur.
• Çalışan Katılımı: Uygunsuzlukların tespitinde ve kapatılmasında çalışanların aktif katılımı teşvik edilir. İş sağlığı ve güvenliği temsilcileri, komiteler ve tüm çalışanlar, sürece dahil edilerek sahiplenme artırılır.
• Standartlara Uygunluk Odaklılık: Her uygunsuzluk kapatma işlemi, ISO 45001:2018 standardının ilgili maddeleri ve 6331 Sayılı Kanun'un gereklilikleri göz önünde bulundurularak gerçekleştirilir.

Örnek Uygunsuzluk ve Kapatma Süreci (2025 Senaryosu)

Durum: Bir iç denetimde, depolama alanındaki kimyasal maddelerin etiketlerinin okunaksız olduğu ve ilgili güvenlik bilgi formlarının (MSDS) kolayca erişilemediği tespit edilir.

Uygunsuzluk Kodu: ISO 45001:2018 Madde 8.1.2 (Tehlikelerin Ortadan Kaldırılması ve İSG Risklerinin Azaltılması)

Kök Neden Analizi: Etiketlerin solması hava koşullarından, formların erişilememesi ise yetersiz dosyalama sisteminden kaynaklanmaktadır. Ancak asıl kök neden, kimyasal madde yönetim prosedürünün güncellenmemesi ve personele bu konuda yeterli eğitim verilmemesidir.

Düzeltici Faaliyet Planı:

• Tüm kimyasal maddelerin etiketleri yenilenecek ve dayanıklı hale getirilecek.
• Güvenlik bilgi formları için merkezi ve dijital bir erişim sistemi kurulacak.
• Kimyasal madde yönetim prosedürü güncellenerek, etiketleme ve form erişimi net olarak tanımlanacak.
• İlgili personele yeni prosedür ve dijital sistem kullanımı hakkında eğitim verilecek.

Uygulama ve Doğrulama: Faaliyetler planlanan sürede tamamlanır. Bir sonraki saha denetiminde, etiketlerin okunaklı olduğu ve formlara anında erişilebildiği gözlemlenir. Veri analizleri, form erişim taleplerinin azaldığını ve ilgili eğitimlerin tamamlandığını gösterir.

Kapatma: Uygunsuzluk kapatılır ve kayıt altına alınır.

Yasal Zorunluluklar ve Mevzuat (2025 Güncel Durum)

Türkiye'de iş sağlığı ve güvenliği alanındaki yasal çerçeve, uygunsuzluk kapatma süreçlerinin temelini oluşturur. 2025 yılı itibarıyla bu zorunluluklar:

• 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu: Kanun, işverenlerin çalışanlarının sağlığını ve güvenliğini sağlamakla yükümlü olduğunu belirtir. Denetimlerde tespit edilen eksikliklerin (uygunsuzlukların) giderilmesi, bu yükümlülüğün bir parçasıdır. Kanun, risk değerlendirmesi, eğitim, denetim ve kayıt tutma gibi yükümlülüklerle uygunsuzlukların önlenmesi ve giderilmesini dolaylı olarak zorunlu kılar.
• İlgili Yönetmelikler: İş Sağlığı ve Güvenliği Risk Değerlendirmesi Yönetmeliği, İş Sağlığı ve Güvenliği Denetimleri Yönetmeliği, İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği gibi birçok yönetmelik, spesifik alanlarda uyulması gereken kuralları belirler. Bu kurallara uyulmaması durumunda ortaya çıkan uygunsuzlukların giderilmesi yasal bir zorunluluktur.
• ISO 45001:2018 Standardı: Bu standart, uluslararası düzeyde kabul görmüş bir iş sağlığı ve güvenliği yönetim sistemi standardıdır. Standardın 10. maddesi olan 'İyileştirme' bölümü, uygunsuzlukların yönetimi ve düzeltici faaliyetlerin yürütülmesini detaylandırır. Sertifikasyon denetimlerinde, bu sürecin etkin bir şekilde işletilmediği durumlarda uygunsuzluklar tespit edilir ve kapatılması istenir.

Uygunsuzluk Türleri ve Yasal Etkileri (2025)

Uygunsuzluklar, ciddiyetlerine göre sınıflandırılabilir:

• Küçük Uygunsuzluklar: Genellikle lokal etkili, nispeten düşük riskli uygunsuzluklardır. Hızlı bir şekilde düzeltici faaliyetlerle giderilebilirler.
• Büyük Uygunsuzluklar: Sistemik sorunları işaret eden, ciddi riskler taşıyan veya tekrarlayan uygunsuzluklardır. Kök neden analizi ve kapsamlı düzeltici faaliyetler gerektirir. ISO denetimlerinde belgelendirme sürecini tehlikeye atabilir.
• Kritik Uygunsuzluklar: Acil müdahale gerektiren, ciddi yaralanmalara, ölümlere veya büyük çevresel zararlara yol açabilecek uygunsuzluklardır. Faaliyetlerin durdurulmasına veya sertifikanın askıya alınmasına neden olabilir.

Yasal olarak, tespit edilen uygunsuzlukların giderilmemesi durumunda idari para cezaları, faaliyetlerin durdurulması ve hatta hukuki sorumluluklar söz konusu olabilir.

Kimler İçin Gereklidir? (2025 Kapsamı)

Uygunsuzluk kapatma süreci, İSO BELGELENDİRME sürecine giren veya bu standartları uygulamayı taahhüt eden tüm kuruluşlar için gereklidir. Bu kapsamda:

• ISO 45001 Belgesi Olan veya Başvuran Firmalar: Belgenin sürdürülebilirliği ve elde edilmesi için denetimlerde çıkan uygunsuzlukların kapatılması şarttır.
• 6331 Sayılı Kanun'a Tabi Tüm İşyerleri: İş sağlığı ve güvenliği denetimlerinde tespit edilen eksikliklerin giderilmesi yasal bir zorunluluktur.
• Sürekli İyileştirme Hedefleyen Kuruluşlar: Sadece belge almakla kalmayıp, iş sağlığı ve güvenliği performansını sürekli olarak geliştirmek isteyen firmalar, uygunsuzluk kapatma sürecini proaktif bir şekilde yönetir.
• Tedarik Zincirinde Yer Alan Firmalar: Müşterilerinin veya iş ortaklarının talebi üzerine İSG standartlarına uyum sağlamak zorunda olan firmalar için de uygunsuzluk kapatma kritik öneme sahiptir.

Özellikle 2025 yılında, sektör bağımsız olarak tüm firmaların iş sağlığı ve güvenliği konusunda daha titiz davranması beklenmektedir. İSG risklerinin yönetimi, sadece yasal bir zorunluluk olmaktan çıkıp, kurumsal itibar ve sürdürülebilirlik açısından da temel bir unsur haline gelmiştir.

Avantajları ve Faydaları (2025 Perspektifi)

Uygunsuzluk kapatma sürecinin etkin bir şekilde yönetilmesi, işletmelere önemli avantajlar sağlar:

• Artan İş Güvenliği: En belirgin fayda, iş kazaları ve meslek hastalıklarının azalmasıdır. Bu, çalışanların refahını artırır ve iş gücü kaybını önler.
• Yasal Uyumluluk ve Cezalardan Kaçınma: Mevzuata uygunluğun sağlanması, idari para cezaları ve hukuki yaptırımlardan korunmayı mümkün kılar.
• İSO Belgelendirme Süreçlerinin Başarısı: Belgelendirme denetimlerinde başarılı olmak ve mevcut belgeleri korumak için uygunsuzlukların etkin bir şekilde kapatılması şarttır.
• Operasyonel Verimlilik: Güvenli bir çalışma ortamı, motivasyonu artırır, iş süreçlerindeki aksaklıkları azaltır ve genel verimliliği yükseltir.
• Kurumsal İtibarın Güçlenmesi: İSG konusunda hassas ve sorumlu bir firma imajı, müşteri memnuniyetini artırır ve iş ortakları nezdinde güvenilirliği pekiştirir.
• Maliyet Azaltma: İş kazaları, tedavi masrafları, tazminatlar, üretim kayıpları ve sigorta primlerindeki artışlar gibi maliyet kalemleri, uygunsuzlukların giderilmesiyle önemli ölçüde azaltılabilir.
• Sürekli İyileştirme Kültürü: Uygunsuzluk kapatma süreci, kuruluş içinde sürekli öğrenme ve iyileştirme kültürünü teşvik eder.