Yalova KPI & OKR Hizalaması: ISO Standartlarında Başarıya Giden Yol

Günümüzün hızla değişen iş dünyasında, kurumların sürdürülebilir başarısı sadece operasyonel verimlilikle değil, aynı zamanda stratejik hedeflere ulaşma yeteneğiyle de doğrudan ilişkilidir. Bu noktada, KPI (Anahtar Performans Göstergesi) ve OKR (Hedef ve Anahtar Sonuç) hizalaması, kuruluşların iş sağlığı ve güvenliği (İSG) alanındaki performanslarını ölçmek, yönetmek ve iyileştirmek için kritik bir araç haline gelmiştir. Özellikle ISO 45001:2018 İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetim Sistemi gibi uluslararası standartların gerekliliklerini yerine getirirken, bu hizalamanın önemi daha da artmaktadır. 2025 yılına girerken, işletmelerin sadece yasal zorunlulukları karşılaması değil, aynı zamanda rekabet avantajı elde etmek ve çalışanlarının refahını en üst düzeyde tutmak için proaktif bir yaklaşımla bu stratejik araçları benimsemesi gerekmektedir. Bu bilgilendirici içerik, KPI & OKR hizalamasının ne olduğunu, nasıl çalıştığını, yasal dayanaklarını ve işletmeniz için sunduğu sayısız faydayı detaylı bir şekilde ele alacaktır. Hedef kitlemiz, İSG profesyonelleri, yöneticiler ve ISO standartlarına uyum sağlamak isteyen tüm işletmelerdir.

KPI & OKR Hizalaması Nedir?

KPI (Anahtar Performans Göstergesi), bir işletmenin belirli bir iş hedefi doğrultusunda ne kadar başarılı olduğunu ölçmek için kullanılan nicel veya nitel bir ölçümdür. Örneğin, iş kazası sıklık oranı, eğitim tamamlama yüzdesi veya risk değerlendirme tamamlama oranı birer KPI olabilir. OKR (Hedef ve Anahtar Sonuç) ise daha çok stratejik hedeflere odaklanan bir yönetim çerçevesidir. OKR'lar, belirli bir Hedef (Objective) belirler ve bu hedefe ulaşmak için ölçülebilir Anahtar Sonuçlar (Key Results) tanımlar. Örneğin, 'Çalışanların İSG Farkındalığını Artırmak' bir Hedef olabilirken, 'Tüm Personelin Yıllık İSG Eğitimini Tamamlamasını Sağlamak' veya 'Risk Değerlendirme Raporlarının %95'ini Zamanında Sunmak' bu hedefe yönelik Anahtar Sonuçlar olabilir.

KPI & OKR Hizalaması ise, bu iki aracın birbiriyle uyumlu hale getirilmesi sürecidir. Bu süreçte, kuruluşun genel stratejik hedefleri (OKR'lar aracılığıyla tanımlanır) ile günlük operasyonel performans göstergeleri (KPI'lar aracılığıyla izlenir) arasında net bir bağlantı kurulur. 2025 itibarıyla bu hizalama, İSG yönetim sistemlerinin etkinliğini maksimize etmek için hayati önem taşımaktadır. İşletmeler, belirledikleri İSG hedeflerine (OKR) ulaşmak için hangi metrikleri (KPI) takip etmeleri gerektiğini net bir şekilde anlarlar. Bu sayede, kaynaklar daha verimli kullanılır, ilerleme daha doğru bir şekilde izlenir ve stratejik hedeflere ulaşma olasılığı artar. Örneğin, 'İş Kazalarını %15 Azaltma' (OKR) hedefine ulaşmak için, 'Tehlikeli Durum Bildirim Oranı' ve 'Güvenli Davranış Gözlem Sayısı' gibi KPI'lar düzenli olarak izlenir ve bu KPI'lardaki iyileşmeler OKR'ya ulaşmada kilit rol oynar.

KPI & OKR Hizalaması Nasıl Çalışır?

KPI & OKR hizalaması, sistematik bir planlama ve uygulama süreci gerektirir. Bu süreç, genellikle aşağıdaki adımları içerir:

1. Stratejik Hedeflerin Belirlenmesi (OKR): Kuruluşun genel vizyonu ve misyonu doğrultusunda, İSG alanında ulaşılmak istenen üst düzey hedefler (Objectives) net bir şekilde tanımlanır. Bu hedefler SMART (Specific, Measurable, Achievable, Relevant, Time-bound - Belirli, Ölçülebilir, Ulaşılabilir, İlgili, Zaman Sınırlı) olmalıdır.
2. Anahtar Sonuçların Tanımlanması (KR): Her bir Hedef'e ulaşmak için ölçülebilir ve somut Anahtar Sonuçlar (Key Results) belirlenir. Bu sonuçlar, hedefe ne kadar yaklaşıldığını gösteren nicel değerlerdir.
3. İlgili KPI'ların Belirlenmesi: Her bir Anahtar Sonuç'u destekleyecek ve ilerlemesini izlemeye yarayacak KPI'lar tespit edilir. Bu KPI'lar, operasyonel düzeyde düzenli olarak takip edilebilir olmalıdır.
4. Veri Toplama ve İzleme: Belirlenen KPI'lar için düzenli veri toplama mekanizmaları kurulur. Bu veriler, İSG yazılımları, denetim raporları, eğitim kayıtları veya çalışan geri bildirimleri gibi çeşitli kaynaklardan elde edilebilir.
5. Performans Analizi ve Raporlama: Toplanan veriler analiz edilerek, KPI'lardaki değişimler ve OKR'lara doğru ilerleme raporlanır. Bu raporlar, üst yönetime ve ilgili paydaşlara sunulur.
6. Geri Bildirim ve Ayarlama: Analiz sonuçlarına göre, stratejiler ve operasyonel yaklaşımlar gerektiğinde ayarlanır. Eğer bir OKR'ya ulaşmada zorluk yaşanıyorsa, bunun nedenleri araştırılır ve iyileştirici aksiyonlar alınır.

2025 yılı itibarıyla, bu sürecin dijital araçlarla desteklenmesi, veri doğruluğunu ve raporlama hızını artıracaktır. Örneğin, gerçek zamanlı İSG takip sistemleri, KPI verilerini otomatik olarak toplayabilir ve OKR ilerlemesini anlık olarak görselleştirebilir.

Yasal Zorunluluklar ve Mevzuat

Türkiye'de iş sağlığı ve güvenliği alanında faaliyet gösteren her işletme, 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ve ilgili yönetmeliklere uymakla yükümlüdür. Bu kanunlar, işverenlerin çalışanlarının sağlığını ve güvenliğini sağlamak için alması gereken önlemleri detaylandırır. KPI & OKR hizalaması doğrudan bir yasal zorunluluk olmasa da, bu hizalamayı etkin bir şekilde uygulayan işletmeler, yasal gereklilikleri çok daha kolay ve sistematik bir şekilde yerine getirirler. Özellikle:

• Risk Değerlendirmesi: 6331 sayılı Kanun'un 11. maddesi, işverenlerin işyerindeki riskleri değerlendirmesini ve gerekli önleyici tedbirleri almasını zorunlu kılar. KPI & OKR hizalaması ile belirlenen 'Risk Değerlendirme Tamamlama Oranı' veya 'Risk Azaltma Tedbirlerinin Uygulanma Oranı' gibi KPI'lar, bu zorunluluğun yerine getirildiğini gösterir.
• Eğitim Yükümlülüğü: Kanun, çalışanlara İSG konusunda düzenli eğitim verilmesini zorunlu kılar. 'Eğitim Katılım Oranı' ve 'Eğitim Etkinlik Değerlendirmesi' gibi KPI'lar, bu yükümlülüğün takibini kolaylaştırır.
• Kaza ve Meslek Hastalığı Bildirimi: İş kazaları ve meslek hastalıklarının derhal bildirilmesi yasal bir zorunluluktur. 'Kaza Bildirim Süresi' gibi KPI'lar, bu süreçteki etkinliği ölçer.
• İSG Yönetim Sistemi Kurulumu: ISO 45001:2018 standardı, gönüllülük esasına dayalı olsa da, birçok büyük işletme ve kamu kurumu tarafından tercih edilen ve iş sağlığı ve güvenliği yönetim sistemlerinin kurulmasını teşvik eden uluslararası bir standarttır. Bu standart, performansın sürekli iyileştirilmesini vurgular ve KPI & OKR hizalaması bu iyileştirme döngüsünün temelini oluşturur.

2025 yılı itibarıyla, mevzuatın dijitalleşmesi ve veri odaklı denetimlerin artması beklenmektedir. Bu nedenle, KPI ve OKR'lar aracılığıyla elde edilen somut veriler, denetimlerde işletmenin İSG performansını kanıtlaması açısından büyük önem taşıyacaktır.

Kimler İçin Gereklidir?

KPI & OKR hizalaması, teorik olarak her büyüklükteki ve sektördeki işletme için faydalı olsa da, bazı durumlarda daha kritik bir öneme sahiptir:

• Yüksek Riskli Sektörler: İnşaat, madencilik, kimya, enerji ve imalat gibi iş kazası ve meslek hastalığı riskinin yüksek olduğu sektörlerde, KPI & OKR hizalaması, riskleri proaktif olarak yönetmek ve sıfır kaza hedefine ulaşmak için hayati önem taşır.
• ISO 45001 Belgesi Olan veya Almayı Hedefleyen Kuruluşlar: ISO 45001 standardı, performansın sürekli iyileştirilmesini gerektirir. OKR'lar stratejik hedefleri belirlerken, KPI'lar bu hedeflere ulaşmadaki ilerlemeyi ölçer. Bu nedenle, ISO 45001 uygulayan işletmeler için bu hizalama, standardın temel gerekliliklerinden biri haline gelir.
• Kurumsal Yönetim ve Şeffaflık Arayan Şirketler: Büyük ölçekli şirketler, yatırımcılar ve paydaşlar, İSG performansının şeffaf ve ölçülebilir olmasını beklerler. KPI & OKR hizalaması, bu beklentiyi karşılamak için somut veriler sunar.
• Verimlilik ve Maliyet Optimizasyonu Hedefleyen İşletmeler: İş kazaları ve meslek hastalıkları, işletmeler için doğrudan ve dolaylı maliyetlere yol açar. KPI & OKR hizalaması ile İSG performansını iyileştirmek, bu maliyetleri azaltır ve genel verimliliği artırır.
• Yenilikçi ve Geleceğe Yönelik Şirketler: Sadece mevcut yasal gereklilikleri yerine getirmekle yetinmeyen, aynı zamanda İSG'yi bir stratejik avantaj olarak gören şirketler için KPI & OKR hizalaması, sürekli gelişim ve rekabet avantajı sağlar.

2025 yılı ve sonrasında, tüm işletmelerin, özellikle değişen ekonomik koşullar ve artan çalışan beklentileri göz önüne alındığında, İSG'yi stratejik bir öncelik olarak görmesi gerekecektir. Bu da KPI & OKR hizalamasının önemini daha da artıracaktır.

Avantajları ve Faydaları

KPI & OKR hizalaması, işletmeler için hem operasyonel hem de stratejik düzeyde önemli avantajlar sunar:

• Stratejik Hedeflere Ulaşma: Belirlenen İSG hedeflerine (OKR) ulaşma olasılığını artırır.
• Performans İzleme ve Ölçüm: İSG performansının ne kadar iyi olduğunu somut verilerle gösterir.
• Kaynakların Etkin Kullanımı: Hangi alanlara odaklanılması gerektiğini belirleyerek kaynakların doğru yönlendirilmesini sağlar.
• Risk Azaltma: Potansiyel risklerin erken tespit edilmesine ve önleyici tedbirlerin alınmasına yardımcı olur.
• Yasal Uyumluluk: İSG mevzuatına uyumu kolaylaştırır ve denetimlerde güçlü bir kanıt sunar.
• Çalışan Motivasyonu ve Katılımı: Çalışanların İSG hedeflerine katkıda bulunduklarını görmeleri motivasyonlarını artırır.
• Karar Alma Süreçlerinin İyileştirilmesi: Veriye dayalı kararlar almayı sağlar.
• Maliyet Tasarrufu: Kaza ve meslek hastalıklarından kaynaklanan maliyetleri azaltır.
• İtibar ve Marka Değeri: Güçlü bir İSG kültürü, şirketin itibarını ve marka değerini yükseltir.
• Sürekli İyileştirme Kültürü: İSG yönetim sistemlerinde sürekli iyileştirme döngüsünü destekler.

2025 yılı itibarıyla, sürdürülebilir kalkınma hedefleri ve kurumsal sosyal sorumluluk bilincinin artmasıyla birlikte, İSG performansını KPI ve OKR'lar aracılığıyla etkili bir şekilde yöneten işletmeler, hem finansal hem de toplumsal açıdan daha başarılı olacaklardır.