Balıkesir Müşteri/Tedarikçi SDS Kontrol ve Validasyon: Güvenli Kimyasal Yönetimi İçin Kritik Adım

İş Sağlığı ve Güvenliği (İSG) alanında, özellikle kimyasal maddelerin yönetimi, hem çalışanların sağlığı hem de çevrenin korunması açısından büyük önem taşır. Bu bağlamda, Müşteri/Tedarikçi SDS Kontrol ve Validasyon hizmeti, işletmelerin kullandığı veya tedarik ettiği kimyasalların güvenliğini en üst düzeyde sağlamak için kritik bir rol oynamaktadır. 2025 itibarıyla, bu süreçlerin yasal mevzuata tam uyumu ve ISO standartlarına entegrasyonu, risk yönetiminin temel taşlarından biri haline gelmiştir. Bu rehber, Kimyasal Değerlendirme Uzmanı (KDU) perspektifiyle, Müşteri/Tedarikçi SDS Kontrol ve Validasyon'un ne olduğunu, neden gerekli olduğunu, nasıl yapıldığını ve işletmelere sağladığı avantajları detaylı bir şekilde ele alacaktır. Hedef kitlemiz, kimyasallarla çalışan tüm işletmeler, İSG profesyonelleri, satın alma yöneticileri ve üst yönetimdir.

Müşteri/Tedarikçi SDS Kontrol ve Validasyon Nedir?

Müşteri/Tedarikçi SDS Kontrol ve Validasyon, bir işletmenin kullandığı veya tedarik ettiği kimyasal maddelere ait Güvenlik Bilgi Formlarının (SDS - Safety Data Sheet) doğruluğunu, güncelliğini ve ilgili yasal mevzuata (özellikle 2025 ve sonrası düzenlemeler) uygunluğunu titizlikle inceleme ve onaylama sürecidir. Bu süreç, sadece formun eksiksiz olmasını değil, aynı zamanda içerdiği bilgilerin (örneğin, tehlike sınıflandırmaları, kişisel koruyucu ekipman önerileri, acil durum prosedürleri) gerçek riskleri doğru bir şekilde yansıtmasını sağlamayı hedefler.

2025 Yılı Güncel Durum ve Önemli Noktalar:

• Gelişmiş Risk Değerlendirmesi: SDS'ler, kimyasal maddelerin potansiyel tehlikelerini ve bu tehlikelere karşı alınması gereken önlemleri belirleyen temel belgelerdir. Bu formların doğru ve güncel olması, işyerindeki risk değerlendirmelerinin temelini oluşturur.
• Yasal Uyumluluk: Türkiye'de 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ve ilgili yönetmelikler, tehlikeli kimyasalların işlenmesi ve kullanılması konusunda sıkı düzenlemeler getirmiştir. SDS'lerin güncel ve geçerli olması, bu yasal yükümlülüklerin yerine getirilmesinde zorunludur.
• Tedarik Zinciri Güvenliği: İşletmeler, tedarik ettikleri kimyasalların güvenliğinden de sorumludur. Bu nedenle, tedarikçilerden alınan SDS'lerin kontrolü, olası risklerin tedarik zincirinin başından itibaren yönetilmesini sağlar.
• ISO 45001:2018 Entegrasyonu: ISO 45001 standardı, iş sağlığı ve güvenliği yönetim sistemlerinin kurulması ve sürdürülmesi için bir çerçeve sunar. SDS kontrol ve validasyon süreci, bu standardın kimyasalların güvenli yönetimi ile ilgili gerekliliklerini karşılamak için entegre edilmelidir.

SDS'in İçermesi Gereken Temel Bilgiler (2025 itibarıyla güncellenmiş standartlara göre):

Müşteri/Tedarikçi SDS Kontrol ve Validasyon Nasıl Çalışır?

Bu süreç, sistematik bir yaklaşımla, kimyasal maddenin işyerine girmeden önce veya kullanım aşamasında güvenliğini sağlamak için tasarlanmıştır. 2025 itibarıyla güncellenmiş prosedürler, dijitalleşme ve veri analizi araçlarını da içerebilir.

Adım Adım Süreç (2025 Güncel Yaklaşım):

1. SDS Temini: Tedarikçi veya üreticiden, ilgili kimyasal madde için en güncel SDS'nin temin edilmesi. Bu, yeni bir tedarikçiyle çalışırken veya mevcut bir kimyasalın SDS'i güncellendiğinde yapılır.
2. İlk Kontrol (Format ve Tamlık): SDS'in, ilgili mevzuat ve standartlara (örneğin, REACH düzenlemeleri veya ulusal mevzuatın belirlediği format) uygun olup olmadığı kontrol edilir. Tüm bölümlerin doldurulup doldurulmadığına bakılır.
3. Detaylı İçerik Analizi ve Validasyon:
• Tehlike Sınıflandırması ve Etiketleme: SDS'in 2. bölümündeki zararlılık tanımlamalarının, ürünün içeriği (3. bölüm) ile uyumlu olup olmadığı değerlendirilir. GHS (Küresel Uyumlu Sistem) etiketleme prensiplerine uygunluk kontrol edilir.
• Risk Değerlendirmesi Uyumu: SDS'de belirtilen tehlikeler ve önerilen önlemler (özellikle 8. bölüm), işyerindeki risk değerlendirmesi sonuçları ve mevcut kontrol önlemleri ile karşılaştırılır. Örneğin, işverenin belirlediği maruziyet limitleri ile SDS'deki limitler uyumlu mu?
• Kişisel Koruyucu Ekipman (PPE) Uyumu: SDS'de önerilen PPE'lerin, işyerinde sağlanan veya sağlanması gereken PPE'ler ile uyumlu olduğu doğrulanır.
• İlk Yardım ve Acil Durum Prosedürleri: SDS'de yer alan ilk yardım ve acil durum bilgileri, işyerinin acil durum planları ile tutarlı olmalıdır.
• Mevzuat Uyumu: SDS'in, 15. bölümünde belirtilen ulusal ve uluslararası mevzuatlara (örneğin, CLP Tüzüğü, REACH, Türkiye'deki KKDIK düzenlemeleri) uygunluğu kontrol edilir. 2025 ve sonrası güncellemeler dikkate alınır.
• Toksikolojik ve Ekolojik Veriler: SDS'deki toksikolojik ve ekolojik bilgilerin güncel bilimsel verilere dayanıp dayanmadığı, şeffaf bir şekilde sunulup sunulmadığı değerlendirilir.
4. Uyumsuzlukların Tespiti ve Geri Bildirim: SDS'de herhangi bir eksiklik, tutarsızlık veya mevzuata aykırılık tespit edildiğinde, bu durum ilgili tedarikçiye veya üreticiye detaylı bir şekilde bildirilir. Gerekli düzeltmeler talep edilir.
5. Onay ve Kayıt: Tüm kontroller başarıyla tamamlandıktan ve gerekli düzeltmeler yapıldıktan sonra SDS, KDU tarafından onaylanır. Onaylanan SDS'ler, işyerinde kolayca erişilebilir bir şekilde kaydedilir ve arşivlenir.
6. Periyodik Gözden Geçirme: SDS'lerin geçerlilik süreleri ve güncellenme ihtiyaçları takip edilerek, periyodik olarak (örneğin, 2 yılda bir veya mevzuat değişikliği olduğunda) gözden geçirilir.

Yasal Zorunluluklar ve Mevzuat

Türkiye'de kimyasal maddelerin güvenli yönetimi, 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ve ilgili birçok yönetmelik ile düzenlenmiştir. 2025 itibarıyla bu mevzuatın güncel hali ve uygulamaları büyük önem taşımaktadır.

• 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu: Genel çerçeveyi belirler. İşverenlerin, kimyasal maddelerin risklerini değerlendirme, gerekli önlemleri alma ve çalışanları bilgilendirme yükümlülüklerini tanımlar. SDS'lerin işyerinde bulunması ve erişilebilir olması bu yükümlülüklerin bir parçasıdır.
• Kimyasal Maddelerle Çalışmalarda Sağlık ve Güvenlik Önlemleri Hakkında Yönetmelik (2017/21): Tehlikeli kimyasal maddelerin işlenmesi, depolanması ve kullanılmasına ilişkin ayrıntılı hükümler içerir. SDS'lerin içeriği, formatı ve işyerinde bulundurulması gereken bilgileri belirler.
• Kanserojen ve Mutaşen Etkili Kimyasal Maddelerle Çalışmalarda Sağlık ve Güvenlik Önlemleri Hakkında Yönetmelik: Bu tür kimyasallar için ek ve daha sıkı önlemler getirir.
• REACH Tüzüğü (AB) ve KKDIK (Türkiye): Kimyasalların Kaydı, Değerlendirilmesi, İzni ve Kısıtlanması Hakkında Tüzük (KKDIK), Türkiye'de REACH Tüzüğü'ne paralel olarak uygulanmaktadır. Bu düzenlemeler, kimyasalların piyasaya arz edilmesi ve kullanılmasıyla ilgili yükümlülükleri ve SDS'lerin hazırlanması için detaylı gereksinimleri belirler. 2025 itibarıyla KKDIK'in tam uygulama aşaması, SDS hazırlama ve kontrol süreçlerini daha da kritik hale getirmiştir.
• Tehlikeli Atıkların Kontrolü Yönetmeliği: Kimyasal maddelerin bertarafı ile ilgili usulleri belirler.
• ISO 45001:2018: Bu uluslararası standart, İSG yönetim sistemleri için gereklilikler sunar. SDS'lerin etkin bir şekilde yönetilmesi, kimyasal risklerin belirlenmesi ve kontrol altına alınması, ISO 45001'in temel bileşenlerindendir.

Kimler İçin Gereklidir?

Müşteri/Tedarikçi SDS Kontrol ve Validasyon hizmeti, kimyasal maddelerle faaliyet gösteren veya bu maddelerle temas eden her türlü işletme ve çalışan için gereklidir.

• Kimyasal Üreticileri ve İthalatçıları: Kendi ürünlerinin SDS'lerini doğru ve mevzuata uygun hazırlamakla yükümlüdürler.
• Kimyasal Madde Dağıtıcıları ve Satıcıları: Tedarik ettikleri kimyasalların SDS'lerinin doğruluğunu ve güncelliğini sağlamalıdır.
• Kimyasal Madde Kullanan İşletmeler: Üretim, bakım, temizlik, laboratuvar vb. alanlarda kimyasal madde kullanan tüm işletmeler, bu maddelere ait SDS'leri temin etmek, kontrol etmek ve çalışanlarına sunmakla yükümlüdür. Bu kapsamda tekstil, boya, gıda, ilaç, otomotiv, inşaat, metal işleme, temizlik sektörü gibi pek çok sektör bulunmaktadır.
• İş Güvenliği Uzmanları ve Kimyasal Değerlendirme Uzmanları (KDU): Bu sürecin yürütülmesinden ve denetlenmesinden sorumlu profesyonellerdir.
• Satın Alma ve Lojistik Departmanları: Yeni kimyasal tedariklerinde SDS'lerin ilk kontrolünü yaparak süreci başlatırlar.
• Çevre, Sağlık ve Güvenlik (ÇSG) Departmanları: Mevzuata uyumluluğu ve risk yönetimini sağlamakla görevlidirler.

Avantajları ve Faydaları

Etkin bir Müşteri/Tedarikçi SDS Kontrol ve Validasyon süreci, işletmelere bir dizi önemli avantaj ve fayda sağlar:

• Artan İş Güvenliği ve Sağlığı: Çalışanların kimyasalların tehlikeleri hakkında doğru bilgilendirilmesi ve uygun koruyucu önlemlerin alınması, iş kazaları ve meslek hastalıkları riskini önemli ölçüde azaltır.
• Yasal Mevzuata Tam Uyum: Sürekli güncellenen mevzuata uyum, olası yasal yaptırımları, cezaları ve işletme kapanmalarını önler. 2025 itibarıyla KKDIK gibi düzenlemelerin getirdiği yükümlülükler bu uyumu daha da kritik hale getirmiştir.
• Risk Yönetiminin Güçlendirilmesi: Kimyasalların potansiyel tehlikelerinin doğru tanımlanması ve değerlendirilmesi, daha etkili risk azaltma stratejilerinin geliştirilmesini sağlar.
• Maliyet Tasarrufu: İş kazaları, meslek hastalıkları, çevresel zararlar ve yasal cezaların önlenmesi, doğrudan maliyet tasarrufu anlamına gelir.
• İtibar ve Marka Değeri: Güvenli çalışma ortamı ve çevreye duyarlı uygulamalar, işletmenin itibarını ve marka değerini olumlu yönde etkiler.
• Tedarik Zinciri Güvenilirliği: Tedarikçilerin kimyasal yönetimi konusundaki güvenilirliği artar, bu da daha sorunsuz bir tedarik zinciri anlamına gelir.
• ISO 45001 Sertifikasyonu ve Sürdürülebilirliği: ISO 45001 gibi yönetim sistemlerinin etkin bir şekilde işlemesine katkı sağlar, sertifikasyon süreçlerini kolaylaştırır.
• Verimlilik Artışı: Güvenli ve düzenli bir çalışma ortamı, çalışanların motivasyonunu ve dolayısıyla verimliliğini artırır.
• Acil Durum Hazırlığı: SDS'lerdeki doğru bilgiler sayesinde, acil durumlara (yangın, kimyasal sızıntı vb.) daha hızlı ve etkili müdahale imkanı doğar.