Bilecik Bölüm 7 Elleçleme ve Depolama: Güvenli Kimyasal Yönetimi 2025

İş sağlığı ve güvenliği (İSG) alanında, kimyasal maddelerin doğru bir şekilde elleçlenmesi ve depolanması, iş yerlerinde oluşabilecek riskleri en aza indirmek için hayati öneme sahiptir. Bölüm 7 elleçleme ve depolama, özellikle kimyasal maddelerin kullanımının yoğun olduğu sektörlerde, hem çalışanların sağlığını korumak hem de çevresel güvenliği sağlamak adına kritik bir konudur. Bu bölüm, kimyasal maddelerin üretiminden son kullanıcıya ulaşana kadar geçirdiği her aşamada güvenli prosedürlerin belirlenmesini ve uygulanmasını kapsar. 2025 yılı itibarıyla, bu alandaki yasal düzenlemeler ve uluslararası standartlar, işverenlere daha sıkı yükümlülükler getirmektedir. Bu rehber, KİMYASAL DEĞERLENDİRME UZMANI bakış açısıyla, 2025 güncel mevzuatları ve ISO standartları doğrultusunda, elleçleme ve depolama süreçlerinin detaylarını, yasal zorunluluklarını ve en iyi uygulama örneklerini sunmaktadır. Hedef kitlemiz, kimyasal madde üreten, ithal eden, depolayan, kullanan veya bu maddelerle ilgili faaliyet gösteren tüm işletmelerdir.

Bölüm 7 Elleçleme ve Depolama Nedir?

Bölüm 7 elleçleme ve depolama, kimyasal maddelerin güvenli bir şekilde taşınması, istiflenmesi, saklanması ve kullanılmasına yönelik tüm faaliyetleri ve bu faaliyetler sırasında uyulması gereken kuralları ifade eder. Bu süreçler, kimyasal maddelerin fiziksel ve kimyasal özelliklerine, tehlike sınıflarına ve potansiyel risklerine göre özel olarak planlanmalıdır. 2025 yılı itibarıyla, Avrupa Birliği'nin REACH ve CLP gibi düzenlemelerinin ulusal mevzuatımıza entegrasyonu ve güncellenmesiyle birlikte, kimyasal yönetiminde daha şeffaf ve risk temelli bir yaklaşım benimsenmiştir. Bu, elleçleme ve depolama süreçlerinin de daha detaylı risk değerlendirmelerine tabi tutulmasını gerektirmektedir.

Temel Unsurlar (2025 Güncel Bakış Açısı):

• Risk Değerlendirmesi: Her kimyasal madde için, fiziksel, kimyasal, toksikolojik ve ekotoksikolojik özellikleri göz önünde bulundurularak kapsamlı bir risk değerlendirmesi yapılmalıdır. Bu değerlendirme, elleçleme ve depolama sırasında oluşabilecek maruziyet senaryolarını ve potansiyel kazaları içermelidir.
• Depolama Alanı Tasarımı: Depolama alanları, kimyasalların türüne göre ayrılmış, yeterli havalandırmaya sahip, yangın söndürme sistemleri ile donatılmış ve sızdırmazlık önlemleri alınmış olmalıdır. 2025 itibarıyla, akıllı sensör teknolojileri ve otomasyon sistemleri, depolama alanlarındaki güvenliği artırmak için daha yaygın kullanılmaktadır.
• Elleçleme Prosedürleri: Kimyasal maddelerin taşınması, yüklenmesi ve boşaltılması sırasında kullanılacak ekipmanlar (örneğin, forkliftler, vinçler, pompalar) ve kişisel koruyucu donanımlar (KKD) belirlenmeli, bu prosedürler dokümante edilmeli ve çalışanlara düzenli eğitim verilmelidir.
• Acil Durum Planları: Kimyasal sızıntıları, yangınlar veya patlamalar gibi acil durumlar için detaylı müdahale planları hazırlanmalı ve tatbikatlar yapılmalıdır. 2025'te, dijital acil durum takip sistemleri ve yapay zeka destekli risk tahmin modelleri bu planların etkinliğini artırmaktadır.
• Etiketleme ve Bilgilendirme: Tüm kimyasal kapları, uluslararası geçerliliği olan GHS (Küresel Uyumlu Sistem) standartlarına uygun olarak, tehlike piktogramları, tehlike ifadeleri ve önleyici tedbirleri içeren etiketlerle donatılmalıdır. Güvenlik Bilgi Formları (GBF) güncel ve erişilebilir olmalıdır.

Bölüm 7 Elleçleme ve Depolama Nasıl Çalışır?

Bölüm 7 elleçleme ve depolama, adım adım bir süreç izler ve sürekli bir iyileştirme döngüsünü içerir. 2025'te, dijitalleşme ve veri analitiği bu sürecin her adımında etkin rol oynamaktadır.

Süreç Adımları (2025 Yaklaşımı):

1. Kimyasal Envanterinin Oluşturulması ve Güncellenmesi: İş yerinde bulunan tüm kimyasalların listesi (adı, CAS numarası, tehlike sınıfı, miktarı) detaylı bir şekilde tutulur. 2025'te bu envanterler, bulut tabanlı yazılımlar aracılığıyla gerçek zamanlı olarak takip edilmektedir.
2. Tehlike ve Risk Analizi: Her bir kimyasalın potansiyel tehlikeleri (yanıcı, patlayıcı, zehirli, aşındırıcı vb.) ve bu tehlikelerin elleçleme ve depolama sırasında ortaya çıkarabileceği riskler belirlenir.
3. Güvenli Elleçleme Yöntemlerinin Belirlenmesi: Kimyasalların transferi, karıştırılması veya ambalajlanması sırasında kullanılacak güvenli yöntemler (örneğin, kapalı sistemler, yerel emiş sistemleri) belirlenir. 2025'te, robotik sistemler ve otomatik dolum makineleri insan temasını minimize etmektedir.
4. Uygun Depolama Koşullarının Sağlanması: Kimyasalların türüne göre (örneğin, yanıcılar ayrı, oksitleyiciler ayrı) depolama alanları düzenlenir. Sıcaklık, nem, havalandırma ve aydınlatma gibi çevresel faktörler kontrol altında tutulur.
5. Kişisel Koruyucu Donanım (KKD) Temini ve Kullanımı: Yapılan risk analizine göre uygun KKD'ler (eldivenler, gözlükler, maskeler, koruyucu giysiler) belirlenir ve çalışanların doğru kullanımı konusunda eğitim verilir.
6. Acil Durum Müdahale Ekipmanlarının Hazırlanması: Yangın söndürücüler, kimyasal emici malzemeler, ilk yardım çantaları, göz yıkama istasyonları gibi ekipmanlar kolay ulaşılabilir yerlerde bulundurulur ve bakımları düzenli yapılır.
7. Eğitim ve Bilgilendirme: Tüm çalışanlara, kimyasalların tehlikeleri, güvenli elleçleme ve depolama yöntemleri, acil durum prosedürleri ve KKD kullanımı konularında periyodik eğitimler verilir.
8. Periyodik Kontrol ve Denetim: Elleçleme ve depolama alanlarının, ekipmanların ve prosedürlerin etkinliği düzenli olarak denetlenir ve gerekli iyileştirmeler yapılır.

Yasal Zorunluluklar ve Mevzuat

Türkiye'de kimyasal maddelerin elleçlenmesi ve depolanması, 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ve ilgili yönetmelikler ile uluslararası standartlar tarafından düzenlenmektedir. 2025 itibarıyla, bu mevzuatların güncel ve etkin bir şekilde uygulanması zorunludur.

Kimler İçin Gereklidir?

Bölüm 7 elleçleme ve depolama gereklilikleri, kimyasal maddelerle herhangi bir şekilde temas eden veya bu maddelerin yönetimiyle ilgili faaliyetlerde bulunan tüm iş yerleri ve çalışanlar için geçerlidir. Bu kapsamda başlıca şunlar yer alır:

• Kimyasal Üreticileri ve İthalatçıları: Ürettikleri veya ithal ettikleri kimyasalların güvenli depolanması ve sevkiyatı için sorumludurlar.
• Depolama ve Lojistik Firmaları: Kimyasal maddeleri depolayan ve taşıyan firmalar, özel depolama koşullarına ve taşıma prosedürlerine uymak zorundadır.
• Kimyasal Madde Kullanıcıları: Kimyasalları üretim süreçlerinde, laboratuvarlarda, temizlik hizmetlerinde veya diğer amaçlarla kullanan tüm işletmeler.
• Gıda, İlaç, Kozmetik, Boya, Tarım, Tekstil, Otomotiv ve İnşaat Sektörleri: Bu sektörlerde kimyasal maddeler yaygın olarak kullanılmaktadır ve dolayısıyla elleçleme ve depolama prosedürleri büyük önem taşır.
• Laboratuvarlar ve Ar-Ge Merkezleri: Çeşitli kimyasalların bulunduğu bu ortamlarda, küçük ölçekli de olsa riskler mevcuttur.

Avantajları ve Faydaları

Kimyasal maddelerin elleçleme ve depolamasında Bölüm 7'ye uygunluk, işletmelere önemli avantajlar sağlar:

• İş Kazalarının ve Meslek Hastalıklarının Önlenmesi: Doğru prosedürler, çalışanların kimyasallara maruziyetini azaltarak iş kazalarını ve meslek hastalıklarını önler.
• Mali Kayıpların Azaltılması: Kimyasal sızıntıları, yangınlar veya patlamalar sonucu oluşabilecek maddi hasarlar, üretim kaybı ve temizlik maliyetleri engellenmiş olur.
• Yasal Uyumluluk ve Cezalardan Kaçınma: Mevzuata uyum, işletmeleri olası idari para cezalarından ve yasal yaptırımlardan korur.
• Çevresel Güvenliğin Sağlanması: Kimyasal sızıntılarının çevreye zarar vermesi engellenerek sürdürülebilirlik prensiplerine uyum sağlanır.
• İtibar ve Marka Değerinin Artması: Güvenli ve sorumlu bir işletme imajı, müşteri ve paydaşlar nezdinde itibarın artmasını sağlar.
• Verimliliğin Artması: Güvenli çalışma ortamları, çalışanların motivasyonunu ve dolayısıyla verimliliğini artırır.
• Sigorta Maliyetlerinin Düşmesi: İSG standartlarına uyum gösteren işletmeler, sigorta şirketleri tarafından daha düşük riskli olarak değerlendirilebilir.