Çorum Kimyasal Envanter ve Mevzuat Taraması: Kapsamlı Bir Rehber (2025)

İş yerlerinde kullanılan kimyasalların güvenli bir şekilde yönetilmesi, hem çalışanların sağlığı ve güvenliği hem de yasal uyumluluk açısından hayati önem taşımaktadır. 2025 yılı itibarıyla, kimyasal envanter ve mevzuat taraması, iş sağlığı ve güvenliği (İSG) yönetim sistemlerinin temel taşlarından biri haline gelmiştir. Bu süreç, iş yerinde bulunan tüm kimyasal maddelerin tanımlanmasını, envanterinin çıkarılmasını ve bu maddelerin kullanımına ilişkin güncel yasal düzenlemelere uyumluluğunun denetlenmesini kapsar. Özellikle 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ve ilgili yönetmelikler çerçevesinde zorunlu kılınan bu tarama, kimyasal risklerin etkin bir şekilde yönetilmesi için kritik bir adımdır. KİMYASAL DEĞERLENDİRME UZMANI (KDU) olarak, bu karmaşık süreci sizin için anlaşılır hale getirmeyi ve iş yerinizin 2025 yılındaki en güncel mevzuatlara tam uyum sağlamasına yardımcı olmayı amaçlıyoruz. Hedef kitlemiz, kimyasallarla çalışan her ölçekteki işletme sahibi, İSG profesyoneli ve yöneticidir.

Kimyasal Envanter ve Mevzuat Taraması Nedir? (2025 Güncel Durum)

Kimyasal envanter ve mevzuat taraması, bir iş yerinde kullanılan veya depolanan tüm kimyasal maddelerin sistematik olarak belirlenmesi, kaydedilmesi ve bu maddelerin kullanımının ilgili yasal mevzuata uygunluğunun değerlendirilmesi sürecidir. 2025 yılı itibarıyla bu süreç, sadece tehlikeli kimyasalları değil, aynı zamanda insan sağlığı ve çevre üzerinde potansiyel risk oluşturabilecek tüm maddeleri kapsamaktadır. Bu tarama, kimyasalların adını, miktarını, depolama koşullarını, kullanım amaçlarını ve bunlara ait güvenlik bilgi formlarının (SDS - Safety Data Sheet) güncelliğini ve erişilebilirliğini kontrol etmeyi içerir. Ayrıca, kimyasalların sınıflandırılması, etiketlenmesi ve ambalajlanması gibi konular da mevzuat gereklilikleri açısından incelenir.

2025 Yılında Dikkat Edilmesi Gerekenler:

• Yeni Nesil Kimyasallar: Gelişen teknolojiyle birlikte ortaya çıkan yeni nesil kimyasalların risk değerlendirmesi.
• Mikroplastikler ve Endokrin Bozucular: Çevresel ve sağlık etkileri giderek daha fazla önem kazanan bu maddelerin envantere dahil edilmesi.
• Dijitalleşen SDS Yönetimi: Güvenlik Bilgi Formlarının elektronik ortamda kolayca erişilebilir ve güncel tutulması.
• AB Uyum Süreçleri: REACH (Kimyasalların Kaydı, Değerlendirilmesi, İzni ve Kısıtlanması) gibi uluslararası düzenlemelerle uyumun artan önemi.

Kimyasal Envanter ve Mevzuat Taraması Nasıl Çalışır? (2025 Uygulama Süreçleri)

Bu süreç, genellikle adım adım ilerleyen ve uzmanlık gerektiren bir çalışmadır. 2025 yılında bu adımlar, teknolojik gelişmelerle daha da verimli hale gelmiştir:

Adım 1: Kimyasalların Tespiti ve Envanter Oluşturma

İş yerindeki tüm bölümler (üretim, laboratuvar, depolama, bakım-onarım vb.) taranarak kullanılan veya bulunan tüm kimyasal maddeler tespit edilir. Bu maddelerin etiket bilgileri, tedarikçi bilgileri, kullanım sıklığı ve miktarı gibi veriler toplanır. 2025'te bu işlem için mobil cihazlar ve özel yazılımlar kullanılabilir.

Adım 2: Güvenlik Bilgi Formlarının (SDS) Temini ve Değerlendirilmesi

Her kimyasal madde için güncel ve Türkçe SDS'ler temin edilir. Bu formlar, kimyasalın tehlikeleri, güvenli kullanım koşulları, ilk yardım önlemleri ve depolama bilgileri gibi kritik verileri içerir. 2025'te SDS'lerin dijitalleştirilmesi ve merkezi bir veritabanında saklanması yaygınlaşmaktadır.

Adım 3: Mevzuat Taraması ve Uyumluluk Analizi

Tespit edilen kimyasalların, 6331 Sayılı Kanun, Kimyasalların Kaydı, Değerlendirilmesi, İzni ve Kısıtlanması Hakkında Yönetmelik (KKDİK), Tehlikeli Maddelerin Sınıflandırılması, Etiketlenmesi ve Ambalajlanması Hakkında Yönetmelik (SEA) gibi ilgili tüm ulusal ve uluslararası mevzuata göre riskleri ve uyumluluk durumu analiz edilir. 2025 güncellemeleri dikkate alınır.

Adım 4: Risk Değerlendirmesi ve Kontrol Önlemlerinin Belirlenmesi

Mevzuat taraması sonucunda tespit edilen potansiyel riskler için iş sağlığı ve güvenliği risk değerlendirme matrisleri kullanılarak risk seviyeleri belirlenir. Bu risklere karşı alınması gereken önleyici ve koruyucu tedbirler (örneğin, kişisel koruyucu donanımlar, havalandırma sistemleri, acil durum planları) saptanır.

Adım 5: Raporlama ve Dokümantasyon

Tüm süreç, bulgular ve öneriler içeren detaylı bir rapor halinde sunulur. Bu rapor, İSG yönetim sisteminin ayrılmaz bir parçasıdır ve denetimlerde kullanılmak üzere saklanır.

Yasal Zorunluluklar ve Mevzuat (2025 Güncel Bakış)

Türkiye'de kimyasalların yönetimi, çeşitli yasal düzenlemelerle sıkı bir şekilde denetlenmektedir. 2025 yılı itibarıyla bu mevzuat çerçevesi şu şekilde özetlenebilir:

Temel Mevzuatlar:

• 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu: Genel iş sağlığı ve güvenliği prensiplerini belirler. İşverenin, kimyasallardan kaynaklanabilecek risklere karşı çalışanları koruma yükümlülüğünü tanımlar (Madde 4, 5, 11).
• Kimyasalların Kaydı, Değerlendirilmesi, İzni ve Kısıtlanması Hakkında Yönetmelik (KKDİK): Avrupa Birliği REACH Tüzüğü'ne paralel olarak hazırlanmış olup, kimyasalların üretimi, ithalatı, kullanımı ve piyasaya arzı ile ilgili detaylı düzenlemeler içerir. 2025'te bu yönetmeliğin güncel revizyonları önem taşır.
• Tehlikeli Maddelerin Sınıflandırılması, Etiketlenmesi ve Ambalajlanması Hakkında Yönetmelik (SEA): Kimyasalların uluslararası standartlara (GHS - Globally Harmonized System) uygun olarak sınıflandırılması, etiketlenmesi ve ambalajlanmasını zorunlu kılar. SDS'lerin hazırlanması ve sunulması bu yönetmelik kapsamındadır.
• İşyerinde Kimyasal Maddelerle Çalışmalarda Sağlık ve Güvenlik Önlemleri Hakkında Yönetmelik: Kimyasalların depolanması, kullanılması, hijyen önlemleri ve sağlık gözetimi gibi konularda işverenlere spesifik yükümlülükler getirir.
• Biyolojik Aj anlarla Çalışmalarda Sağlık ve Güvenlik Önlemleri Hakkında Yönetmelik: Biyolojik riskler taşıyan kimyasallar için ek önlemleri belirler.

2025'te Yasal Uyumlulukta Öne Çıkanlar:

• Uyum Süreçlerinin Sürekliliği: Mevzuattaki değişikliklerin anlık takibi ve uyumun sürekli sağlanması.
• Risk Temelli Yaklaşım: Sadece tehlikeli değil, tüm kimyasalların risk temelli bir yaklaşımla değerlendirilmesi.
• Eğitim ve Bilgilendirme: Çalışanların kimyasalların riskleri ve güvenli kullanımı hakkında düzenli olarak eğitilmesi.

Kimler İçin Gereklidir? (2025 Hedef Kitle)

Kimyasal envanter ve mevzuat taraması, kimyasallarla herhangi bir şekilde etkileşimde bulunan tüm iş yerleri için zorunlu ve faydalıdır. 2025'te bu kapsam daha da genişlemiştir:

• Üretim Tesisleri: Boya, kimyasal, gıda, tekstil, metal işleme gibi sektörlerde kimyasal hammadde veya yardımcı madde kullanan işletmeler.
• Laboratuvarlar: Ar-Ge, kalite kontrol laboratuvarları ve analiz merkezleri.
• Sağlık Kuruluşları: Hastaneler, klinikler ve diş sağlığı merkezleri (dezenfektanlar, ilaçlar vb.).
• Temizlik ve Bakım Hizmetleri Sunan Firmalar: Kullandıkları temizlik ve bakım kimyasalları nedeniyle.
• Depolama ve Lojistik Firmaları: Kimyasal madde depolayan veya taşıyan işletmeler.
• Tarım Sektörü: Tarım ilaçları ve gübre kullanan işletmeler.
• Enerji Sektörü: Rafineriler, santraller gibi kimyasal süreçleri olan yerler.
• Büro Ortamları: Tonerler, temizlik malzemeleri gibi daha az riskli görünse de potansiyel tehlikeler barındıran kimyasalları kullanan ofisler.

Avantajları ve Faydaları (2025 İleriye Dönük Çözümler)

Doğru ve güncel bir kimyasal envanter ve mevzuat taraması, işletmelere önemli avantajlar sağlar:

• Yasal Uyumluluk ve Cezalardan Kaçınma: Mevzuata tam uyum sağlayarak olası idari para cezalarını ve hukuki yaptırımları önler.
• Çalışan Sağlığı ve Güvenliğinin Artırılması: Kimyasal risklerin doğru tespit edilip yönetilmesiyle iş kazaları ve meslek hastalıkları önlenir, çalışanların refahı artar.
• Maliyet Tasarrufu: Kimyasalların doğru depolanması ve kullanımıyla israf önlenir. Ayrıca, iş kazalarının azalması sigorta maliyetlerini düşürür.
• Operasyonel Verimlilik: Kimyasalların yerlerinin, miktarlarının ve kullanım amaçlarının net olması, iş süreçlerini hızlandırır ve aksaklıkları azaltır.
• Acil Durum Hazırlığı: Olası bir kimyasal sızıntı veya yangın durumunda doğru bilgilere sahip olmak, müdahale ekiplerinin etkinliğini artırır ve zararı minimize eder.
• Çevresel Koruma: Kimyasalların çevreye zarar vermeyecek şekilde yönetilmesi, sürdürülebilirlik hedeflerine katkı sağlar.
• İtibar ve Marka Değeri: Güvenli bir çalışma ortamı, şirketin itibarını ve marka değerini olumlu yönde etkiler.