Eskişehir TDS (Teknik Bilgi Formu) ve Uyum Kontrolü: Kapsamlı Bir Rehber (2025)

İş Sağlığı ve Güvenliği (İSG) alanında, özellikle kimyasal maddelerin yönetimi kritik bir öneme sahiptir. TDS (Teknik Bilgi Formu) ve uyum kontrolü, bu alandaki en temel ve zorunlu süreçlerden biridir. Firmaların, kullandıkları veya ürettikleri kimyasal maddelerin güvenli bir şekilde yönetilmesini sağlaması, çalışanların sağlığını ve çevreyi koruması açısından hayati önem taşır. 2025 yılı itibarıyla mevzuattaki güncellemeler ve uluslararası standartlara uyum gereklilikleri, TDS ve uyum kontrol süreçlerini daha da merkezi hale getirmiştir. Bu içerik, KİMYASAL DEĞERLENDİRME UZMANI perspektifiyle, TDS ve uyum kontrolünün ne olduğunu, neden gerekli olduğunu, nasıl yürütüldüğünü ve hangi yasal çerçevelere tabi olduğunu detaylı bir şekilde ele almaktadır. Hedef kitlemiz; kimyasal madde üreten, ithal eden, dağıtan veya kullanan tüm işletmelerdir. Bu süreçlerin doğru ve eksiksiz yürütülmesi, hem yasal uyumluluğu sağlamakta hem de işletmenin itibarını ve sürdürülebilirliğini güvence altına almaktadır.

TDS (Teknik Bilgi Formu) ve Uyum Kontrolü Nedir?

TDS (Teknik Bilgi Formu), bir kimyasal maddenin fiziksel, kimyasal, toksikolojik ve ekotoksikolojik özelliklerini, kullanımına ilişkin bilgileri, güvenli depolama ve taşıma koşullarını, acil durum müdahale prosedürlerini ve çevresel etkilerini detaylandıran kapsamlı bir belgedir. Bu form, aynı zamanda üretici veya ithalatçı tarafından sağlanması zorunlu olan ve kimyasal maddenin güvenli kullanımını sağlamak amacıyla hem işverenlere hem de kullanıcılara rehberlik eden birincil kaynaktır. Uyum kontrolü ise, bu TDS'lerin yasal mevzuata, uluslararası standartlara (örneğin REACH, CLP gibi Avrupa Birliği düzenlemelerinin Türkiye'deki karşılıkları ve ilgili ulusal mevzuatlar) ve firmanın kendi iç prosedürlerine uygunluğunu denetleme sürecidir. 2025 itibarıyla, kimyasal maddelerin sınıflandırılması, etiketlenmesi ve ambalajlanması konusunda uluslararası uyumun önemi artmış, bu da TDS'lerin güncelliğini ve doğruluğunu daha da kritik hale getirmiştir.

2025 Güncel Durum ve Önemli Noktalar:

• Veri Güncelliği: TDS'ler, kimyasal maddenin özelliklerindeki veya yasal düzenlemelerdeki değişikliklere bağlı olarak düzenli olarak güncellenmelidir. 2025'te güncel ve doğru veri sağlamak, uyumun temel taşıdır.
• Uluslararası Standartlara Uyum: Küresel tedarik zincirlerinin artmasıyla birlikte, GHS (Uyumlaştırılmış Sınıflandırma ve Etiketleme Sistemi) gibi uluslararası standartlara uygunluk zorunlu hale gelmiştir.
• Risk Değerlendirmesi Entegrasyonu: TDS'ler, işverenlerin kimyasal maddelere yönelik risk değerlendirmelerini yapmaları için temel veri setini oluşturur. 2025'te bu entegrasyonun gücü artmıştır.
• Dijitalleşme ve Erişilebilirlik: Elektronik ortamda tutulan ve kolayca erişilebilen TDS'ler, acil durumlarda veya denetimlerde büyük kolaylık sağlar.

TDS (Teknik Bilgi Formu) ve Uyum Kontrolü Nasıl Çalışır?

TDS ve uyum kontrolü süreci, bir kimyasal maddenin yaşam döngüsünün her aşamasını kapsar. Bu süreç, kimyasal maddeyi piyasaya süren veya kullanan işletmeler için adım adım ilerler:

1. Kimyasal Madde Tanımlama ve Sınıflandırma: Kullanılan veya üretilen her kimyasal madde, ulusal ve uluslararası mevzuata göre doğru bir şekilde tanımlanır ve tehlike sınıflarına ayrılır. Bu aşama, maddenin özelliklerinin belirlenmesiyle başlar.
2. TDS Oluşturma veya Temin Etme: Üretici veya ithalatçı, ilgili mevzuatlara uygun olarak kimyasal madde için bir TDS hazırlar. Eğer madde yurt dışından temin ediliyorsa, ithalatçı tarafından güvenilir bir kaynaktan temin edilen TDS'nin doğruluğu kontrol edilir.
3. TDS İçeriğinin Değerlendirilmesi: TDS'de yer alan bilgiler (bileşenler, konsantrasyonlar, fiziksel-kimyasal özellikler, sağlık ve çevre etkileri, güvenli kullanım bilgileri vb.) detaylı olarak incelenir.
4. Uyum Kontrolü: Oluşturulan veya temin edilen TDS'nin;
• 6331 Sayılı Kanun ve ilgili yönetmeliklere (Örn: Kimyasal Maddelerle Çalışmalarda Sağlık ve Güvenlik Önlemleri Hakkında Yönetmelik)
• AB REACH ve CLP Tüzüklerinin Türkiye'deki karşılıklarına (Örn: KKDIK Yönetmeliği)
• Diğer ilgili ulusal mevzuata
• ISO 45001 gibi uluslararası yönetim sistemleri standartlarına
uygunluğu denetlenir. Etiketleme ve ambalajlama bilgilerinin de TDS ile uyumlu olup olmadığı kontrol edilir.
5. Risk Değerlendirmesi ve İş Akışlarına Entegrasyon: Elde edilen bilgiler ışığında, işyerinde kimyasal maddelerle ilgili risk değerlendirmesi yapılır ve iş sağlığı ve güvenliği önlemleri (kişisel koruyucu donanım seçimi, havalandırma sistemleri, acil durum planları vb.) bu doğrultuda güncellenir.
6. Eğitim ve Bilgilendirme: Çalışanlar, kullandıkları kimyasalların tehlikeleri, güvenli kullanım yöntemleri ve acil durum prosedürleri hakkında TDS'lerden yararlanılarak eğitilir.
7. Arşivleme ve Güncelleme: Tüm TDS'ler ve uyum kontrol raporları düzenli bir şekilde arşivlenir. Mevzuatta veya kimyasal madde özelliklerinde meydana gelen değişiklikler takip edilerek TDS'ler güncellenir.

2025'te Uygulama İçin Ek Bilgiler:

• Tek Kaynak Sistemi: Kimyasal maddelere ait tüm bilgilerin (TDS, güvenlik bilgi formu, etiketler) merkezi bir veritabanında toplanması, verimliliği artırır.
• Uzman Desteği: Karmaşık kimyasal maddeler ve mevzuat değişiklikleri karşısında, KİMYASAL DEĞERLENDİRME UZMANI desteği almak, süreci doğru yürütmenin anahtarıdır.
• Teknoloji Kullanımı: Kimyasal yönetim yazılımları, TDS takibini ve uyum kontrollerini otomatikleştirmede önemli rol oynar.

Yasal Zorunluluklar ve Mevzuat

Türkiye'de kimyasal maddelerin yönetimi, 2025 itibarıyla ulusal ve uluslararası düzeyde sıkı yasal düzenlemelere tabidir. Bu düzenlemelerin temel amacı, insan sağlığını ve çevreyi kimyasal maddelerin olumsuz etkilerinden korumaktır.

Başlıca Yasal Düzenlemeler:

• 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu: Bu kanun, işverenlere işyerinde sağlıklı ve güvenli bir çalışma ortamı sağlama yükümlülüğü getirir. Kimyasal maddelerle ilgili risklerin belirlenmesi, değerlendirilmesi ve kontrol altına alınması bu kapsamdadır.
• Kimyasal Maddelerle Çalışmalarda Sağlık ve Güvenlik Önlemleri Hakkında Yönetmelik: Bu yönetmelik, kimyasal maddelerin işyerlerinde kullanımı, depolanması, taşınması ve bunlarla çalışacak personelin eğitimi gibi konularda detaylı hükümler içerir. TDS'lerin bulunması ve işverenlerce erişilebilir olması bu yönetmeliğin temel gerekliliklerindendir.
• Maddelerin ve Karışımların Kaydı, Değerlendirilmesi, İzni ve Kısıtlanması Hakkında Yönetmelik (KKDIK): Avrupa Birliği REACH Tüzüğü'nün bir uyarlaması olan KKDIK, Türkiye'de piyasaya sürülen kimyasal maddelerin üretimi, ithalatı ve kullanımıyla ilgili kapsamlı bir çerçeve sunar. Bu yönetmelik uyarınca, belirli durumlarda Güvenlik Bilgi Formu (GBF) ve dolaylı olarak TDS'lerin sağlanması zorunludur.
• Tehlikeli Maddelerin Sınıflandırılması, Etiketlenmesi ve Ambalajlanması Hakkında Yönetmelik (SEA): Bu yönetmelik, kimyasal maddelerin tehlike sınıflandırması, etiketlenmesi ve ambalajlanması konusunda GHS prensiplerine uyumu zorunlu kılar. TDS'ler, bu etiketleme bilgilerinin temelini oluşturur.
• Diğer İlgili Yönetmelikler: Atık yönetimi, çevre kirliliğinin önlenmesi gibi konularda da kimyasal maddelere ilişkin düzenlemeler bulunmaktadır.

2025 Mevzuat Güncellemeleri ve ISO Standartları:

• Güncel Tehlike Sınıfları: Kimyasal maddelerin tehlike sınıfları ve bu sınıflara yönelik güncel sınıflandırma kriterleri yakından takip edilmelidir.
• AB Mevzuatıyla Uyum: REACH ve CLP'deki güncellemelerin Türkiye'ye yansımaları sürekli izlenmelidir.
• ISO 45001:2018: İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetim Sistemleri standardı olan ISO 45001:2018, kimyasal risklerin yönetimini de kapsayan sistematik bir yaklaşım sunar. TDS ve uyum kontrol süreçleri, bu standardın gerektirdiği risk değerlendirmesi ve kontrol mekanizmalarının bir parçasıdır.

Kimler İçin Gereklidir?

TDS (Teknik Bilgi Formu) ve uyum kontrolü, kimyasal maddelerle doğrudan veya dolaylı olarak ilgili olan tüm işletmeler ve paydaşlar için gereklidir. Bu gereklilik, maddenin kullanım amacına, miktarına ve tehlike sınıfına göre değişiklik gösterebilir.

Temel Olarak Kimler İçin Gereklidir?

• Kimyasal Madde Üreticileri: Kendi ürettikleri kimyasal maddeler için TDS hazırlamak ve bu bilgileri müşterilerine sunmakla yükümlüdürler.
• Kimyasal Madde İthalatçıları: Yurt dışından ithal ettikleri kimyasal maddeler için geçerli ve güncel TDS'leri temin etmek ve Türkiye'deki mevzuata uygunluğunu sağlamakla sorumludurlar.
• Kimyasal Madde Dağıtıcıları ve Satıcıları: Tedarik zincirinde yer alan bu firmalar, müşterilerine doğru ve güncel TDS'leri iletmekle yükümlüdür.
• Kimyasal Madde Son Kullanıcıları (İşverenler): İşyerlerinde kullandıkları kimyasal maddelere ait TDS'leri temin etmek, bu bilgilere çalışanların erişimini sağlamak ve bu bilgileri risk değerlendirmelerinde kullanmak zorundadırlar.
• İş Sağlığı ve Güvenliği Profesyonelleri: İSG uzmanları, kimyasal risklerin belirlenmesi, değerlendirilmesi ve kontrolü süreçlerinde TDS'lerden aktif olarak yararlanırlar.
• Çevre ve Şehircilik Bakanlığı, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Gibi Denetleyici Kurumlar: Yasal uyumluluğun denetimi sırasında TDS ve ilgili dokümantasyon talep edilebilir.

2025'te Ek Kapsam:

• Nanomalzemeler ve Yeni Nesil Kimyasallar: Bu tür yeni nesil kimyasalların yönetimi için de TDS ve uyum kontrolleri kritik önem taşımaktadır.
• Kişisel Koruyucu Donanım (KKD) Üreticileri: Ürettikleri KKD'lerin kimyasal dirençleri hakkında bilgi sağlamak için kimyasal maddelerin TDS'lerinden faydalanabilirler.

Avantajları ve Faydaları

TDS (Teknik Bilgi Formu) ve uyum kontrol süreçlerinin doğru bir şekilde yürütülmesi, işletmeler için sadece yasal bir zorunluluk olmanın ötesinde önemli avantajlar ve faydalar sağlar:

İşletme İçin Avantajlar:

• Yasal Uyum ve Cezai Yaptırımdan Kaçınma: Mevzuata tam uyum, denetimlerde sorun yaşamamak ve olası para cezalarından kaçınmak anlamına gelir.
• Risk Yönetimi ve Kaza Önleme: Detaylı kimyasal bilgi, potansiyel tehlikelerin erken tespitini ve önleyici tedbirlerin alınmasını sağlayarak iş kazalarını ve meslek hastalıklarını azaltır.
• Maliyet Tasarrufu: Kazalar, hastalıklar ve çevresel zararların önlenmesi, doğrudan maliyet tasarrufu sağlar (iş gücü kaybı, tedavi masrafları, temizlik giderleri vb.).
• İtibar ve Güvenilirlik Artışı: Sorumlu bir kimyasal yönetim anlayışı, hem çalışanlar hem de müşteriler nezdinde işletmenin itibarını ve güvenilirliğini artırır.
• Operasyonel Verimlilik: Kimyasal maddelerin doğru yönetimi, stok kontrolünü iyileştirir, israfı azaltır ve operasyonel süreçlerin daha akıcı işlemesine yardımcı olur.
• Çalışan Sağlığı ve Güvenliği Kültürü: Çalışanların bilinçlendirilmesi ve güvenli çalışma ortamının sağlanması, motivasyonu ve bağlılığı artırır.
• Çevresel Sorumluluk: Kimyasal maddelerin çevreye verebileceği zararların azaltılması, sürdürülebilirlik hedeflerine katkı sağlar.

2025'te Öne Çıkan Faydalar:

• Yeşil Kimya Uygulamalarına Geçiş: TDS'ler, daha az tehlikeli alternatif kimyasalların belirlenmesinde bir başlangıç noktası olabilir.
• Küresel Rekabet Gücü: Uluslararası standartlara uyum, global pazarlarda daha rekabetçi olmayı sağlar.
• Acil Durum Hazırlığı: Kapsamlı TDS bilgisi, olası acil durumlarda (yangın, sızıntı vb.) müdahale ekiplerinin doğru ve hızlı aksiyon almasına olanak tanır.