Muratpaşa, Antalya Liman Hizmetlerinde Bollard Çekme Kapasitesi (Bollard Pull)

Türkiye'nin önde gelen limanlarında operasyonel güvenliğin en kritik unsurlarından biri olan Bollard Çekme Kapasitesi (Bollard Pull), gemilerin liman içindeki manevraları, yanaşma ve ayrılma süreçleri ile acil durum müdahalelerinde hayati bir rol oynamaktadır. Bu kapasite, gemiyi güvenli bir şekilde bağlamak için kullanılan bollardların (babaların) taşıyabileceği maksimum çekme kuvvetini ifade eder. 2025 yılı itibarıyla, liman hizmetleri sektöründe iş sağlığı ve güvenliği (İSG) standartlarının yükselmesiyle birlikte, bollard çekme kapasitesinin doğru belirlenmesi, ölçülmesi ve yönetilmesi büyük önem taşımaktadır. Bu kapsamlı rehber, bollard çekme kapasitesinin ne olduğunu, nasıl çalıştığını, yasal gerekliliklerini ve liman operasyonlarında sağladığı avantajları 2025 güncel bilgileri ışığında detaylandırmaktadır. Hedef kitlemiz; liman işletmecileri, gemi kaptanları, kılavuz kaptanlar, römorkör operatörleri, İSG profesyonelleri ve liman güvenliği ile ilgilenen tüm paydaşlardır.

Bollard Çekme Kapasitesi (Bollard Pull) Nedir?

Bollard Çekme Kapasitesi (Bollard Pull - BP), bir geminin veya teknenin, bağlandığı bollardın (liman babası) kopmadan veya hasar görmeden taşıyabileceği en yüksek çekme kuvveti değeridir. Bu değer, genellikle ton (ton-kuvvet) veya kiloNewton (kN) cinsinden ifade edilir. Bollardlar, gemilerin liman içinde güvenli bir şekilde sabitlenmesini sağlayan temel ekipmanlardır. Bollard çekme kapasitesi, bir bollardın maruz kalabileceği maksimum yükü belirleyerek, olası kazaları önlemek ve operasyonel güvenliği sağlamak için kritik bir parametredir.

2025 yılı itibarıyla, bollard çekme kapasitesi belirlenirken dikkate alınan faktörler şunlardır:

• Bollard Malzemesi ve Yapısı: Dökme demir, çelik gibi farklı malzemelerden üretilen bollardların dayanım sınırları farklılık gösterir. Yapısal bütünlüğü ve yaşı da kapasiteyi etkiler.
• Temel ve Bağlantı Noktası: Bollardın zemine veya iskeleye nasıl monte edildiği, taşıyacağı yükü doğrudan etkiler. Sağlam ve güvenli bir temel, yüksek çekme kapasitesi için zorunludur.
• Bollard Tipi: Tek kollu, çift kollu, T-tipi gibi farklı bollard tasarımları, yük dağılımını ve dolayısıyla kapasiteyi değiştirir.
• Çevresel Koşullar: Korozyon, yıpranma ve iklim koşulları bollardın dayanımını zamanla azaltabilir.

Güncel Bollard Çekme Kapasitesi Verileri (2025 Tahmini):

Bu değerler genel bir tahmindir ve gerçek kapasite, üretici spesifikasyonları ve yerel koşullara göre değişiklik gösterebilir.

Bollard Çekme Kapasitesi Nasıl Belirlenir ve Test Edilir?

Bollard çekme kapasitesi, genellikle üretici tarafından sağlanan teknik özellikler ve standart testler sonucunda belirlenir. Ancak, mevcut bollardların durumunu ve güvenliğini doğrulamak için periyodik testler ve kontroller esastır. 2025 yılında bu süreçler daha da dijitalleşmekte ve veri odaklı hale gelmektedir.

Belirleme ve Test Süreçleri:

1. Üretici Spesifikasyonları: Yeni kurulumlarda, bollardların teknik föylerinde belirtilen maksimum çalışma yükü (SWL - Safe Working Load) ve kırılma yükü (Breaking Load) değerleri esas alınır.
2. Mevcut Durum Değerlendirmesi: Kullanımdaki bollardlar için detaylı görsel muayeneler yapılır. Korozyon, çatlak, deformasyon gibi risk faktörleri değerlendirilir.
3. Yeniden Değerlendirme ve Sertifikasyon: Uzun süreli kullanılmış veya hasar görmüş bollardlar için yeniden mühendislik değerlendirmesi yapılır. Gerekli durumlarda, çekme testleri (örneğin, hidrolik testler) ile bollardın güncel çekme kapasitesi belirlenir ve sertifikalandırılır. Bu testler, ISO standartlarına uygun olarak yapılmalıdır.
4. Dijital İzleme Sistemleri: 2025 ve sonrası için, bazı gelişmiş limanlarda bollardlara entegre sensörler aracılığıyla gerçek zamanlı yük takibi yapılabilmektedir. Bu sistemler, aşırı yüklenmeleri önlemeye yardımcı olur.

Güncel Test Yöntemleri (2025):

• Hidrolik Çekme Testleri: Bollardın belirli bir süre boyunca belirlenen bir yük altında tutulması ve deformasyonun izlenmesi.
• Ultrasonik Kalınlık Ölçümü: Korozyon nedeniyle incelmiş olabilecek bollard malzemesinin kalınlığının belirlenmesi.
• Manyetik Parçacık veya Sıvı Penetrant Muayenesi: Yüzeydeki çatlakların ve kusurların tespiti.

Yasal Zorunluluklar ve Mevzuat (2025 Güncel)

Liman hizmetlerinde bollard çekme kapasitesinin belirlenmesi ve yönetilmesi, çeşitli ulusal ve uluslararası düzenlemelerle zorunlu kılınmıştır. Türkiye'de 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu, genel iş güvenliği prensiplerini belirlerken, limanlara özgü yönetmelikler ve uluslararası denizcilik kuralları (IMO - Uluslararası Denizcilik Örgütü), bu konudaki spesifik gereklilikleri ortaya koymaktadır.

Temel Yasal Dayanaklar ve Gereklilikler:

• 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu: İşverenlerin, çalışanların sağlığını ve güvenliğini sağlamakla yükümlü olduğunu belirtir. Bu kapsamda, liman operasyonlarında kullanılan tüm ekipmanların (bollardlar dahil) güvenli ve uygun durumda olması gerekmektedir.
• Liman Tesisleri ve Operasyonları Yönetmelikleri: Bu yönetmelikler, liman altyapısının tasarımı, bakımı ve kullanımı ile ilgili detaylı kurallar içerir. Bollardların yerleşimi, kapasitesi ve testleri bu kapsamda değerlendirilir.
• Deniz Ticaret Kanunu ve İlgili Tebliğler: Gemi ve liman güvenliği ile ilgili genel hükümleri içerir.
• ISO 45001:2018 (İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetim Sistemleri): Bu uluslararası standart, risk değerlendirmesi, ekipman güvenliği ve operasyonel kontrol süreçlerini kapsar. Liman işletmelerinin ISO 45001'e uyumu, bollard çekme kapasitesi gibi kritik unsurların sistematik bir şekilde yönetilmesini sağlar.
• Uluslararası Denizcilik Örgütü (IMO) Kuralları: SOLAS (Denizde Can Güvenliği Uluslararası Sözleşmesi) gibi sözleşmeler ve ilgili rehberler, gemi bağlama ve liman operasyonları için uluslararası standartları belirler.

2025 Yılında Güncellenen Beklentiler:

• Risk Değerlendirmesi Odaklılık: Mevzuat, her liman operasyonu için detaylı risk değerlendirmesi yapılmasını ve bu doğrultuda bollard kapasitesinin belirlenmesini zorunlu kılar.
• Dijital Kayıt Tutma: Bollardların bakım, test ve kapasite bilgilerinin dijital ortamda, erişilebilir ve güncel bir şekilde tutulması yaygınlaşmaktadır.
• Periyodik Denetimlerin Sıklaşması: Yetkili kurumlar tarafından yapılan denetimlerde, bollardların durumu ve kapasite belgeleri daha sık kontrol edilmektedir.

Bollard Çekme Kapasitesi Kimler İçin Gereklidir?

Bollard çekme kapasitesinin doğru bir şekilde belirlenmesi ve yönetilmesi, liman operasyonlarında yer alan birçok paydaş için doğrudan veya dolaylı olarak gereklidir. Bu gereklilik, operasyonel verimlilik, güvenlik ve yasal uyumluluk açısından önem taşır.

Başlıca İlgili Taraflar:

• Liman İşletmecileri: Liman altyapısının güvenliğinden ve bakımından sorumlu olan liman işletmecileri, bollardların yeterli kapasitede olmasını sağlamakla yükümlüdür.
• Gemi Kaptanları ve Mürettebatı: Geminin güvenli bir şekilde yanaşması ve ayrılması için mevcut bollardların kapasitesini bilmek ve kullanmak zorundadırlar.
• Kılavuz Kaptanlar: Gemilerin limana giriş ve çıkışlarında yönlendirme yaparken, geminin boyutuna ve manevra kabiliyetine uygun olarak kullanılacak bağlama noktalarının (bollardların) kapasitesini göz önünde bulundururlar.
• Römorkör Operatörleri: Özellikle zorlu manevralarda veya acil durumlarda gemiye destek veren römorkörlerin çekme kuvveti ile bollardların kapasitesi arasında bir denge kurulması gerekir.
• İş Sağlığı ve Güvenliği (İSG) Profesyonelleri: Liman operasyonlarındaki riskleri değerlendirirken, ekipman güvenliği kapsamında bollard çekme kapasitesini de incelerler.
• Deniz Mühendisleri ve Danışmanlar: Yeni liman projelerinde veya mevcut tesislerin modernizasyonunda bollardların tasarımını ve kapasitesini belirlerler.
• Sigorta Şirketleri: Liman operasyonları ve gemi sigortaları sözleşmelerinde, ekipman güvenliği ve risk azaltma önlemleri kapsamında bollard kapasitesi de değerlendirilir.

Her bir paydaşın, kendi sorumlulukları çerçevesinde bollard çekme kapasitesi bilgisini doğru anlaması ve kullanması, liman güvenliğinin sağlanmasında kritik bir rol oynar.

Bollard Çekme Kapasitesinin Avantajları ve Faydaları (2025)

Bollard çekme kapasitesinin doğru belirlenmesi, test edilmesi ve yönetilmesi, liman operasyonlarına önemli avantajlar ve faydalar sağlar. 2025 itibarıyla bu faydalar daha da belirgin hale gelmektedir.

Sağlanan Başlıca Avantajlar:

• Artan Operasyonel Güvenlik: Yeterli ve uygun kapasiteli bollardlar, gemilerin güvenli bir şekilde bağlanmasını sağlayarak, fırtına koşullarında veya ani manevralarda kopma riskini ortadan kaldırır. Bu, insan hayatı ve çevre için en önemli faydadır.
• Kazaların ve Hasarların Önlenmesi: Bollard kopması veya hasarı, gemiye, iskeleye ve çevredeki diğer tesislere ciddi zararlar verebilir. Doğru kapasite yönetimi bu tür maliyetli kazaları önler.
• Yasal Uyum ve Cezalardan Kaçınma: Mevzuata uygun hareket etmek, liman işletmecilerini olası denetimlerde ve yasal soruşturmalarda olası cezalardan korur.
• Operasyonel Verimlilik: Güvenli bağlama yöntemleri, gemilerin limana giriş-çıkış süreçlerini hızlandırır ve operasyonel aksamaları minimize eder.
• Ekipman Ömrünün Uzaması: Bollardların aşırı yüklenmemesi, malzemelerinin zamanla yıpranmasını ve erken bozulmasını engeller, böylece ekipman ömrü uzar.
• Daha İyi Risk Yönetimi: Bollard kapasite bilgisi, liman işletmecilerinin risk değerlendirmelerini daha doğru yapmalarını ve acil durum planlarını daha etkin hazırlamalarını sağlar.
• Uluslararası İtibarın Artması: Yüksek güvenlik standartlarına sahip limanlar, uluslararası denizcilik camiasında daha fazla tercih edilir ve güvenilir bir imaj çizer.

2025 yılında, sürdürülebilirlik ve dijitalleşme trendleri doğrultusunda, bollard çekme kapasitesinin akıllı sistemlerle yönetilmesi, bu faydaları daha da artırma potansiyeli taşımaktadır.