Bayburt VGM Tartım (SOLAS) ve Kantar: Liman Operasyonlarında Güvenlik ve Uyum

Denizyolu taşımacılığında emniyetin temel taşlarından biri olan VGM (Verified Gross Mass) tartımının SOLAS (Uluslararası Denizde Can Emniyeti Sözleşmesi) gereklilikleri çerçevesinde doğru ve güvenilir bir şekilde yapılması, liman hizmetlerinin ayrılmaz bir parçasıdır. 2025 itibarıyla bu süreçlerin ISO standartlarına uygunluğu ve güncel mevzuata uyumu büyük önem taşımaktadır. Bu rehber, liman işletmecileri, gemi acenteleri, nakliyeciler ve ilgili tüm paydaşlar için VGM tartımının ne olduğunu, neden zorunlu olduğunu, nasıl uygulandığını ve güncel yasal çerçevesini detaylandırmaktadır. İş Sağlığı ve Güvenliği (İSG) uzmanlığımızla, liman operasyonlarınızda güvenliği en üst düzeye çıkaracak VGM tartım ve kantar çözümlerine dair en güncel bilgileri sunuyoruz.

Liman hizmetleri sektöründe 15 yılı aşkın deneyimimizle, VGM tartımının yalnızca bir yasal zorunluluk olmadığını, aynı zamanda operasyonel verimlilik ve çevresel sürdürülebilirlik açısından da kritik bir rol oynadığını biliyoruz. 2025 ve sonrası için güncellenmiş bilgilerle donanmış bu içerik, sektördeki profesyonellerin en doğru kararları almasına yardımcı olmayı hedeflemektedir. İster büyük bir liman işletmesi olun, ister bir nakliye şirketi, VGM tartım (SOLAS) ve kantar çözümleriyle ilgili tüm sorularınıza yanıt bulacaksınız.

VGM Tartım (SOLAS) ve Kantar Nedir?

VGM (Verified Gross Mass), denizyolu konteyner taşımacılığında, bir konteynerin içerdiği tüm malların ve konteynerin kendi ağırlığının toplamının doğrulanmış brüt kütlesini ifade eder. SOLAS sözleşmesinin Chapter VI, Regulation 2 gereğince, yükleyici (shipper) tarafından beyan edilmesi zorunlu olan bu değer, konteynerin gemiye yüklenmesinden önce doğru bir şekilde belirlenmelidir. Kantarlar ise, bu brüt kütleyi hassas bir şekilde ölçmek için kullanılan ölçüm cihazlarıdır.

2025 yılı itibarıyla, VGM tartımının doğruluğu ve güvenilirliği, uluslararası denizcilik kuralları tarafından sıkı bir şekilde denetlenmektedir. Bu süreçler, limanlarda kullanılan kantarların uluslararası metrik standartlara (örneğin, OIML - Uluslararası Yasal Metroloji Organizasyonu tavsiyeleri) ve ulusal mevzuatlara tam uyumlu olmasını gerektirir. ISO 45001:2018 İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetim Sistemi gibi standartlar, bu tartım işlemlerinin yapıldığı alanlardaki iş güvenliği uygulamalarını da kapsar.

VGM Tartım Sürecinin Ana Unsurları (2025 Güncel Durum):

• Doğrulama Yöntemleri:
• Yöntem 1: Konteynerin ve tüm yüklerinin ayrı ayrı tartılması ve toplamının alınması.
• Yöntem 2: Konteynerin içine konulan yüklerin tartılması ve konteynerin kendi ağırlığı ile toplanması.
• Kantar Gereklilikleri:
• Doğruluk Sınıfı: Yüksek doğruluk sınıfına sahip, kalibre edilmiş kantarlar kullanılmalıdır.
• Sertifikasyon: Kullanılan kantarların ilgili ulusal ve uluslararası sertifikalara sahip olması esastır.
• Bakım ve Kalibrasyon: Düzenli bakım ve kalibrasyon kayıtları tutulmalıdır.
• Belgeleme:
• Tüm VGM beyanları için, yapılan tartıma dair kanıtlayıcı belgeler (tartım fişleri vb.) saklanmalıdır.
• Bu belgeler, gemi acenteleri ve taşıyıcılar tarafından talep edildiğinde sunulmalıdır.

VGM Tartım (SOLAS) ve Kantar Nasıl Çalışır?

VGM tartım ve kantar süreçleri, hem operasyonel verimlilik hem de güvenlik açısından titizlikle yürütülmelidir. 2025 itibarıyla bu süreçlerin dijitalleşmesi ve otomasyonu da ön plana çıkmaktadır.

Uygulama Adımları (2025 Perspektifi):

1. Konteynerin Tespit Edilmesi: Limana gelen veya limandan sevk edilecek konteynerin kimliği (konteyner numarası) belirlenir.
2. Tartım Alanına Yönlendirme: Konteyner, onaylı ve kalibre edilmiş bir kantara sahip belirlenmiş tartım alanına yönlendirilir.
3. Tartım İşlemi:
• Yöntem 1 (Tam Konteyner Tartımı): Konteyner, tüm yüküyle birlikte kantara yerleştirilir. Kantar, konteynerin toplam brüt ağırlığını dijital olarak kaydeder.
• Yöntem 2 (Bileşenlerin Tartımı): Konteynerin içindeki her bir yük paletinin veya kaleminin ayrı ayrı tartılması ve bu ağırlıkların toplanması. Konteynerin boş ağırlığı (tare weight) biliniyorsa, bu toplam üzerine eklenerek VGM elde edilir.
4. Veri Kaydı ve Doğrulama: Tartım sonuçları, kantardan elde edilen dijital verilerle birlikte kaydedilir. Bu veriler, VGM beyanının temelini oluşturur. Kantarın doğru çalıştığına dair göstergeler ve uyarılar sürekli izlenir.
5. VGM Beyanı: Elde edilen VGM değeri, önceden belirlenmiş prosedürlere uygun olarak gemi acentesine veya taşıyıcıya elektronik ortamda veya ilgili diğer yöntemlerle beyan edilir. Bu beyan, genellikle gemi yükleme planlaması öncesinde yapılır.
6. Belge Saklama: Yapılan tartımın kanıtı olan tartım fişleri ve verileri, belirlenen süre boyunca saklanır.

2025 Yılında Öne Çıkan Teknolojiler:

• Otomatik Plaka Tanıma Sistemleri: Konteynerlerin kantara girişte otomatik olarak tanımlanmasını sağlar.
• Uzaktan Kantar İzleme ve Kalibrasyon: Kantarların durumunun uzaktan takip edilmesi ve kalibrasyon süreçlerinin dijitalleştirilmesi.
• Entegre Yazılımlar: Tartım sistemlerinin liman yönetim sistemleri (Port Community Systems - PCS) ve gemi operasyon yazılımları ile entegrasyonu.

Yasal Zorunluluklar ve Mevzuat

VGM tartımının SOLAS gereklilikleri, uluslararası bir sözleşme olmasının yanı sıra, Türkiye'de de 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ve ilgili yönetmelikler çerçevesinde ele alınır. Bu, sadece denizcilik emniyetini değil, aynı zamanda liman sahalarındaki iş sağlığı ve güvenliğini de kapsar.

Temel Yasal Dayanaklar (2025 Güncel Bilgiler):

• SOLAS Bölüm VI, Kural 2: Konteynerlerin Brüt Kütlesinin Doğrulanması (Verified Gross Mass of Packed Containers). Bu kural, VGM beyanının yükleyici sorumluluğunda olduğunu ve gemiye yüklenmeden önce yapılması gerektiğini belirtir.
• 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu: İşverenlerin, çalışanlarının sağlığını ve güvenliğini sağlamakla yükümlü olduğunu belirtir. Bu kapsamda, VGM tartımının yapıldığı alanlarda güvenli çalışma koşullarının oluşturulması, risk değerlendirmesi yapılması ve gerekli önlemlerin alınması zorunludur.
• İlgili Liman Yönetmelikleri ve Tebliğler: Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı tarafından yayımlanan limancılık faaliyetlerine ilişkin düzenlemeler, VGM süreçlerinin liman sahalarında nasıl yürütüleceğine dair detaylar içerebilir.
• Ölçüler ve Ayar Kanunu ve İlgili Yönetmelikler: Türkiye'de kullanılan kantarların yasal ölçüm standartlarına uygunluğunu, tip onaylarını ve periyodik muayenelerini düzenler.
• ISO 45001:2018: İş sağlığı ve güvenliği yönetim sistemleri için uluslararası standarttır. VGM tartımının yapıldığı süreçlerde risklerin tanımlanması, değerlendirilmesi ve kontrol altına alınması, bu standardın prensipleriyle uyumludur.

Mevzuat Uyumunun Önemi (2025):

• Cezai Yaptırımlar: SOLAS ve ulusal mevzuatlara uyulmaması durumunda ciddi cezalarla karşılaşılabilir. Bu cezalar, gemi operasyonlarının durdurulmasından para cezalarına kadar geniş bir yelpazeyi kapsayabilir.
• Operasyonel Kesintiler: Yanlış veya eksik VGM beyanları, konteynerlerin yüklenmesini engelleyebilir, bu da gemi kalkışlarının gecikmesine ve ek maliyetlere yol açabilir.
• Güvenlik Riskleri: Yanlış VGM bilgisi, geminin dengesini bozarak ciddi deniz kazalarına yol açabilir.

Kimler İçin Gereklidir?

VGM tartım (SOLAS) ve kantar hizmetleri, deniz yoluyla konteyner taşımacılığı yapan tüm paydaşlar için zorunludur. Bu zorunluluk, zincirin her halkasını etkiler.

Ana Paydaş Grupları (2025 Güncel Durum):

• Yükleyiciler (Shippers): Konteyneri dolduran ve deniz yoluyla sevk eden taraf olarak, VGM'yi doğru bir şekilde beyan etmekle birincil derecede yükümlüdürler.
• Taşıyıcılar (Nakliye Şirketleri / Gemi Acenteleri): Konteynerin gemiye yüklenmeden önce geçerli bir VGM beyanına sahip olmasını sağlamakla yükümlüdürler. Gerekirse kendi VGM tartım hizmetlerini sunabilir veya yükleyiciden bu bilgiyi talep edebilirler.
• Liman İşletmecileri: Kendi sahalarında VGM tartım hizmetleri sunabilirler veya yükleyicilerin ve taşıyıcıların bu hizmetleri güvenli ve standartlara uygun şekilde gerçekleştirebilmeleri için gerekli altyapıyı sağlayabilirler.
• Terminal Operatörleri: Konteynerlerin liman sahasına kabulü ve gemiye yüklenmesi süreçlerinde VGM bilgilerinin doğruluğunu kontrol etmekle sorumludurlar.
• Lojistik ve Forwarding Firmaları: Müşterileri adına VGM süreçlerini yönetebilir, doğru tartım ve beyan işlemlerini koordine edebilirler.

Özellikle Dikkat Edilmesi Gerekenler (2025):

• Küçük ve orta ölçekli işletmelerin (KOBİ) VGM zorunlulukları konusunda bilgi eksikliği yaşayabileceği göz önünde bulundurulmalıdır. Bu firmalara yönelik bilgilendirme ve destek hizmetleri önemlidir.
• İş sağlığı ve güvenliği açısından, tartım alanlarında çalışan personelin gerekli eğitimleri almış olması ve koruyucu ekipmanları kullanması zorunludur.

Avantajları ve Faydaları

VGM tartım (SOLAS) ve kantar süreçlerinin doğru ve eksiksiz bir şekilde uygulanması, hem yasal uyumluluğu sağlamakla kalmaz, aynı zamanda operasyonel ve ticari açıdan da önemli faydalar sunar.

Temel Avantajlar (2025 Yılında Güncel Değerlendirmeler):

• Artan Denizcilik Güvenliği: En önemli fayda, gemilerin dengesini ve stabilitesini doğru VGM bilgisiyle sağlamaktır. Bu, ciddi deniz kazalarının önlenmesine doğrudan katkı sağlar.
• Operasyonel Verimlilik: Doğru VGM bilgisi, limanlarda konteynerlerin daha hızlı ve sorunsuz bir şekilde yüklenip boşaltılmasını sağlar. Bu da gemi operasyon sürelerini kısaltır.
• Yasal Uyumluluk ve Cezalardan Kaçınma: SOLAS ve ulusal mevzuatlara tam uyum, işletmeleri ciddi cezai yaptırımlardan ve operasyonel durdurmalardan korur.
• Müşteri Memnuniyeti: Zamanında ve doğru beyan edilen VGM bilgisi, nakliye sürecinin sorunsuz ilerlemesini sağlayarak müşteri memnuniyetini artırır.
• Çevresel Faydalar: Gemi operasyonlarının optimize edilmesi, yakıt tüketimini azaltarak çevresel etkiyi düşürebilir.
• Maliyet Kontrolü: Operasyonel gecikmelerin ve cezaların önlenmesi, doğrudan maliyet tasarrufu sağlar.
• Risk Yönetimi: İş sağlığı ve güvenliği risklerinin yönetilmesi, çalışanların korunmasını ve iş kazalarının önlenmesini sağlar.

Ekonomik Etkiler (2025):

VGM tartımının doğru yapılması, sigorta maliyetlerinin düşürülmesine, gemi ve kargo hasarlarının azalmasına ve dolayısıyla denizcilik endüstrisinin genel ekonomik sağlığının iyileşmesine katkıda bulunur.