Karaman Limanlarda Fümigasyon ve Lashing/Unlashing Hizmetleri: Güvenlik ve Verimlilik 2025

Liman operasyonlarının kesintisiz ve güvenli bir şekilde yürütülmesi, hem ticari faaliyetlerin devamlılığı hem de çalışanların sağlığı açısından hayati önem taşır. Bu bağlamda, fümigasyon ve lashing/unlashing hizmetleri, uluslararası ticaretin vazgeçilmez unsurlarından biri haline gelmiştir. 2025 yılı itibarıyla, bu hizmetlerin ISO standartlarına uygunluğu, güncel mevzuatlara uyumu ve teknolojik gelişmelerle entegrasyonu büyük bir önem kazanmaktadır. Fümigasyon, gemi ambarları, konteynerler veya depolama alanlarındaki zararlı böceklerin, haşerelerin ve mikroorganizmaların özel gazlar kullanılarak yok edilmesi işlemidir. Lashing/unlashing ise, yüklerin gemi ambarlarında veya açık güvertede güvenli bir şekilde sabitlenmesi (lashing) ve varış limanında bu sabitlemenin kaldırılması (unlashing) süreçlerini ifade eder. Bu iki kritik hizmet, hem yük güvenliğini sağlamak hem de insan sağlığını ve çevreyi korumak amacıyla profesyonel bir yaklaşımla ve güncel standartlara uygun olarak gerçekleştirilmelidir. Hedef kitlemiz, liman işletmeleri, gemi acenteleri, lojistik firmaları, ihracatçı ve ithalatçılar gibi bu hizmetlere ihtiyaç duyan tüm paydaşlardır.

Fümigasyon ve Lashing/Unlashing Nedir?

Fümigasyon, bir alanın (örneğin gemi ambarı, konteyner, depo) belirli bir süre boyunca, insan sağlığına zararlı olabilecek canlı organizmaları (böcekler, haşereler, küf sporları vb.) öldürmek veya kontrol altına almak amacıyla kimyasal gazlarla (fümigantlar) muamele edilmesi işlemidir. Bu süreç, genellikle ithalat ve ihracatı yapılan ürünlerin, taşındığı ortamlarda zararlı organizmaların yayılmasını önlemek, ürün kalitesini korumak ve uluslararası karantina düzenlemelerine uymak için zorunludur. Özellikle bitkisel ve hayvansal ürünlerin taşınmasında büyük önem taşır. Lashing/Unlashing ise, yüklerin deniz yoluyla taşınması sırasında, geminin hareketleri, dalgalar ve hava koşulları nedeniyle yerinden oynamasını, zarar görmesini veya devrilmesini engellemek için yapılan sabitleme ve çözme işlemleridir. Lashing, yüklerin birbirine ve gemiye güvenli bir şekilde bağlanmasıdır. Unlashing ise bu bağlantıların varış limanında kontrollü bir şekilde sökülmesidir. Bu işlemler, yükün bütünlüğünü korumanın yanı sıra, gemi mürettebatının ve liman çalışanlarının güvenliği için de kritik öneme sahiptir.

Fümigasyon ve Lashing/Unlashing Nasıl Çalışır?

Fümigasyon Süreci (2025 Güncel Yaklaşım):
Fümigasyon işlemi, lisanslı ve yetkin firmalar tarafından, belirli prosedürlere uyularak gerçekleştirilir. Süreç genel olarak şu adımları içerir:

• Hazırlık Aşaması: Fümige edilecek alanın (gemi ambarı, konteyner) belirlenmesi, yükün türünün tespit edilmesi, zararlı organizma risk analizinin yapılması ve uygun fümigantın seçilmesi. Alanın hava geçirmez hale getirilmesi için gerekli önlemlerin alınması.
• Uygulama Aşaması: Seçilen fümigantın, belirlenen dozlarda ve kontrollü bir şekilde alana uygulanması. Gazın yayılması ve etkisini göstermesi için alanın belirli bir süre kapatılması.
• Havalandırma Aşaması: Fümigasyon süresi tamamlandıktan sonra, alanın güvenli seviyelere kadar havalandırılması. Bu aşama, çalışanların sağlığı için kritik öneme sahiptir ve gaz ölçümleriyle desteklenir.
• Kontrol ve Teslim: Havalandırma sonrası alanın tekrar gaz ölçümleriyle kontrol edilmesi ve güvenli olduğunun teyidi. Ardından yükün teslim edilmesi.

Lashing/Unlashing Süreci (2025 Güncel Yaklaşım):
Lashing/unlashing işlemleri, Uluslararası Denizcilik Örgütü (IMO) ve ilgili gemi sınıflandırma kuruluşlarının belirlediği standartlara göre yapılır. Süreçler şunlardır:

• Lashing (Sabitleme):
  
  • Yüklerin özelliklerine (ağırlık, boyut, hassasiyet) göre uygun sabitleme malzemelerinin (halatlar, zincirler, kancalar, gerdiriciler, ahşap bloklar vb.) seçilmesi.
  • Yüklerin gemi ambarlarında veya güvertede stabil bir şekilde konumlandırılması.
  • Yüklerin birbirine ve geminin yapısal elemanlarına güvenli bir şekilde bağlanması. Bu bağlantıların, geminin hareketlerinden kaynaklanacak gerilimlere dayanacak şekilde tasarlanması.
  • Sabitleme planlarının oluşturulması ve uygulanması.
• Unlashing (Çözme):
  
  • Varış limanında, gemi personeli veya liman işçileri tarafından, önceden yapılmış olan sabitleme bağlantılarının kontrollü bir şekilde sökülmesi.
  • Bu işlemin de güvenli bir ortamda, çalışanların risk altında kalmayacağı şekilde yapılması.

Yasal Zorunluluklar ve Mevzuat (2025 Güncel Durum)

Fümigasyon ve lashing/unlashing hizmetleri, ulusal ve uluslararası düzeyde çeşitli yasal düzenlemelere tabidir. Bu düzenlemeler, hem insan sağlığını ve güvenliğini korumayı hem de çevreye verilebilecek zararları önlemeyi amaçlar. 2025 itibarıyla güncel başlıca yasal çerçeveler şunlardır:

• 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu: Türkiye'de iş sağlığı ve güvenliği alanındaki temel kanundur. Limanlarda çalışan tüm personelin sağlığını ve güvenliğini sağlamakla yükümlüdür. Fümigasyon ve lashing/unlashing gibi riskli operasyonlar için risk değerlendirmesi yapılması, gerekli önlemlerin alınması ve çalışanların eğitilmesi bu kanun kapsamındadır.
• Tehlikeli Maddelerin Taşınması ve Fümigasyonu İle İlgili Yönetmelikler: Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ve Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından yayımlanan ilgili yönetmelikler, fümigasyon işlemlerinde kullanılacak kimyasalların türünü, dozajını, uygulama yöntemlerini ve alınması gereken güvenlik tedbirlerini belirler.
• Gemi Adamlarının Sağlık, Ehliyet ve Sicil Yönetmeliği: Gemi mürettebatının sağlık ve güvenlik standartlarını belirler.
• Uluslararası Denizcilik Örgütü (IMO) Düzenlemeleri: Özellikle SOLAS (Denizde Can Güvenliği Uluslararası Sözleşmesi) ve IMDG (Tehlikeli Maddelerin Deniz Yoluyla Taşınması Uluslararası Kodu) gibi düzenlemeler, yüklerin güvenli bir şekilde taşınması ve sabitlenmesi konusunda uluslararası standartları belirler.
• ISO Standartları:
• ISO 45001:2018 (İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetim Sistemleri): Liman işletmelerinin ve bu hizmetleri sunan firmaların, iş sağlığı ve güvenliği yönetim sistemlerini kurmaları, uygulamaları ve sürekli iyileştirmeleri için bir çerçeve sunar. Bu standart, fümigasyon ve lashing/unlashing gibi yüksek riskli operasyonlarda kaza ve meslek hastalığı riskini minimize etmeye yardımcı olur.
• ISO 9001:2015 (Kalite Yönetim Sistemleri): Hizmetlerin standartlara uygun ve kaliteli bir şekilde sunulmasını sağlar.

Bu mevzuatlara uyum, hem yasal yaptırımlardan kaçınmak hem de operasyonel verimliliği ve güvenliği artırmak açısından zorunludur.

Kimler İçin Gereklidir?

Fümigasyon ve lashing/unlashing hizmetleri, liman operasyonlarında yer alan geniş bir paydaş kitlesi için gereklidir:

• Liman İşletmeleri: Kendi bünyelerinde veya dışarıdan hizmet alarak bu işlemleri güvenli ve mevzuata uygun şekilde gerçekleştirmeleri gerekir.
• Gemi Acenteleri ve Sahipleri: Gemilerinin yüklerinin güvenli bir şekilde taşınmasını sağlamak ve uluslararası düzenlemelere uymakla yükümlüdürler.
• Lojistik ve Nakliye Firmaları: Deniz yoluyla taşınan yüklerin güvenliğini ve kalitesini garanti etmek için bu hizmetlere ihtiyaç duyarlar.
• İhracatçılar ve İthalatçılar: Ürünlerinin zararlı organizmalardan korunması ve taşıma sırasında zarar görmemesi için bu hizmetlerin profesyonelce yapılmasını talep ederler. Özellikle tarım ürünleri, gıda maddeleri, ahşap ürünler gibi hassas yüklerde bu gereklilik daha da artar.
• Depolama ve Antrepo İşletmeleri: Depolanan ürünlerin zararlılardan korunması için fümigasyon hizmeti alabilirler.

Avantajları ve Faydaları

Profesyonelce yürütülen fümigasyon ve lashing/unlashing hizmetlerinin sağladığı başlıca avantajlar şunlardır:

• Yük Güvenliği ve Bütünlüğü: Lashing, yüklerin taşıma sırasında zarar görmesini, kaymasını veya devrilmesini önleyerek varış noktasına sağlam bir şekilde ulaşmasını sağlar. Fümigasyon ise ürünlerin böcek, haşere ve küf gibi zararlılardan korunmasını sağlayarak kalitesini ve ticari değerini korur.
• Çalışan Güvenliği: Her iki işlem de potansiyel riskler taşır. Uzman ekipler tarafından ISO standartlarına ve mevzuata uygun olarak yapıldığında, çalışanların kaza geçirme veya sağlık sorunları yaşama riski minimize edilir.
• Yasal Uyumluluk: Ulusal ve uluslararası mevzuatlara uyum sağlanarak yasal yaptırımlar ve gecikmelerden kaçınılır. Karantina düzenlemeleri ve ithalat/ihracat gereklilikleri karşılanır.
• Maliyet Etkinliği: Yüklerin zarar görmesi veya karantinaya takılması durumunda ortaya çıkacak maliyetler göz önüne alındığında, profesyonel fümigasyon ve lashing hizmetleri uzun vadede daha ekonomiktir.
• Çevresel Koruma: Fümigasyon işlemlerinde doğru kimyasalların ve yöntemlerin kullanılması, çevreye verilen zararı en aza indirir.
• Uluslararası Ticaretin Kolaylaştırılması: Güvenli ve standartlara uygun yük taşımacılığı, uluslararası ticaretin akışını hızlandırır ve güvenilirliği artırır.