Malatya Liman Güvenliği ISPS ve PFSO Koordinasyonu

Limanlar, küresel ticaretin can damarlarıdır ve bu stratejik öneme sahip alanların güvenliği, ulusal ve uluslararası düzeyde en üst düzeyde önem taşır. Uluslararası Gemi ve Liman Tesisi Güvenlik (ISPS) Kodu ve Liman Tesisi Güvenlik Sorumlusu (PFSO) koordinasyonu, limanların güvenliğini sağlamak, denizcilik faaliyetlerini tehditlere karşı korumak ve uluslararası standartlara uyum sağlamak için kritik bir rol oynamaktadır. 2025 yılı itibarıyla, değişen güvenlik tehditleri ve gelişen teknolojiyle birlikte ISPS ve PFSO koordinasyonunun güncel ve etkili bir şekilde yürütülmesi her zamankinden daha elzem hale gelmiştir. Bu kapsamlı rehberde, liman güvenliği ISPS ve PFSO koordinasyonunun ne olduğunu, nasıl işlediğini, yasal zorunluluklarını, kimler için gerekli olduğunu ve sunduğu avantajları detaylı bir şekilde inceleyeceğiz. Amacımız, liman işletmecilerine, güvenlik profesyonellerine ve ilgili tüm paydaşlara, 2025 ve sonrası için güncel ve eyleme geçirilebilir bilgiler sunarak limanlarının güvenliğini en üst düzeye çıkarmalarına yardımcı olmaktır.

Liman Güvenliği ISPS ve PFSO Koordinasyonu Nedir?

Liman güvenliği ISPS ve PFSO koordinasyonu, küresel denizcilik endüstrisinin güvenliğini artırmak amacıyla Uluslararası Denizcilik Örgütü (IMO) tarafından oluşturulan Uluslararası Gemi ve Liman Tesisi Güvenlik (ISPS) Kodu'nun etkin bir şekilde uygulanmasını sağlamak üzere yürütülen stratejik bir süreçtir. Bu koordinasyon, liman tesislerinin dış tehditlere karşı korunmasını, gemi ve liman tesisleri arasındaki güvenlik bağlantısının güçlendirilmesini ve deniz taşımacılığının sürekliliğinin güvence altına alınmasını hedefler. Liman Tesisi Güvenlik Sorumlusu (PFSO), bu süreçte kilit bir role sahiptir. PFSO, liman tesisinin güvenlik planının hazırlanması, uygulanması, sürdürülmesi ve güncellenmesinden sorumlu olup, güvenlik önlemlerinin koordinasyonunu sağlar. 2025 itibarıyla, siber güvenlik tehditleri, terörizm ve organize suçların denizcilik sektörüne yönelik potansiyel etkileri göz önüne alındığında, ISPS ve PFSO koordinasyonunun kapsamı daha da genişlemiştir. Bu, sadece fiziksel güvenliği değil, aynı zamanda bilgi teknolojileri güvenliğini de kapsayan bütünsel bir yaklaşım gerektirmektedir.

Liman Güvenliği ISPS ve PFSO Koordinasyonu Nasıl Çalışır?

ISPS ve PFSO koordinasyonu, çok katmanlı bir güvenlik yaklaşımı benimser ve aşağıdaki temel bileşenler etrafında şekillenir:

• Güvenlik Değerlendirmesi: Her liman tesisi, potansiyel güvenlik tehditlerini belirlemek ve riskleri analiz etmek için düzenli güvenlik değerlendirmelerine tabi tutulur. Bu değerlendirmeler, fiziksel erişim kontrolü, izleme sistemleri, personel güvenlik taramaları ve acil durum müdahale planlarını içerir. 2025'te siber tehditlere karşı özel değerlendirmeler de bu sürecin ayrılmaz bir parçasıdır.
• Güvenlik Planı (SSP - Ship Security Plan / PFSP - Port Facility Security Plan): Liman tesisleri, Uluslararası Gemi ve Liman Tesisi Güvenlik (ISPS) Kodu'nun gerektirdiği kapsamlı bir Güvenlik Planı (PFSP) hazırlamakla yükümlüdür. Bu plan, güvenlik politikalarını, prosedürlerini, sorumlulukları, acil durum senaryolarını ve müdahale mekanizmalarını detaylandırır. Gemi operasyonları için de benzer bir gemi güvenlik planı (SSP) bulunur.
• Güvenlik Personeli ve Eğitim: Limanlarda görevli güvenlik personeli, uluslararası standartlara uygun olarak eğitilmeli ve sertifikalandırılmalıdır. PFSO, bu personelin etkinliğini denetler ve gerekli eğitimlerin güncel tutulmasını sağlar. 2025 itibarıyla, yapay zeka destekli güvenlik sistemleri ve dron teknolojileri gibi yenilikçi araçların kullanımı da eğitim kapsamına dahil edilmektedir.
• Erişim Kontrolü ve İzleme: Liman tesislerine yetkisiz erişimi engellemek için sıkı erişim kontrol prosedürleri uygulanır. Modern CCTV sistemleri, radar, sensörler ve biyometrik kimlik doğrulama gibi teknolojiler, 2025'te daha yaygın olarak kullanılmaktadır.
• Acil Durum ve Kriz Yönetimi: Olası güvenlik ihlallerine, terör saldırılarına veya doğal afetlere karşı hazırlıklı olmak için kapsamlı acil durum ve kriz yönetimi planları oluşturulur. Bu planlar, düzenli tatbikatlarla test edilir ve güncellenir.
• İletişim ve Koordinasyon: PFSO, liman otoritesi, gemi kaptanları, gümrük, polis ve diğer ilgili kamu kurumları ile sürekli ve etkili bir iletişim ve koordinasyon içinde olmalıdır. 2025'te, entegre dijital iletişim platformları bu süreci daha da hızlandırmaktadır.

Yasal Zorunluluklar ve Mevzuat

Liman güvenliği ISPS ve PFSO koordinasyonu, uluslararası ve ulusal düzeyde sıkı yasal düzenlemelere tabidir. Bu düzenlemelerin başında şunlar gelir:

• Uluslararası Gemi ve Liman Tesisi Güvenlik (ISPS) Kodu: SOLAS Sözleşmesi'nin bir parçası olan ISPS Kodu, gemi ve liman tesislerinin güvenliğini sağlamaya yönelik uluslararası standartları belirler.
• 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu: Türkiye'de iş sağlığı ve güvenliği alanındaki temel kanundur. Limanlar gibi işçi sağlığı ve güvenliğinin kritik olduğu alanlarda, bu kanun kapsamındaki tüm yükümlülüklerin yerine getirilmesi zorunludur. Bu, risk değerlendirmesi, eğitim, denetim ve acil durum planlamasını içerir.
• İlgili Bakanlık Yönetmelikleri: Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı ile Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından yayımlanan liman güvenliği, denizcilik güvenliği ve iş sağlığı güvenliği ile ilgili yönetmelikler de ISPS ve PFSO koordinasyonunun yasal çerçevesini oluşturur.
• ISO Standartları: ISO 45001:2018 İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetim Sistemleri standardı, liman tesislerinin güvenlik yönetim sistemlerini kurmaları ve işletmeleri için bir çerçeve sunar. Bu standart, riskleri proaktif bir şekilde yönetmeyi ve sürekli iyileştirmeyi teşvik eder.

2025 itibarıyla, bu yasal düzenlemelerin güncellenmesi ve siber güvenlik gibi yeni tehditlere karşı adaptasyonun sağlanması beklenmektedir. Mevzuata uyum, sadece yasal bir zorunluluk olmanın ötesinde, limanların operasyonel sürekliliğini ve uluslararası itibarını koruması açısından hayati öneme sahiptir.

Kimler İçin Gereklidir?

Liman güvenliği ISPS ve PFSO koordinasyonu, öncelikli olarak aşağıdaki kişi ve kurumlar için gereklidir:

• Liman İşletmecileri: Liman tesislerinin sahibi veya işletmecisi olan tüm kuruluşlar, ISPS Kodu'nun gerektirdiği güvenlik önlemlerini almak ve PFSO atamakla yükümlüdür.
• Gemi Sahibi ve İşletmecileri: Gemilerin ISPS Kodu'na uygun güvenlik planlarına sahip olması ve liman tesisleriyle koordineli çalışması gerekmektedir.
• Liman Tesisi Güvenlik Sorumluları (PFSO'lar): Liman tesislerinin güvenlik planlarının hazırlanması, uygulanması ve denetlenmesinden birinci derecede sorumlu olan profesyonellerdir.
• Denizcilik Sektörü Paydaşları: Kargo şirketleri, acenteler, terminal operatörleri ve limanla ilişkili diğer tüm ticari işletmeler, güvenlik zincirinin bir parçası olarak bu koordinasyona katkıda bulunmalıdır.
• Kamu Kurumları: Sahil Güvenlik Komutanlığı, Gümrük Muhafaza Genel Müdürlüğü, Emniyet Genel Müdürlüğü gibi ilgili kamu kurumları, ISPS ve PFSO koordinasyonunu denetleme ve destekleme görevini üstlenirler.

2025'te, limanlarla entegre çalışan lojistik firmaları ve tedarik zinciri yönetimi sağlayan şirketler de bu güvenlik çerçevesi içine daha fazla dahil edilecektir.

Avantajları ve Faydaları

Etkin bir liman güvenliği ISPS ve PFSO koordinasyonu, liman işletmeleri ve genel olarak denizcilik sektörü için birçok önemli avantaj ve fayda sağlar:

• Artan Güvenlik: Terör saldırıları, sabotaj, hırsızlık ve diğer güvenlik tehditlerine karşı liman tesislerinin ve gemilerin korunmasını sağlar.
• Operasyonel Süreklilik: Güvenlik aksaklıklarının önlenmesi, liman operasyonlarının kesintisiz devam etmesini ve ticari kayıpların minimize edilmesini sağlar.
• Yasal Uyumluluk: Uluslararası ve ulusal mevzuata uyumu sağlayarak, limanların faaliyetlerini yasal bir zeminde sürdürmesine olanak tanır.
• Uluslararası İtibar: Güvenli bir liman, uluslararası denizcilik topluluğunda olumlu bir imaj oluşturur ve daha fazla ticari faaliyeti kendine çeker.
• Maliyet Etkinliği: Proaktif güvenlik önlemleri, olası güvenlik ihlallerinin neden olacağı büyük maliyetlerin (hasar, gecikme, sigorta primleri vb.) önüne geçer.
• Gelişmiş Risk Yönetimi: Sürekli risk değerlendirmesi ve iyileştirme süreçleri sayesinde, değişen tehditlere karşı daha dirençli bir yapı oluşturulur.
• Siber Güvenlik: 2025 ve sonrası için, dijitalleşmenin artmasıyla birlikte siber tehditlere karşı alınacak önlemler, veri güvenliğini ve operasyonel sistemlerin bütünlüğünü koruyarak ek bir avantaj sağlar.