Bartın Stok Yönetimi FIFO FEFO: Lojistikte Vazgeçilmez Prensipler

Lojistik, taşımacılık ve sevkiyat sektörlerinde rekabetin her geçen gün arttığı 2025 yılında, verimlilik ve güvenlik en üst düzeyde önem taşımaktadır. Bu bağlamda, stok yönetimi stratejileri, işletmelerin maliyetlerini düşürmesi, müşteri memnuniyetini artırması ve operasyonel aksaklıkları minimize etmesi için kritik bir rol oynamaktadır. Özellikle, ürünlerin tazeliğini, kalitesini ve yasal uygunluğunu korumak adına uygulanan stok yönetimi FIFO (First-In, First-Out) ve FEFO (First-Expired, First-Out) prensipleri, 2025 itibarıyla sadece birer operasyonel tercih olmanın ötesinde, ISO 45001 gibi uluslararası standartlar ve 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu gibi ulusal mevzuatlarla da desteklenen zorunlu hale gelmektedir. Bu rehberde, bu iki temel stok yönetimi yönteminin detaylarını, nasıl çalıştıklarını, yasal gerekliliklerini ve lojistik taşımacılık sektöründeki uzman önerilerini 2025 güncel bilgileriyle ele alacağız.

Stok Yönetimi FIFO FEFO Nedir?

Stok yönetimi, bir işletmenin sahip olduğu ürün ve malzemelerin en verimli şekilde depolanması, takibi ve sevkiyatı süreçlerini kapsar. Bu süreçte kullanılan iki temel yöntem olan FIFO ve FEFO, ürünlerin stokta kalma sürelerini ve kullanım önceliklerini belirleyerek fire oranını düşürmeyi, ürün kalitesini korumayı ve müşteri memnuniyetini sağlamayı hedefler.

FIFO (First-In, First-Out) - İlk Giren İlk Çıkar

FIFO prensibine göre, bir depoya ilk giren ürünler, stoktan ilk çıkan ürünler olmalıdır. Bu yöntem, özellikle raf ömrü sınırlı olmayan veya raf ömrü uzun ürünler için idealdir. Temel amaç, ürünlerin depoda gereğinden fazla beklemesini önleyerek stok devir hızını artırmaktır.

FEFO (First-Expired, First-Out) - İlk Son Kullanma Tarihi Dolan İlk Çıkar

FEFO prensibi, özellikle son kullanma tarihi (SKT) veya son tüketim tarihi (SST) olan ürünler için hayati önem taşır. Bu yöntemde, SKT'si/SST'si en yakın olan ürün, stoktan ilk çıkan ürün olur. Bu, ürün israfını önlemek ve gıda güvenliği ile tüketici sağlığını korumak için zorunlu bir yaklaşımdır. 2025 itibarıyla, gıda, ilaç ve kimyasal ürünler başta olmak üzere birçok sektörde FEFO uygulaması, yasal düzenlemelerle de desteklenmektedir.

Stok Yönetimi FIFO FEFO Nasıl Çalışır?

Bu iki yöntemin etkin bir şekilde uygulanabilmesi için dikkatli bir planlama, doğru depolama teknikleri ve güncel takip sistemleri gereklidir. 2025 yılında, bu süreçler genellikle teknoloji destekli çözümlerle yönetilmektedir.

Uygulama Süreçleri

FIFO Uygulama Adımları:

1. Mal Kabul: Depoya giren ürünler, giriş tarihlerine göre etiketlenir veya sistemde kaydedilir.
2. Depolama: Ürünler, raflara veya paletlere yerleştirilirken, en eski tarihli ürünlerin ön tarafa veya kolay erişilebilir konumlara yerleştirilmesi sağlanır.
3. Sevkiyat: Müşteri siparişleri hazırlanırken, sistem tarafından otomatik olarak en eski tarihli stoklar seçilir.
4. Takip: Stok yönetim yazılımları aracılığıyla, her ürünün depoya giriş tarihi ve stokta kalma süresi sürekli olarak izlenir.

FEFO Uygulama Adımları:

1. Mal Kabul: Depoya giren ürünlerin son kullanma/tüketim tarihleri (SKT/SST) detaylı olarak kaydedilir.
2. Depolama: Ürünler, SKT/SST'lerine göre gruplandırılır ve en yakın SKT/SST'ye sahip olanlar, öncelikli olarak erişilebilir alanlara yerleştirilir.
3. Sevkiyat: Siparişler hazırlanırken, sistem en yakın SKT/SST'ye sahip ürünleri otomatik olarak seçer.
4. Takip: Stok yönetim sistemleri, ürünlerin SKT/SST'lerini sürekli olarak izler ve yaklaşan son kullanma tarihlerine sahip ürünler için uyarılar üretir.

Teknolojik Destek ve 2025 Güncel Çözümler

2025 yılında, stok yönetimi süreçlerinde otomasyon ve dijitalleşme ön plandadır. Barkod okuyucular, RFID (Radyo Frekansı ile Tanımlama) teknolojileri, depo yönetim sistemleri (WMS) ve envanter takip yazılımları, FIFO ve FEFO prensiplerinin hatasız ve verimli bir şekilde uygulanmasını sağlar. Bu sistemler, gerçek zamanlı veri akışı ile stok seviyelerini güncel tutar, israfı önler ve operasyonel verimliliği artırır.

Yasal Zorunluluklar ve Mevzuat (2025 Güncel)

İş sağlığı ve güvenliği açısından stok yönetimi, sadece verimlilikle ilgili değil, aynı zamanda yasal uyumlulukla da doğrudan ilişkilidir. 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ile ilgili yönetmelikler ve ISO 45001 gibi standartlar, işletmeleri güvenli çalışma ortamları oluşturmaya ve riskleri yönetmeye zorlar. Özellikle son kullanma tarihi geçen ürünlerin stoklarda bulunması, hem halk sağlığı hem de iş güvenliği açısından ciddi riskler barındırır.

Kimler İçin Gereklidir?

Stok yönetimi prensipleri, özellikle lojistik, taşımacılık ve sevkiyat sektörlerinde faaliyet gösteren tüm işletmeler için gereklidir. Bu, küçük ölçekli depolardan büyük dağıtım merkezlerine kadar geniş bir yelpazeyi kapsar.

Avantajları ve Faydaları

Doğru uygulanan FIFO ve FEFO prensipleri, işletmelere önemli avantajlar sağlar:

• Maliyet Azaltma: Ürün israfını ve bozulmasını minimize ederek maliyetleri düşürür.
• Artan Verimlilik: Stok devir hızını artırır, depo alanını daha etkin kullanmayı sağlar.
• Müşteri Memnuniyeti: Taze ve güncel ürünlerin sevkiyatı, müşteri memnuniyetini ve sadakatini artırır.
• Kalite Kontrolü: Ürünlerin tazeliğini ve kalitesini koruyarak marka itibarını güçlendirir.
• Yasal Uyumluluk: Mevzuatlara ve standartlara uyumu sağlayarak cezai yaptırımlardan kaçınılmasına yardımcı olur.
• Risk Yönetimi: Özellikle gıda, ilaç ve kimyasal ürünlerde sağlık ve güvenlik risklerini azaltır.
• Daha İyi Planlama: Stok akışının öngörülebilir olması, üretim ve satın alma planlamasını kolaylaştırır.