Gaziantep Incoterms 2020: LOJİSTİK TAŞIMACILIK SEVKİYAT Alanında 2025 Rehberi

Uluslararası ticaretin dinamik dünyasında, sevkiyatların sorunsuz ve yasalara uygun bir şekilde gerçekleşmesi, firmaların başarısı için kritik öneme sahiptir. Bu noktada, Uluslararası Ticaret Odası (ICC) tarafından belirlenen ve küresel ölçekte kabul gören Incoterms 2020 kuralları, alıcı ve satıcı arasındaki sorumlulukları, maliyetleri ve riskleri netleştiren temel bir çerçeve sunmaktadır. Özellikle LOJİSTİK TAŞIMACILIK SEVKİYAT alanında faaliyet gösteren firmalar için Incoterms 2020, 2025 yılı itibarıyla hem güncel mevzuata uyum hem de operasyonel verimlilik açısından büyük bir gereklilik haline gelmiştir. Bu rehber, Incoterms 2020'nin ne olduğunu, nasıl işlediğini, yasal zorunluluklarını ve 2025 yılındaki güncel durumunu kapsamlı bir şekilde ele alarak, sektördeki profesyonellere yol göstermeyi amaçlamaktadır. Hedef kitlemiz; ihracat ve ithalat yapan firmalar, lojistik firmaları, gümrük müşavirleri ve tedarik zinciri yöneticileridir. Her bir Incoterms kuralının, iş sağlığı ve güvenliği (İSG) perspektifiyle de uyumlu hale getirilmesi, 2025 ve sonrası için daha güvenli ve sürdürülebilir bir ticaret ortamı yaratacaktır.

Incoterms 2020 Nedir?

Incoterms 2020, Uluslararası Ticaret Odası (ICC) tarafından yayımlanan ve uluslararası ticarette kullanılan, satıcı ve alıcı arasındaki hak, sorumluluk, maliyet ve risk dağılımını belirleyen bir dizi standart ticari terimdir. Bu kurallar, sözleşmelerde belirtilen malın teslim şeklini, taşıma yöntemini, sigorta sorumluluklarını ve gümrük işlemlerini netleştirerek, olası anlaşmazlıkların önüne geçmeyi hedefler. 2025 yılı itibarıyla güncellenen veya yorumlanan uygulamalarla birlikte, Incoterms 2020 hala yürürlükte olup, uluslararası ticaretin temel taşlarından biri olmaya devam etmektedir. Bu terimler, malın sevkiyatının başlangıç noktasından varış noktasına kadar olan süreçteki tüm aşamaları kapsar. Incoterms kuralları, uluslararası sözleşmelerin ayrılmaz bir parçasıdır ve satıcı ile alıcının yükümlülüklerini açıkça tanımlar.

Incoterms 2020, 11 farklı kuraldan oluşur ve bu kurallar, taşıma yöntemine göre iki ana kategoriye ayrılır:

• Herhangi Bir Taşıma Yöntemi İçin Geçerli Kurallar:
• EXW (Ex Works / İş Yerinden)
• FCA (Free Carrier / Taşıyıcıya Teslim)
• CPT (Carriage Paid To / Taşıma Ücreti Ödenmiş Olarak)
• CIP (Carriage and Insurance Paid To / Taşıma ve Sigorta Ücreti Ödenmiş Olarak)
• DPU (Delivered at Place Unloaded / Belirlenen Yerde Tahliye Edilmiş Olarak) - (Incoterms 2010'daki DAT'ın yerine geçmiştir.)
• DAP (Delivered at Place / Yerde Teslim)
• DDP (Delivered Duty Paid / Gümrük Vergisi Ödenmiş Olarak)
• Deniz ve İç Su Yolu Taşıması İçin Geçerli Kurallar:
• FAS (Free Alongside Ship / Gemi Yanına Teslim)
• CFR (Cost and Freight / Maliyet ve Navlun)
• CIF (Cost, Insurance and Freight / Maliyet, Sigorta ve Navlun)
• FOB (Free On Board / Gemi Güvertesine Teslim)

Her bir kural, malın teslim noktasını, riskin alıcıdan satıcıya geçtiği anı, taşıma ve sigorta maliyetlerinin kim tarafından karşılanacağını ve gümrükleme sorumluluklarını detaylı bir şekilde belirtir. 2025 itibarıyla, bu kuralların doğru anlaşılması ve uygulanması, ticari işlemlerin şeffaflığını ve güvenliğini artırmaktadır.

Incoterms 2020 Nasıl Çalışır?

Incoterms 2020, satıcı ve alıcı arasında yapılan satış sözleşmesine entegre edilerek işler. Sözleşmede, hangi Incoterms kuralının kullanılacağı, malın teslim edileceği yerin adı ve Incoterms kuralının tam adı belirtilir. Örneğin, "FCA İstanbul Havalimanı, Türkiye" gibi. Bu belirleme, tarafların yükümlülüklerini netleştirir ve olası anlaşmazlıkların önüne geçer. 2025 yılındaki uygulamalar, dijitalleşmenin etkisiyle daha da şeffaf hale gelmiş, çevrimiçi platformlar aracılığıyla Incoterms kurallarının takibi ve uygulanması kolaylaşmıştır.

Her Incoterms kuralı, aşağıdaki temel unsurları belirler:

• Teslim Noktası: Malın satıcıdan alıcıya hangi noktada teslim edileceğini belirtir. Bu nokta, riskin devredildiği yerdir.
• Risk Devri: Malın hasar görmesi veya kaybolması durumunda sorumluluğun kimde olduğunu belirler.
• Maliyet Dağılımı: Taşıma, sigorta, gümrükleme, yükleme ve boşaltma gibi masrafların kim tarafından karşılanacağını tanımlar.
• Belge Zorunluluğu: Satıcının alıcıya sunması gereken belgeleri (fatura, çeki listesi, konşimento vb.) belirler.
• Gümrükleme: İhracat ve ithalat gümrükleme işlemlerinin hangi tarafça yapılacağını ve ilgili maliyetlerin kim tarafından karşılanacağını belirtir.

Örneğin, EXW (Ex Works) kuralında satıcı, malı kendi iş yerinde (fabrika, depo vb.) alıcıya teslim eder. Bu durumda risk ve maliyetlerin büyük çoğunluğu alıcıya aittir. Buna karşılık, DDP (Delivered Duty Paid) kuralında ise satıcı, malı alıcının ülkesinde, gümrük vergileri ödenmiş ve ithalata hazır bir şekilde teslim etmekle yükümlüdür. Bu, satıcı için en yüksek sorumluluğu ifade eder. 2025 itibarıyla, özellikle CPT ve CIP kurallarında sigorta kapsamının genişletilmesi ve DPU'nun DAT'ın yerine geçmesi gibi güncellemeler, risk yönetimini daha da hassas hale getirmiştir.

Yasal Zorunluluklar ve Mevzuat

Incoterms kuralları doğrudan bir yasal mevzuat olmamakla birlikte, uluslararası sözleşmelerin ayrılmaz bir parçası olarak kabul edildiği için hukuki geçerlilik taşır. Türkiye'de 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ve ilgili yönetmelikler, ticari faaliyetlerin her aşamasında iş sağlığı ve güvenliği standartlarının uygulanmasını zorunlu kılar. Incoterms kuralları, özellikle malın teslimi ve taşınması sırasında ortaya çıkabilecek riskleri belirlediği için İSG açısından da büyük önem taşır. 2025 yılı itibarıyla, 6331 Sayılı Kanun'un uluslararası ticaretteki yansımaları daha da belirginleşmiştir. Yükleme, boşaltma ve taşıma süreçlerinde alınması gereken güvenlik önlemleri, Incoterms kurallarına göre belirlenen sorumluluklar çerçevesinde şekillenir.

Örneğin, satıcının sorumluluğunda olan bir yükleme işleminde, iş ekipmanlarının güvenliği, personelin eğitimi ve kişisel koruyucu donanımların (KKD) kullanımı, 6331 Sayılı Kanun ve ilgili İSG yönetmelikleri kapsamında zorunludur. Benzer şekilde, taşıma sırasında oluşabilecek kazalara karşı sigorta yükümlülükleri ve riskin kimde olduğu, Incoterms kuralları ile İSG mevzuatının kesiştiği noktalardır. 2025 yılı itibarıyla, İSG profesyonellerinin Incoterms kurallarını iyi bilmesi ve sözleşme aşamasında risk değerlendirmesi yaparak gerekli İSG önlemlerinin alınmasını sağlaması gerekmektedir. Özellikle CPT ve CIP gibi kurallarda satıcının sigorta yaptırma yükümlülüğü, sigorta kapsamının İSG risklerini de ne ölçüde içerdiğinin incelenmesini gerektirir.

İlgili yasal düzenlemeler ve ISO standartları:

• 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu: İş yerlerinde iş sağlığı ve güvenliğinin sağlanması ve mevcut sağlık ve güvenlik koşullarının iyileştirilmesi için alınacak tedbirleri düzenler.
• İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmelikleri: (Örn: İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği, Yük Kaldırma ve Taşıma İşleri Yönetmeliği vb.)
• ISO 45001:2018 İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetim Sistemleri: Kuruluşların iş sağlığı ve güvenliği performanslarını iyileştirmeleri için bir çerçeve sunar.
• Uluslararası Ticaret Odası (ICC) Yayınları: Incoterms kuralları ve diğer ticari terimler.

Bu mevzuat ve standartlar, Incoterms kurallarının uygulanması sırasında ortaya çıkabilecek İSG risklerinin yönetilmesi için bir temel oluşturur.

Kimler İçin Gereklidir?

Incoterms 2020, uluslararası ticaretle uğraşan her türlü işletme ve birey için gereklidir. Bu, ihracatçı ve ithalatçıların yanı sıra aşağıdaki paydaşları da kapsar:

• Üreticiler ve Tedarikçiler: Ürünlerini yurt dışına satan firmalar, hangi Incoterms kuralını kullanacaklarını belirleyerek sevkiyat maliyetlerini ve risklerini yönetirler.
• Lojistik ve Nakliye Firmaları: Taşıma süreçlerinde hangi tarafın hangi yükümlülüklere sahip olduğunu bilerek operasyonlarını planlarlar.
• Gümrük Müşavirleri: Gümrükleme işlemlerinin hangi Incoterms kuralına göre yapılacağını bilerek doğru beyannameleri hazırlar ve vergi/harç işlemlerini yönetirler.
• Sigorta Şirketleri: Incoterms kurallarına göre belirlenen risklere uygun sigorta poliçeleri düzenlerler.
• Finans Kuruluşları: Akreditif ve diğer ödeme yöntemlerinde Incoterms kurallarına göre belgelerin uyumluluğunu kontrol ederler.
• Alıcılar ve Satıcılar: Sözleşme aşamasında maliyetleri ve riskleri doğru bir şekilde dağıtmak için Incoterms kurallarını anlamak zorundadır.

2025 yılı itibarıyla, küresel tedarik zincirlerinin karmaşıklığı arttıkça, Incoterms kurallarının doğru anlaşılması ve uygulanması, operasyonel verimliliği ve maliyet kontrolünü sağlamak için daha da kritik hale gelmiştir. Özellikle KOBİ'ler için, Incoterms konusunda doğru bilgilere ulaşmak ve uzman desteği almak, uluslararası pazarlarda rekabet avantajı elde etmelerini sağlayacaktır.

Avantajları ve Faydaları

Incoterms 2020'nin doğru ve bilinçli bir şekilde kullanılması, işletmelere pek çok avantaj sağlar:

• Netlik ve Şeffaflık: Satıcı ve alıcı arasındaki sorumlulukları, maliyetleri ve riskleri net bir şekilde tanımlayarak belirsizlikleri ortadan kaldırır.
• Anlaşmazlıkların Önlenmesi: Taraflar arasındaki olası anlaşmazlıkları ve hukuki sorunları en aza indirir.
• Maliyet Kontrolü: Sevkiyatla ilgili tüm masrafların hangi tarafça karşılanacağını belirleyerek bütçeleme ve maliyet kontrolünü kolaylaştırır.
• Risk Yönetimi: Malın hasar görmesi, kaybolması veya gecikmesi gibi risklerin kim tarafından üstlenileceğini netleştirerek risk yönetimini güçlendirir.
• Operasyonel Verimlilik: Lojistik süreçlerinin daha düzenli ve verimli yönetilmesine olanak tanır.
• Yasal Uyumluluk: Uluslararası ticaret kurallarına ve mevzuata uyumu destekler.
• İş Sağlığı ve Güvenliği (İSG) Entegrasyonu: Sevkiyat ve taşıma süreçlerindeki İSG sorumluluklarının belirlenmesine yardımcı olarak daha güvenli çalışma ortamları yaratılmasına katkı sağlar. 2025 itibarıyla, bu İSG entegrasyonu, sürdürülebilir ve sorumlu ticaretin bir parçası olarak daha fazla önem kazanmaktadır.

Özetle, Incoterms 2020, uluslararası ticaretin dilini konuşmak ve küresel pazarlarda güvenle hareket etmek için vazgeçilmez bir araçtır.