Yağmurbaba, Polatlı, Ankara Mesleki Yeterlilik Performans Değerlendirme

İş sağlığı ve güvenliği (İSG) alanında, özellikle de mesleki yeterlilik kapsamında performans değerlendirme, günümüz iş dünyasının vazgeçilmez bir unsuru haline gelmiştir. Firmaların hem çalışanlarının yetkinliklerini objektif bir şekilde ölçmesini hem de iş süreçlerinin verimliliğini artırmasını sağlayan bu kritik süreç, 2025 ve sonrası için daha da önem kazanmaktadır. Bu rehber, mesleki yeterlilik performans değerlendirmesinin ne olduğunu, neden bu kadar önemli olduğunu, yasal çerçevesini ve ISO standartlarına uyumlu nasıl uygulanması gerektiğini detaylı bir şekilde ele alacaktır. Hedef kitlemiz, iş sağlığı ve güvenliği profesyonelleri, insan kaynakları yöneticileri, şirket sahipleri ve bu alanda yetkinliklerini artırmak isteyen herkesi kapsamaktadır. 2025 itibarıyla değişen dinamikler ve güncel mevzuat bilgileri ışığında, iş yerlerinizde güvenliği ve verimliliği en üst düzeye çıkarmak için gerekli tüm bilgileri bu içeriğimizde bulabileceksiniz.

Mesleki Yeterlilik Performans Değerlendirme Nedir?

Mesleki yeterlilik performans değerlendirme, bir çalışanın belirli bir mesleki standardı veya görevi yerine getirme becerisi, bilgisi ve tutumunun sistematik olarak incelenmesi ve ölçülmesidir. Bu değerlendirme, sadece teknik bilgi ve becerileri değil, aynı zamanda iş güvenliği kurallarına uyum, takım çalışması, problem çözme yeteneği ve sürekli öğrenme isteği gibi daha geniş bir yelpazeyi kapsar. 2025 itibarıyla, iş gücü piyasasındaki hızlı değişimler ve teknolojik gelişmeler, çalışanların güncel kalma zorunluluğunu artırmıştır. Bu nedenle, performans değerlendirmeleri artık tek seferlik bir süreç olmaktan çıkıp, sürekli ve dinamik bir hale dönüşmüştür. Amaç, çalışanların mevcut yetkinliklerini belirlemek, gelişim alanlarını tespit etmek ve bu alanlarda gerekli eğitim ve destekleri sağlayarak hem bireysel hem de kurumsal performansı yükseltmektir.

2025 Güncel Bilgiler Işığında Performans Değerlendirme Bileşenleri:

• Teknik Yetkinlikler: Mesleki bilgi, pratik beceriler, araç-gereç kullanımı.
• İSG Bilinci ve Uygulamaları: Risk değerlendirmesi, kişisel koruyucu donanım kullanımı, acil durum prosedürleri bilgisi ve uygulaması.
• Problem Çözme ve Karar Alma: Karşılaşılan sorunlara yönelik çözüm üretme, hızlı ve doğru karar alma.
• İletişim ve Takım Çalışması: Ekip içinde etkili iletişim, iş birliği ve uyum.
• Sürekli Öğrenme ve Adaptasyon: Yeni teknolojilere, süreçlere ve bilgilere adapte olma becerisi.

Bu bileşenler, ISO 45001:2018 standardının iş sağlığı ve güvenliği yönetim sistemleri gereklilikleri doğrultusunda, çalışanların güvenli ve sağlıklı bir çalışma ortamında performanslarını sürdürmeleri için kritik öneme sahiptir.

Mesleki Yeterlilik Performans Değerlendirme Nasıl Çalışır?

Mesleki yeterlilik performans değerlendirme süreci, genellikle birkaç adımdan oluşur ve bu adımlar, objektiflik ve şeffaflık ilkelerine dayanır. 2025 itibarıyla, dijitalleşen iş dünyası, bu süreci daha verimli ve izlenebilir hale getiren yeni araçlar ve yöntemler sunmaktadır.

Uygulama Adımları:

1. Amaç Belirleme: Değerlendirmenin neden yapıldığı (örneğin, terfi, eğitim ihtiyacı tespiti, iş güvenliği risklerinin azaltılması) net olarak belirlenir.
2. Kriterlerin Tanımlanması: Her meslek veya görev için hangi yetkinliklerin ve performans seviyelerinin beklendiği, ISO standartları ve yasal mevzuat (6331 Sayılı Kanun ve ilgili yönetmelikler) dikkate alınarak tanımlanır.
3. Veri Toplama: Çalışanların performansı hakkında bilgi toplamak için çeşitli yöntemler kullanılır. Bunlar arasında gözlem, mülakat, anketler, proje çıktıları ve testler yer alır. 2025'te yapay zeka destekli gözlem sistemleri ve dijital portfolyo analizleri de yaygınlaşmaktadır.
4. Değerlendirme ve Analiz: Toplanan veriler, belirlenen kriterlere göre analiz edilir. Çalışanın güçlü yönleri ve gelişim alanları tespit edilir.
5. Geri Bildirim Verme: Değerlendirme sonuçları, çalışanla açık ve yapıcı bir şekilde paylaşılır. Gelişim alanları için somut hedefler belirlenir.
6. Eylem Planı Oluşturma: Gelişim alanlarını desteklemek için eğitimler, mentorluk programları veya iş rotasyonları gibi eylem planları hazırlanır ve uygulanır.
7. Takip ve Yeniden Değerlendirme: Oluşturulan eylem planlarının etkinliği takip edilir ve belirli periyotlarla (örneğin, yıllık veya proje bazlı) yeniden değerlendirme yapılır.

2025'te Öne Çıkan Yöntemler:

• 360 Derece Geri Bildirim: Yöneticiler, meslektaşlar, astlar ve hatta müşterilerden alınan geri bildirimlerle daha kapsamlı bir bakış açısı sunar.
• Dijital Yetkinlik Haritaları: Çalışanların sahip olduğu tüm sertifikaları, eğitimleri ve deneyimleri dijital ortamda takip etmeyi sağlar.
• Sanal Gerçeklik (VR) ve Artırılmış Gerçeklik (AR) Simülasyonları: Özellikle tehlikeli mesleklerde, riskli senaryoları güvenli bir ortamda deneyimleyerek becerileri ölçmek için kullanılır.

Yasal Zorunluluklar ve Mevzuat

Türkiye'de iş sağlığı ve güvenliği alanında performans değerlendirme, doğrudan "performans değerlendirme" adıyla bir zorunluluk olmasa da, 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu'nun temel prensipleri ve ilgili yönetmelikler çerçevesinde dolaylı olarak büyük önem taşır. İşverenlerin genel yükümlülükleri arasında, çalışanların sağlık ve güvenliklerini sağlamak, riskleri önlemek ve gerekli eğitimleri vermek yer alır. Bu yükümlülüklerin etkin bir şekilde yerine getirilebilmesi için çalışanların yetkinliklerinin ve performanslarının bilinmesi şarttır.

İlgili Yasal Dayanaklar ve 2025 Güncel Yaklaşımlar:

• 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu: Kanun, işverenin genel yükümlülüklerini belirler. Özellikle çalışanların iş sağlığı ve güvenliği eğitimlerinin verilmesi (Madde 15) ve risk değerlendirmesi yapılması (Madde 11) gibi maddeler, performans değerlendirmenin İSG ile entegrasyonunun önemini vurgular. Çalışanların riskleri anlayacak ve uygulayacak yetkinlikte olması, performans değerlendirmesiyle saptanır.
• İş Sağlığı ve Güvenliği Hizmetleri Yönetmeliği: Bu yönetmelik, iş güvenliği uzmanlarının, işyeri hekimlerinin ve diğer sağlık personelinin görev ve sorumluluklarını tanımlar. Bu uzmanların, işyerindeki riskleri belirleme ve önleme faaliyetlerinde bulunurken, çalışanların bu konulardaki bilgi ve becerilerini de değerlendirmeleri gerekmektedir.
• Mesleki Yeterlilik Kurumu (MYK) Mevzuatı: Belirli mesleklerde çalışabilmek için zorunlu hale getirilen Mesleki Yeterlilik Belgeleri (MYB), doğrudan bir performans değerlendirme mekanizmasıdır. Bu belgeler, ulusal yeterlilik çerçevesinde belirlenen standartlara uygunluğu gösterir. 2025 itibarıyla MYK kapsamındaki meslek sayısı artmakta ve bu belgelerin işverenler tarafından dikkate alınması daha da önem kazanmaktadır.
• ISO 45001:2018 Standardı: Bu uluslararası standart, iş sağlığı ve güvenliği yönetim sistemleri için gereklilikleri belirler. Standart, sürekli iyileştirme ilkesi gereğince, çalışanların yetkinliklerinin belirlenmesini, farkındalıklarının sağlanmasını ve gerekli eğitimlerin verilmesini zorunlu kılar. Performans değerlendirme, bu süreçlerin etkinliğini ölçmek için kilit bir araçtır. 2025'te, ISO 45001 uyumluluğu, küresel pazarda rekabet avantajı sağlamak adına daha da kritik hale gelmiştir.

2025'te Dikkat Edilmesi Gerekenler:

• MYK belgesi zorunluluğu olan mesleklerde, çalışanların bu belgelerinin güncelliği ve geçerliliği performans değerlendirmesinin bir parçası olmalıdır.
• İş kazaları ve meslek hastalıklarının analizinde, bireysel performans eksikliklerinin mi yoksa sistemik sorunların mı etkili olduğu, performans değerlendirme verileriyle daha net ortaya konulabilir.
• Yeni iş sağlığı ve güvenliği mevzuat güncellemeleri (varsa) yakından takip edilmeli ve performans değerlendirme kriterleri buna göre revize edilmelidir.

Kimler İçin Gereklidir?

Mesleki yeterlilik performans değerlendirmesi, prensip olarak iş gücünün tamamını ilgilendiren bir süreç olmakla birlikte, bazı gruplar için daha acil ve belirgin bir gereklilik taşır. 2025 itibarıyla, iş yerlerindeki değişim hızı ve risklerin çeşitliliği göz önüne alındığında, bu değerlendirmenin kapsayıcılığı artmaktadır.

Performans Değerlendirmesinin Gerektiği Başlıca Gruplar:

• MYK Mesleki Yeterlilik Belgesi Zorunluluğu Olan Mesleklerde Çalışanlar: Kaynakçı, forklift operatörü, tehlikeli madde taşımacılığı yapan sürücüler gibi belirli tehlikeli veya uzmanlık gerektiren işlerde çalışanlar için MYK belgesi zorunluluğu, doğrudan bir performans göstergesidir. Bu kişilerin belgelerinin güncelliği ve mesleki becerilerinin yerinde olup olmadığı düzenli olarak değerlendirilmelidir.
• Tehlikeli İşlerde Çalışanlar: Yüksekte çalışma, kimyasallarla muhatap olma, ağır makine kullanımı gibi riskli işlerde çalışan personelin, riskleri doğru algılama ve önleyici tedbirleri eksiksiz uygulama becerileri kritik öneme sahiptir. Performans değerlendirmesi, bu becerilerin sürekli güncel tutulmasını sağlar.
• Yeni İşe Başlayanlar ve Deneme Süresindeki Çalışanlar: İşe alım sonrası adaptasyon sürecinde, çalışanın hem iş tanımına hem de şirketin İSG kültürüne uyumu performans değerlendirmesi ile yakından izlenir.
• Terfi veya Görev Değişikliği Bekleyenler: Yeni bir pozisyona geçiş yapacak olan çalışanların, yeni görevlerinin gerektirdiği yetkinliklere sahip olup olmadıklarının belirlenmesi için performans değerlendirmesi yapılır.
• İş Kazası veya Meslek Hastalığı Geçiren Çalışanlar: Kazanın nedenlerinin analizinde, bireysel performans eksikliklerinin rolü olup olmadığının anlaşılması ve benzer olayların tekrarını önlemek amacıyla performans değerlendirmesi yapılabilir.
• Belirli Projelerde Görev Alan Kritik Personel: Projelerin başarısı için özel yetkinliklere sahip olan ve bu yetkinliklerini en üst düzeyde sergilemesi beklenen çalışanların performansı yakından takip edilir.
• Tüm Çalışanlar (Genel İSG Kültürü İçin): Her çalışanın iş sağlığı ve güvenliği konusunda bilinçli olması ve kurallara uyması, genel iş yeri güvenliği için temeldir. Düzenli performans değerlendirmeleri, bu bilincin ve uyumun sürdürülebilirliğini sağlar.

Avantajları ve Faydaları

Mesleki yeterlilik performans değerlendirmesinin doğru bir şekilde uygulanması, hem çalışanlar hem de işverenler için sayısız fayda sağlar. 2025 ve sonrası iş dünyasında, bu faydalar rekabet avantajı yaratma, sürdürülebilirlik ve yasal uyumluluk açısından daha da belirginleşmektedir.

İşverenler İçin Avantajlar:

• Risk Azaltma ve Kaza Önleme: Çalışanların yetkinliklerinin ve İSG bilincinin sürekli değerlendirilmesi, potansiyel risklerin erken tespit edilmesine ve iş kazalarının önlenmesine yardımcı olur.
• Verimlilik Artışı: Yetkin ve motive çalışanlar, işlerini daha hızlı, doğru ve verimli yaparlar. Gelişim alanlarına yönelik destek, genel iş akışını iyileştirir.
• Maliyet Tasarrufu: İş kazaları, meslek hastalıkları, devamsızlık ve personel sirkülasyonu gibi maliyetler, etkin bir performans değerlendirme sistemi ile önemli ölçüde azaltılabilir.
• Yasal Uyumluluk: 6331 Sayılı Kanun ve ilgili yönetmeliklere uyumun sağlanmasında, çalışanların gerekli bilgi ve becerilere sahip olduğunun belgelenmesi kritik öneme sahiptir. ISO 45001:2018 standardına uyumluluk da bu süreçle desteklenir.
• Kurumsal İtibarın Güçlenmesi: Güvenli ve sağlıklı bir çalışma ortamı sunan firmalar, hem çalışanlar hem de paydaşlar nezdinde olumlu bir imaj çizer.
• Personel Gelişiminin Sağlanması: Çalışanların kariyer gelişimlerine yönelik somut adımlar atılmasını sağlar, bu da motivasyonu artırır.

Çalışanlar İçin Avantajlar:

• Kişisel Gelişim Fırsatları: Gelişim alanlarının belirlenmesi ve bu alanlarda eğitim/destek alma imkanı, çalışanın mesleki ve kişisel gelişimini destekler.
• Kariyer İmkanları: Performansıyla öne çıkan çalışanlar, terfi, zam veya daha sorumluluk gerektiren projelere dahil olma gibi kariyer fırsatları yakalayabilirler.
• Motivasyon Artışı: Performansının takdir edilmesi ve gelişimine yatırım yapılması, çalışanın motivasyonunu ve iş tatminini artırır.
• Güvenli ve Sağlıklı Çalışma Ortamı: İSG kurallarına uyumun performansın bir parçası olması, çalışanın kendi sağlığını ve çevresindekilerin sağlığını korumasına yönelik bilincini pekiştirir.
• Şeffaf Değerlendirme Süreci: Objektif kriterlere dayanan bir değerlendirme, çalışanın kendi performansını anlamasına ve beklentileri netleştirmesine yardımcı olur.

2025 itibarıyla, bu avantajlar, iş yerlerinin sürdürülebilirliğini ve küresel rekabet gücünü artırmak için daha da kritik bir rol oynamaktadır.