Karaman Titreşim Ölçümü (El-Kol / Tüm Vücut)

Günümüz iş dünyasında, çalışan sağlığını ve güvenliğini en üst düzeyde tutmak, sadece etik bir sorumluluk değil, aynı zamanda yasal bir zorunluluktur. Özellikle sanayi, inşaat, madencilik ve tarım gibi sektörlerde, makinelerin ve ekipmanların ürettiği titreşimler, çalışanlar üzerinde ciddi sağlık sorunlarına yol açabilmektedir. Titreşim ölçümü (el-kol / tüm vücut), bu riskleri belirlemek, değerlendirmek ve kontrol altına almak için kritik öneme sahip bir iş sağlığı ve güvenliği (İSG) uygulamasıdır. 15 yılı aşkın tecrübemle, bu alandaki en güncel bilgileri ve 2025 yılına özel yaklaşımları sizlerle paylaşacağım. Amacımız, iş yerlerinizde güvenli bir çalışma ortamı oluşturmanıza yardımcı olmaktır.

Bu kapsamlı rehberde, titreşim ölçümünün ne olduğunu, neden yapılması gerektiğini, yasal dayanaklarını, uygulama süreçlerini ve bu ölçümlerin iş yerlerine sağlayacağı faydaları detaylı bir şekilde ele alacağız. Hedef kitlemiz, işverenler, İSG profesyonelleri, işyeri hekimleri ve güvenli bir çalışma ortamı oluşturma sorumluluğu taşıyan tüm paydaşlardır. 2025 yılı itibarıyla güncellenen mevzuat ve teknolojik gelişmeler ışığında, titreşim risklerinin yönetimi konusunda en doğru ve güncel bilgileri sunmayı hedefliyoruz.

Titreşim Ölçümü (El-Kol / Tüm Vücut) Nedir?

Titreşim ölçümü, iş yerlerinde kullanılan makine ve ekipmanların yaydığı mekanik titreşimlerin düzeyini belirlemek amacıyla yapılan bir ortam ölçümüdür. Bu ölçümler, iki ana kategoriye ayrılır:

• El-Kol Titreşimi: Genellikle el aletleri (havalı çekiçler, taşlama makineleri, pnömatik kırıcılar vb.) kullanılarak yapılan işlerde, titreşimin doğrudan çalışanların elleri ve kolları tarafından maruz kalınan kısmıdır. Uzun süreli maruziyet, el-kol titreşimi hastalığı (Raynaud fenomeni, karpal tünel sendromu vb.) gibi ciddi sağlık sorunlarına yol açabilir.
• Tüm Vücut Titreşimi: Bu tür titreşimler, genellikle ağır makineler (forkliftler, traktörler, iş makineleri) üzerinde oturan veya ayakta duran çalışanların tüm vücuduna etki eder. Omurga, eklemler ve iç organlar üzerinde olumsuz etkileri olabilir.

2025 Güncel Durum: Titreşim ölçüm teknolojileri sürekli gelişmektedir. Günümüzde, daha hassas ve gerçek zamanlı veri sağlayan dijital ölçüm cihazları kullanılmaktadır. Ayrıca, risk değerlendirme süreçlerinde titreşim maruziyetinin hem süresi hem de şiddeti daha detaylı analiz edilmektedir. Yapay zeka destekli analiz yöntemleri, risk haritalarının daha doğru oluşturulmasına olanak tanımaktadır.

Titreşim Ölçümü (El-Kol / Tüm Vücut) Nasıl Çalışır?

Titreşim ölçümü süreci, belirli standartlara uygun olarak gerçekleştirilir. Temel adımlar şunlardır:

1. Risk Değerlendirmesi: İş yerindeki potansiyel titreşim kaynakları belirlenir. Hangi makinelerin, hangi işlerde ve ne kadar süreyle kullanıldığı tespit edilir.
2. Ölçüm Cihazının Seçimi: Ölçülecek titreşim türüne (el-kol veya tüm vücut) ve maruziyet şekline uygun, kalibre edilmiş titreşim ölçüm cihazları (ivmeölçerler) ve veri kaydediciler kullanılır.
3. Ölçüm Noktalarının Belirlenmesi: El-kol titreşimi için, ölçüm cihazı çalışanın elinin temas ettiği yüzeye veya alete monte edilir. Tüm vücut titreşimi için ise, çalışanın oturduğu koltuğa veya ayakta durduğu zemine sensörler yerleştirilir.
4. Ölçüm Süresi: Ölçümler, ilgili standartlarda belirtilen sürelerde ve çalışma koşullarında yapılır. Genellikle bir iş gününün tipik maruziyetini yansıtacak şekilde belirlenir.
5. Veri Analizi: Toplanan veriler, uluslararası standartlara (ISO 2631, ISO 5349 vb.) ve ulusal mevzuata göre analiz edilir. Belirlenen maruziyet sınır değerleriyle karşılaştırılarak risk seviyesi ortaya konulur.
6. Raporlama: Ölçüm sonuçları, risk değerlendirmesi ve alınması gereken önlemleri içeren detaylı bir rapor halinde sunulur.

2025 Güncel Bilgiler: Modern ölçüm cihazları, Bluetooth veya kablosuz ağlar aracılığıyla verileri anında aktarabilmekte, bu da saha çalışmalarını daha verimli hale getirmektedir. Ayrıca, özellikle tüm vücut titreşimi ölçümlerinde, çalışanların hareketlerini de izleyebilen daha gelişmiş sensör sistemleri kullanılmaya başlanmıştır.

Yasal Zorunluluklar ve Mevzuat

Türkiye'de titreşim ölçümleri, 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ve ilgili yönetmelikler ile düzenlenmiştir. Başlıca yasal dayanaklar şunlardır:

• 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu: İşverenlerin, çalışanların sağlığını ve güvenliğini sağlamakla yükümlü olduğunu belirtir. Bu kapsamda, risk değerlendirmesi yapma ve gerekli önlemleri alma zorunluluğu getirir.
• Fiziksel Etkenlere Maruziyetin Yönetimi Yönetmeliği: Bu yönetmelik, titreşim de dahil olmak üzere fiziksel etkenlere maruziyetin sınır değerlerini, ölçüm yöntemlerini ve alınması gereken önlemleri detaylandırır.
• İş Sağlığı ve Güvenliği Hizmetleri Yönetmeliği: İş sağlığı ve güvenliği hizmetlerinin sunulması ve bu hizmetler kapsamında yapılması gereken ölçüm ve analizleri kapsar.

2025 Güncel Mevzuat Güncellemeleri: Mevzuat, uluslararası standartlardaki gelişmelere paralel olarak düzenli olarak güncellenmektedir. 2025 yılı itibarıyla, özellikle maruziyet sınır değerleri ve ölçüm protokollerinde yapılan güncellemeler dikkate alınmalıdır. Avrupa Birliği direktifleriyle uyum çerçevesinde, titreşim maruziyetinin daha etkin bir şekilde yönetilmesine yönelik yeni düzenlemeler yürürlüğe girebilir.

Not: Yukarıdaki değerler örnek olup, güncel mevzuat ve standartlar kontrol edilmelidir.

Kimler İçin Gereklidir?

Titreşim ölçümü, özellikle aşağıdaki sektörlerde ve iş kollarında çalışanlar için büyük önem taşır:

• İnşaat Sektörü: Kırıcılar, delici makineler, vibratörler, dozerler, ekskavatörler vb. kullanan çalışanlar.
• Sanayi ve Üretim: Metal işleme tezgahları (taşlama, zımparalama, kesme), presler, pnömatik aletler kullanan çalışanlar.
• Madencilik: Yeraltı ve yerüstü madencilik ekipmanlarını kullanan operatörler.
• Tarım Sektörü: Traktör ve diğer tarım makinelerini kullanan çiftçiler.
• Otomotiv ve Bakım-Onarım: Montaj hattı çalışanları, servis teknisyenleri.
• Gemi İnşa ve Tersaneler: Kaynak makineleri, kesme aletleri, vinç operatörleri.

2025 Rehberi: Artık sadece büyük sanayi kuruluşları değil, küçük ve orta ölçekli işletmeler de titreşim risklerini ciddiye almak zorundadır. İş sağlığı ve güvenliği mevzuatının daha etkin uygulanmasıyla birlikte, bu tür ölçümlerin kapsamı genişlemiştir.

Avantajları ve Faydaları

Titreşim ölçümü ve risk yönetimi, iş yerleri için sayısız fayda sağlar:

• Çalışan Sağlığının Korunması: Meslek hastalıklarının önlenmesi ve çalışanların uzun vadeli sağlıklarının güvence altına alınması.
• Yasal Uyumluluk: Mevzuata uygunluğun sağlanması ve olası cezaların önüne geçilmesi.
• Üretkenlik Artışı: Sağlıklı çalışanlar daha motive ve verimli olur. İş kazaları ve meslek hastalıkları nedeniyle yaşanan iş gücü kaybı azalır.
• Maliyet Tasarrufu: İş göremezlik ödeneği, tedavi masrafları ve iş gücü kaybı gibi maliyetlerin düşürülmesi.
• İşveren İmajı: Çalışan sağlığına önem veren bir işveren profili oluşturulması, yetenekli çalışanların şirkete çekilmesine yardımcı olur.
• Sigorta Maliyetlerinin Azalması: Risklerin azaltılması, iş yeri sigorta primlerinin düşmesine katkı sağlayabilir.

2025 Vizyonu: Titreşim ölçümünü bir maliyet kalemi değil, bir yatırım olarak gören işletmeler, rekabet avantajı elde etmektedir. Proaktif İSG yönetimi, sürdürülebilir başarı için şarttır.